Ljóðormur - 01.12.1990, Síða 59

Valgerður Benediktsdóttir 57
Þannig er regnið ýmist tákn frjósemi, fullnægju og lífs, eða
sorgar og einsemdar; hinir óteljandi eilífu dropar, sem falla
þungt, svífa, utan úr blámanum, niður, samsamast jörðinni,
höfúnum; eitt verður allt.
Leysing
Leysing táknar í ljóðum oft straumhvörf í tilveru okkar. Höft
eru losuð eða brotin, jafint í náttúrunni sem sálarlífi mann-
eskjunnar. Vetur víkur fyrir vori, lífið vaknar, jalhvel ástin:
Enn í nótt seytlar regn
í nótt munu vötnin lifha
í nótt mun blóð mitt
spreingja fjöturinn
og hefja kröftugan saung
eftir vetrarlánga þögn
(Ari Jósepsson: Leysing 1961:34)
Tekist er á við ýmsa firumkrafta tilverunnar, og þannig tengist
leysingin, eins og regnið, oft grósku og firjósemd; flæði í ytra
lífi sem innra er fær veröldina til að breyta um lit.
Hvers vegna er vatnið svona áleitið viðfangsefni hjá skáldum?
Stafar það af hefð, takmörkun mannlegs máls, eða af ein-
hverri annarri ástæðu?
Ég held að því verði seint svarað. Auðvitað hlýtur samspil
margra þátta að koma þar nærri. Það er eðlilegt að við gerum
þann heim sem við lifum í, og hringrás lífs og dauða í
honum, að yrkisefni með hjálp þess frumefnis sem enginn
getur lifað án og á sér svo margar birtingarmyndir. Því sál
mannsins er á margan hátt sem vatnið; í lífi okkar skiptast á
skin og skúrir sem í náttúrunni; fjara og flóð.
Það er oftast að vatnið í ljóðum táknar einhverja óhlutgerða
þætti í tilverunni, svo sem sorg, gleði, dauða, líf; þætti sem
undantekningarlítið er erfitt að höndla, eru einungis til
staðar í tilverunni.
Ýmsar birtingarmyndir vatnsins virðast betur fallnar til
þessara lýsinga — eru að minnsta kosti algengari en aðrar.
Þannig er hafið einatt mun margræðara tákn en önnur form
vatnsins. Einnig er fljótið fyrirferðarmikið.
í grófum dráttum fela lind, lækur, leysing, fljót og foss í sér
birtu og líf í ljóðum meðan haf, djúp og regn tákna fremur
myrkari þætti tilverunnar, söknuð, sorg og dauða.
Þó er merkingin, eins og frumefhið sjálfit, fljótandi og
verður ekki sett á fastan bás.
Samt sem áður má þó í eilífii niðurstöðuleitinni
staðnæmast við hringformið — því þegar á allt er iitið eru