Dagblaðið Vísir - DV - 05.06.2015, Side 22

Dagblaðið Vísir - DV - 05.06.2015, Side 22
Helgarblað 5.–8. júní 201522 Umræða Björn Jón Bragason bjornjon@dv.is Fréttir úr fortíð „Staðarákvörðun ókunn, allir á lífi“ n Í haust eru liðin 65 ár frá Geysisslysinu n Björgunarvél festist á Vatnajökli G eysir, millilandavél Loftleiða, átti að lenda á Reykjavíkur- flugvelli tíu mínútum eft- ir miðnætti föstudaginn 15. september 1950, en vélin hafði haldið frá Lúxemborg klukk- an 16.30 að íslenskum tíma. Engir farþegar voru um borð, aðeins sex manna áhöfn. Eðlilegt loftskeyta- og talsamband var við vélina frá Reykja- víkurflugvelli er hún var í nánd við Færeyjar. Þá var klukkan 21.30. Tæpri hálfri klukkustund síðar náðist aft- ur samband við vélina og taldi flug- stjórinn hana nærri landi. Flugvélin yrði á undan áætlun og myndi lenda í Reykjavík klukkan 23.30. Ekkert bólar á vélinni Áætlað var að Geysir yrði við Vest- mannaeyjar klukkan 23.10 og þá kall- aði flugturninn í Reykjavík til vélar- innar en fékk ekkert svar. Kallað var nokkrum sinnum en það bar ekki ár- angur. Töldu flugumferðarstjórar lík- legast að senditæki vélarinnar hefðu bilað. Þegar komið var fram yfir mið- nætti og ekkert bólaði á vélinni þótti sýnt að slys hefði orðið. Lýst var yfir neyðarástandi og öllum flugumferð- arstöðvum á Norður-Atlantshafi gert viðvart. Þá voru leitarflokkar ræstir út víðsvegar um Suðurland. Leitarflugvélar héldu í loftið í birtingu, alls níu vélar. Einnig var leit- að á sjó og landi fram eftir föstudeg- inum og alla helgina, en án árangurs. Íbúar í Álftafirði höfðu heyrt í flugvél að kvöldi fimmtudagsins og var talið fullvíst að þar hafi Geysir verið á ferð. Var talið að vélin hefði þá flogið inn yfir landið norðar en ráð var fyrir gert og líklega rekist á fjall. Ekkert sást til vélarinnar þrátt fyrir mikla leit. „Allir á lífi“ Klukkan 13.55, mánudaginn 18. sept- ember, nam Kristján Júlíusson, loft- skeytamaður á varðskipinu Ægi, veikt neyðarkall frá Geysi, en skipið var þá statt út af Skálum á Langanesi. Fyrsta skeytið var svohljóðandi: „Staðar- ákvörðun ókunn, allir á lífi.“ Síðar bárust fleiri skeyti þar sem sagði að flugvélin hefði lent á jökli og að flug- vélar hefðu flogið yfir daginn áður í þoku. Flugturninum í Reykjavík var þegar gert viðvart og áhöfn leitar- vélarinnar Vestfirðings ræst út. Há- bunga Dyngjujökuls var nú heið og komu leitarmenn fljótt auga á Geysi og áhöfnina við flakið. Fljótlega komu fleiri vélar á vettvang og varpað var niður matvælum og skjólfatnaði, auk betra senditækis. Mikill fögnuður braust út er greint var fundi vélarinnar, en næsta mál á dagskrá var að bjarga áhöfninni nið- ur af jöklinum. Ógerlegt var að lenda flugvél þar, svo ekki var um annað að ræða en senda leitarflokk landleiðina og hélt hópur manna frá Ferðafélagi Akureyrar suður yfir öræfin frá Mý- vatni. Leitarflokkurinn kom að Kistu- felli seint að kvöldi þriðjudagsins 19. september. Þaðan var haldið á jökul- inn að morgni næsta dags. Björgunarvél festist Um hádegið á þriðjudeginum bárust af því fregnir að þrjár vélar hefðu verið sendar hingað til lands til björgunar- starfa á jöklinum. Um var að ræða Dakota-vél á skíðum og þyrlu, sem flutt var inn í Skymaster-vél, en þessar vélar voru sendar frá Blue West-flug- vellinum á Grænlandi. Með í för voru læknar, hjúkrunarlið, fallhlífarmenn og sleðahundar. Hugmyndin var sú að skíðavélinni yrði lent á jöklinum og áhöfninni flogið til Reykjavíkur. Áhöfn Geysis var gert viðvart um komu björgunarliðsins og markaði hún flug- braut á jöklinum með svörtum krossi við hvorn enda. Skíðavélin lenti giftu- samlega á jöklinum, en þegar hún ætlaði að hefja sig til flugs sat hún föst í snjónum. Áhöfn Geysis varð því að gista enn eina nótt á jöklinum, en hafði fengið næturgesti að þessu sinni, sem var áhöfn skíðavélarinnar. Áfram var reynt að koma björg- unarvélinni í loftið daginn eftir, en það bar engan árangur. Brátt bar að hjálparliðið frá Akureyri og hélt áhöfn Geysis niður af jöklinum fótgang- andi í fylgd með þeim. Áhöfn skíða- vélarinnar hélt nokkru síðar einnig niður af jöklinum fótgangandi í fylgd nokkurra björgunarmanna frá Ak- ureyri. Niðurgangan reyndist erf- ið í nístingskulda og þoku. Í birtingu næsta dag voru þó allir komnir heilu og höldnu að Kistufelli. Þar í næsta nágrenni fann Björn Pálsson flug- maður nothæfan lendingarstað og þangað var mannskapurinn sóttur. Á ellefta tímanum að morgni fimmtudagsins 22. september lentu tvær flugvélar Loftleiða í Reykjavík með áhafnir vélanna. Mikill mann- fjöldi hafði safnast saman á flugvell- inum þennan morgun. Áhöfn Geysis bar sig vel en var bersýnilega illa leik- in eftir slysið og vistina á jöklinum. Dagfinnur Stefánsson flugmaður var særður í andliti og Ingigerður Karls- dóttir flugfreyja meidd í baki. Þá var öll áhöfnin illa brunnin í andliti eft- ir sól og frost. Aðrir í áhöfninni voru Bolli Gunnarsson loftskeytamaður, Einar Runólfsson vélamaður, Magn- ús Guðmundsson flugstjóri og Guð- mundur Sívertsen siglingafræðingur. Erfiðar aðstæður á jöklinum Magnús flugstjóri skýrði blaðamönn- um svo frá tildrögum slyssins: „Við töldum okkur vera í 8000 feta hæð og á réttri leið með stefnu á Vestmanna- eyjar. Flugveður var illt, hvasst, þoka, snjókoma og myrkur. Loft var ókyrrt og uppstreymi og niðurstreymi á víxl. Mikil ísing var farin að setjast á vél- ina og við vorum að búa okkur undir að setja ísvarnartækin á þegar klukk- an var 22.30.“ Vélin hefði þá allt í einu rekist á og hann ekki fyllilega gert sér ljóst hvernig það gerðist en hann taldi að vélin hefði „fyrst rekið niður vinstri vænginn, síðan tekið hátt loft- kast, rekið næst niður skrúfurnar og steypst yfir sig og runnið eftir jökl- inum á hvolfi uns hún staðnæmdist. Fremsti hlutinn var þá að hálfu brot- inn frá og lá á hliðinni“. Eftir brotlendinguna braust áhöfnin út úr vélinni með því að brjóta rúðu á glugga. Enginn var telj- andi meiddur nema Dagfinnur flug- maður, sem fengið hafði höfuðhögg. Þegar út var komið var stormur og snjókoma. Grípum aftur niður í frá- sögn Magnúsar: „Hið fyrsta, sem ég gerði var að fara aftur með vélinni, því að þar heyrði ég köll Ingigerðar, sem hafði verið í næsta klefa fyrir aft- an flugmenn. Sat hún þar rígskorðuð í samanbeygluðum klefanum, og tókst okkur með herkjum að draga hana út um op, sem þar hafði myndast.“ Því næst bjó áhöfnin um sig aftast í farþegarýminu. Ekki var þó skjólgott þar og lítið sofið fyrstu nóttina. Tals- vert var af vefnaðarvöru um borð í vélinni, sem nú kom að góðum not- um til að skýla áhöfninni í kuldanum. Matarvistir voru litlar, en ekki náð- ist til gúmmíbáta vélarinnar þar sem matarforði var geymdur. Það var ekki fyrr en á fjórða degi sem tókst að kom- ast að gúmmíbátunum þar sem finna mátti lítið handsnúið senditæki. Það var hægt að nota til að senda út boð um að allir væru heilir á húfi. Skíðavélinni bjargað Í apríl árið eftir héldu Loftleiðamenn, ásamt félögum, upp á jökulinn með tvær stórar beltisýtur og fjóra sleða. Skyldi þess freistað að bjarga skíða- vélinni af jöklinum. Á næstu vikum var unnið það þrekvirki að grafa vél- ina upp og draga hana niður af jökl- inum milli Skaftár og Hverfisfljóts. Flugvélinni var lent í Reykjavík hinn 5. maí 1951 að viðstöddum mikl- um mannfjölda. Í vélinni voru flug- mennirnir Alfreð Elíasson og Kristinn Olsen, auk Hrafns Jónssonar bifvéla- virkja. Loftleiðamenn seldu vélina og varð afraksturinn mikil lyftistöng fyrir rekstur félagsins á næstu árum. Þessi björgunarafrek eru enn í hávegum höfð nú tæpum 65 árum síðar, enda kraftaverk að öll áhöfn Geysis skyldi komast lífs af. Heimild: Frásagnir blaðanna og Öldin okkar. n „Mikill fögnuður braust út er greint var fundi vélarinnar, en næsta mál á dagskrá var að bjarga áhöfninni niður af jöklinum. Forsíðufrétt Morgunblaðsins 22. september 1950 Áhöfn Geysis var illa leikin eftir slysið en bar sig vel. Björgun Þrjár vélar voru sendar hingað til lands til björgunarstarfa á jöklinum. Hótel Saga, Hagatorgi • 107 Reykjavík • Sími: 511 2111 og 862 0822 (utan opnunartíma) Láttu þér líða vel meccaspa.is Opnunartími Virka daga frá kl. 7.00 - 20.00 Laugardaga frá kl. 9.00 - 18.00 Sunnudaga frá kl. 10.00 - 14.00 Tökum vel á móti hópum af öllum stærðum, einnig utan hefðbundins opnunartíma. Dekur í boði.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.