Morgunblaðið - 31.07.2017, Qupperneq 17

17
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 31. JÚLÍ 2017
Á gulu ljósi Valur er með örugga forystu í Pepsi-deild karla í knattspyrnu en umferðarljósin gegnt Hlíðarenda hikstuðu og spyrna þurfti við fótum.
Ófeigur
Það er óvenjulegt
að til sé sérstakt
sögufélag í einstökum
borgarhluta Reykja-
víkur enda þótt sög-
unni kunni að vera
haldið til haga í ýms-
um borgarhverfum.
Sagan er svo að segja
við hvert fótmál ef
menn líta í kringum
sig hvar sem þeir búa.
Á Kjalarnesi, eða í Reykjavík
116, var Sögufélagið Steini stofnað
fyrir nokkrum árum og hefur látið
margt til sín taka. Það var nefnt til
heiðurs kennara við Klébergsskóla
sem var vinsæll mjög og mikill
sögumaður, náði vel til barna og
fullorðinna. Þessi ágæti maður hét
Þorsteinn Broddason, kallaður
Steini, og féll frá á besta aldri.
Blessuð veri minning hans. Þetta
litla sögufélag hefur meðal annars
komið fyrir söguskiltum á nokkr-
um stöðum á Kjalarnesi þar sem
samþættuð er saga og náttúra. Alls
staðar tvinnast hún saman í lífi
fólks og starfi. Sögufélagið hefur
og gengist fyrir ýmsum fyr-
irlestrum um margvísleg söguleg
efni. Félagið er lítið en stórhuga.
Sú hugmynd hefur lengi verið á
kreiki á Kjalarnesi að minnast með
einhverjum hætti að sagnir herma
að á Esjubergi hafi verið reist
fyrsta kirkja á Íslandi, um 900, eða
hundrað árum áður en kristnitaka
fór fram á Alþingi árið 1000. Þessi
forna kirkja sem getið er um í
Landnámu (Sturlubók) hefur ekki
fundist og skýringin líkast til sú að
skriðuföll hafa verið
mikil á umliðnum öld-
um úr Esju og menjar
um hana hafa því
horfið. En sagan hefur
lifað með kynslóð-
unum og þess vegna
meðal annars er hún
saga hvernig svo sem
henni hefur undið
fram. Nú hefur Sögu-
félagið Steini gengist í
það mikla verk að
hafa forystu um lif-
andi minnismerki um
þessa fyrstu kirkju Íslands með
því að koma upp útialtari á Esju-
bergi á Kjalarnesi. Hefur félagið
meðal annars hrundið af stað fjár-
söfnum á Karolina Fund því allt
kostar fé en félagið er lítið og hef-
ur úr litlu að spila. Landeigandi
Esjubergs gaf góðfúslega leyfi fyr-
ir því að ráðist yrði í þetta verk á
landi hans. Og biskup Íslands, frú
Agnes M. Sigurðardóttir, tók
fyrstu skóflustunga að altarinu
ásamt öðrum í maímánuði í fyrra.
Margir reka upp stór augu og eyru
þegar minnst er á útialtari við
Esjuberg og spyrja ýmissa spurn-
inga og ekki síst þegar þeir frétta
að altarið verði með keltnesku yf-
irbragði: hringlaga með dyrum
sem vísa í höfuðáttir, og altarið
snýr að sjálfsögðu í austur, mót
sólu og upprisu. Það verður krist-
inn helgistaður. Hálfnað verk þá
hafið er, búið er að hlaða hluta úr
ysta hring.
Altarissteinninn er ellefu tonn að
þyngd, fagur og vel formaður, og
er fenginn að gjöf úr Esjubergs-
námum. Upp úr altarissteininum
mun svo rísa veglegur keltneskur
kross sem blasir við vegfarendum
fara um Vesturlandsveg. Sá sem
sagan segir að reist hafi kirkju á
Esjubergi, þá fyrstu á Íslandi, var
Örlygur nokkur Hrappsson. Hann
var af írskum ættum og fékk þau
fyrirmæli frá Patreki biskupi á
Suðureyjum að kirkjan skyldi helg-
uð hinum írska dýrlingi Kolumba
(eða Kólumkilla). Keltar eða Írar
voru kristnir og miklir hagleiks-
smiðir, steinkrossar þeirra voru
kunnir en höfuðeinkenni þeirra er
hringur milli krossarmanna.
Kristni Kelta var mjög nátt-
úrtengd og þess vegna er altarið á
Esjubergi mjög svo tilvalið til að
minnast þessar róta og kallast
meðal annars á við áhuga nútíma-
manna á náttúrunni. Íslensk nátt-
úra vefur sig um útialtarið á Esju-
bergi. Esjurætur blasa við þeim á
aðra hönd er sitja í hringnum á
hlöðnum sætum og borgin við hina.
Þarna sjást með tilþrifamiklum
hætti tengsl manns og náttúru.
Fjallið okkar Reykvíkinga, Esja, er
skjólið góða fyrir mann og náttúru,
og gleður augað með fegurð sinni,
bláma, mýkt og festu, náttúrperla
sem menn hafa lengi dáðst að.
Fjallið sem dregur tugþúsundir
manna til sín á ári hverju. Útialt-
arið á Esjubergi verður notað í
margvíslegum tilgangi sem sam-
ræmist kristinni trú. Menn geta
setið þar úti og íhugað lífið og til-
veruna. Þar hafa nú þegar verið
hafðar um hönd útiguðsþjónustur,
og síðan getur fólk á öllum aldri
óskað eftir því að vera gefið þar
saman eða látið skíra börn sín þar.
Esjubergsaltarið er þar sem geng-
ið er upp á Kerhólakamb Esju en í
framtíðinni verður kannski komið á
tengingu við aðalgönguleiðina á
Esju, Þverfellshornið, með stíg að
altarinu sem tengist hinni gömlu
póstleið í hlíðum Esju en margir
eru áhugsamir um hana og þá sögu
sem hún geymir. Útialtarið á Esju-
bergi er merkilegt framtak Sögu-
félagsins Steina sem og ýmissa að-
ila sem velviljaðir eru þessu
verkefni. Kjalarnessprófastsdæmi
hefur til dæmis stutt verkefnið
myndarlega o.fl. aðilar. Nú þurfa
sem flestir að leggja málefninu lið
með einum eða öðrum hætti. Úti-
altarið á Esjubergi mun nefnilega
hafa mikið aðdráttarafl í framtíð-
inni og draga fram þá staðreynd að
mikilvægt er að minnast sögu Ís-
lands með lifandi hætti og sem fjöl-
breytilegustum eins og með útialt-
ari!
Eftir Hrein S.
Hákonarson » Íslensk náttúra vef-
ur sig um útialtarið
á Esjubergi. Esjurætur
blasa við þeim á aðra
hönd er sitja í hringnum
á hlöðnum sætum og
borgin á hina.
Hreinn S. Hákonarson
Höfundur er Kjalnesingur
og áhugamaður um sögu
Af hverju útialtari við Esjurætur?
Ljósmynd/Hreinn S. Hákonarson
Útialtari Setbekkur úr hlöðnu íslensku grjóti við útialtarið á Esjubergi.
Sl. laugardag 29. júlí varð
Björgvin Þorsteinsson Ís-
landsmeistari í flokki 35 ára
og eldri í golfi. Mótið fór
fram í Vestmannaeyjum.
Björgvin er 64 ára gamall og
atti á mótinu kappi við miklu
yngri golfmeistara. Ekki nóg
með það. Hann lék hringina
þrjá á 209 höggum, eða einu
höggi undir pari vallarins.
Næsti maður var á 216
höggum.
Ferill Björgvins Þorsteins-
sonar í golfinu er einstakur.
Hann varð sex sinnum Ís-
landsmeistari í efsta flokki á
8. áratugnum. Hann hefur
tekið þátt í 54 síðustu Ís-
landsmótum án þess að missa
úr eitt einasta ár. Fyrstu sjö
árin spilaði hann í unglinga-
flokki en síðan í meistara-
flokki. Samtals eru meistara-
mótin í efsta flokki því orðin
47 talsins. Ég leyfi mér að
geta mér þess til að annað
dæmi sem jafnist á við þetta
sé ekki til nokkurs staðar í
heiminum. Hvernig mætti
það vera?
Ekki þarf að fara um það
mörgum orðum hversu svo
glæsilegur ferill sem þessi
eykur veg íþróttarinnar og
útbreiðslu hennar. Væri ekki
verðugt að Golfsambandið
eða jafnvel Íþróttasamband
Íslands sæmdi þennan mikla
meistara sérstakri viðurkenn-
ingu fyrir afrek hans? Slíkt
hefur verið gert af minna til-
efni.
Jón Steinar
Gunnlaugsson
Einstakur
afreks-
maður
Höfundur er lögfræðingur.