Morgunblaðið - 07.06.2019, Síða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 7. JÚNÍ 2019
Húðfegrun ehf | Vegmúli 2 | Sími 533 1320 | www.hudfegrun.is
Tímapantanir í síma 533 1320
Við tökumvel ámóti ykkur í Vegmúla2
HÚÐÞÉTTING
Besta lausnin gegn
slappri huð,
appelsínuhúð
og húðslitum
Hvað veist þú fal-
legra og betra en að
vera ávarpaður að
morgni lífsins af höf-
undi þess og fullkomn-
ara: Sjá, ég verð með
þér alla daga allt til
enda varaldar, sama
hvað?
Ég veit alla vega fátt
dýrmætara og þakk-
arverðara en að hafa
verið færður með formlegum tákn-
rænum hætti í frelsarans fang af
þeim sem komu mér í heiminn á sín-
um tíma og elskuðu mig meira en orð
fá lýst. Í fang hins eilífa lífgjafa sem
hefur ritað nafn mitt með eigin hendi
í lífsins bók sem ekkert efnislegt fær
afmáð eða eytt. Engir sjúkdómar eða
áhyggjur, vonbrigði eða höfnun.
Eilíf samfylgd
Frelsari heimsins, alls sem lifir,
hefur heitið mér eilífri samfylgd og
lofað að yfirgefa mig aldrei. Og mér
finnst gott að vita til þess að hann
biður fyrir mér daglega með and-
vörpum sínum sem ég skil ekki og
kann ekki að koma í orð. Og hann
býður mér að andvarpa til sín í bæn
með sama hætti. Hann sem daglega
sendir mér sinn styrka andlega staf
til að styðjast við í verkefnum dag-
anna og til að ég geti sofnað áhyggju-
laus á kvöldin af því að hann er hjá
mér, vakir mér yfir og blessar. Hann
sem fyllir á tankinn og gefur mér nýj-
an þrótt.
Ég veit nefnilega ekkert dýrmæt-
ara en að hafa verið valinn í lið lífsins
og fá að spila með til sigurs. Og þótt
einstaka viðureignir kunni að tapast
munum við saman sigra að lokum
vegna hans sem sigurinn gefur. Dýrð
sé Guði!
Þess vegna finnst mér einnig svo
dýrmætt að geta lagt allt mitt fólk,
þau sem ég elska mest og alla þá sem
á vegi mínum verða í Guðs hendur í
trausti þess að hann muni vel fyrir
sjá.
Ég fel honum börnin mín, tengda-
börn og barnabörn sem öll hafa einn-
ig verið færð í fangið
hans með formlegum
táknrænum hætti í bæn
um blessun hans sem
skapaði þau og vill þeim
vel og elskar þau út af
lífinu, sama hvað.
Í þakklæti fyrir lífið
Því finnst mér það
svo friðgefandi og nær-
andi, gott og gefandi að
finna að ég er ekki einn.
Að við erum ekki ein.
Mér finnst svo óendanlega þakk-
arvert og gott að finna að við erum
lífsins megin í þessari tilveru. Finna
þakklætið um mig streyma og ná tök-
um á mér. Því að þakklætið er svo
innilega þakkarverð gjöf sem okkur
er færð í fang til að lifa í og njóta. Því
alltaf má finna eitthvað jákvætt, upp-
örvandi og gott í öllum aðstæðum.
jafnvel líka þegar maður er dapur og
manni finnst allt mótdrægt.
Þakklæti held ég að sé nefnilega
einn mikilvægasti lykillinn að vellíð-
an. Til að bæta líðan okkar held ég
því að það sé afar mikilvægt að velja
það að lifa í þakklæti. Að temja sér þá
iðju að vera þakklátur. Njóta þeirrar
gjafar og gefa hana óspart áfram.
Því ég er nokkuð viss um það að
fátt veiti okkur meiri hamingju en að
gefa af sér og að lifa í þakklæti. Það
sem við gefum af okkur fáum við
nefnilega líka í flestum tilfellum svo
margfalt til baka í þakklæti og vænt-
umþykju betri líðan og ómetanlegri
samstöðu.
Með kærleiks- og friðar- og sumar-
kveðju.
Lifi lífið!
Að vera færður
í frelsarans fang
Eftir Sigurbjörn
Þorkelsson
Sigurbjörn Þorkelsson
» Fátt veit ég fallegra,
dýrmætara og
þakkarverðara en að
hafa verið færður með
formlegum táknrænum
hætti í frelsarans fang.
Höfundur er ljóðskáld og rithöfundur
og aðdáandi lífsins.
Áskoranir í öldrun-
arþjónustu verða stöð-
ugt fjölbreyttari. Fyrir
liggur að með auknum
framförum í læknavís-
indum lifir fólk að jafn-
aði lengur. Sama þróun
er meðal fólks með
þroskahömlun. Lífs-
líkur eru misgóðar eftir
því hvers eðlis þroska-
hömlunin er. Lífslíkur
fólks með downs-heil-
kenni eru til að mynda, enn sem kom-
ið er, minni en fólks með annars kon-
ar þroskahamlanir. Fólk með downs-
heilkenni lifir þó mun lengur í dag en
það gerði á árum áður. Þeirri þróun
fylgir ný áskorun. Nefnilega sú stað-
reynd að fólk með downs-heilkenni
er í verulega aukinni áhættu þegar
kemur að því að greinast með
snemmkominn Alzheimersjúkdóm.
Áætlað algengi Alzheimersjúk-
dóms meðal fólks með downs-heil-
kenni er um 5% undir 40 ára aldri.
Hlutfallið tvöfaldast svo á hverju
fimm ára tímabili upp í 60 ára. 5-15%
á aldrinum 40-49 og yfir 30% fólks á
aldrinum 50-59 ára. Um 80% af fólki
með downs-heilkenni sem nær 60 ára
aldri fær Alzheimersjúkdóm. Enn
fremur hefur verið sýnt fram á að sá
hópur fólks á frekar á hættu að glíma
við annars konar veikindi á sama
tíma, bæði líkamleg og geðræn.
Skimunaraðferðir og greining
heilabilunarsjúkdóma hjá fólki með
þroskahömlun þurfa að taka mið af
vitrænni getu hvers og eins. Algeng-
ast er að greining byggist að hluta á
upplýsingum frá aðstandendum eða
öðrum umönnunaraðilum sem
þekkja viðkomandi vel. Ýmiskonar
matstæki eru til en misjafnt hvað er
notað. Tekið skal fram að æskilegt er
að byrja að meta fólk með þroska-
hömlun með tilliti til heilabilunar-
sjúkdóma snemma. Ef grunnmat er
til staðar er auðveldara að koma
auga á breytingar á vitrænni getu.
Þar sem slíkt mat er ekki til er mjög
líklegt að einstaklingur fái ekki
greiningu fyrr en einkenni eru orðin
veruleg. Fyrir fólk með
downs-heilkenni er
mælt með því að gera
fyrsta mat um þrítugt
og svo annað hvert ár
eftir fertugt.
Heildarsýn er afar
mikilvæg í þjónustu við
fólk með þroskahömlun
og heilabilunarsjúk-
dóm. Miklu máli skiptir
að stjórnendur séu
meðvitaðir um alla þá
þætti sem geta haft
áhrif á vellíðan skjól-
stæðinga. Endurmat á
meðferð ætti að fara fram reglulega
til að auka líkurnar á því að einstak-
lingurinn geti búið sem lengst á eigin
heimili. Á það við hvort sem viðkom-
andi býr sjálfstætt, í þjónustuíbúð
með miklum stuðningi eða inni á
heimili þar sem nokkrir einstak-
lingar með þroskahömlun fá aðstoð
allan sólarhringinn.
Sálfélagslegur vandi getur haft
bein áhrif á almenna heilsu. Þegar
geta til að taka þátt í félagslegum at-
höfnum minnkar getur það haft áhrif
á félagstengsl og geðslag. Meðferð-
aráætlanir ættu að taka tillit til sálfé-
lagslegra þarfa og miða við að ein-
staklingur fái þá aðstoð sem hann
þarfnast til að uppfylla þær. Til
dæmis með því að halda áfram að
taka þátt í daglegri virkni þrátt fyrir
breytingu á vitrænni getu. Gildir þá
einu hvort um er að ræða þjónustu
eða virkniúrræði sem ætlað er fólki
með þroskahömlun eða fólki með
heilabilunarsjúkdóma. Enn sem
komið er eru afar fá úrræði sérsniðin
að þeim sem tilheyra báðum hópum.
Klínískra leiðbeininga er þörf ef
vel á að vera. Gera þarf átak í að liðka
fyrir upplýsingaflæði milli sérfræð-
inga sem sinna hvorum þætti svo
samfella náist í þjónustunni. Áhersla
í stefnumótun og framkvæmd ætti að
vera á að þessi hópur fái að eldast á
eigin heimili eins lengi og mögulegt
er. Rétt eins og aðrir þjóðfélags-
hópar.
Alzheimersjúkdómur og
downs-heilkenni
Eftir Sirrý Sif
Sigurlaugardóttur » Skimunaraðferðir og
greining heila-
bilunarsjúkdóma hjá
fólki með þroskahömlun
þurfa að taka mið af
vitrænni getu hvers
og eins.
Sirrý Sif
Sigurlaugardóttir
Höfundur er félagsráðgjafi og
fræðslustjóri Alzheimersamtakanna.
sirry@alzheimer.is
Oft er það í umræðu
um landið okkar Ísland
að það er eins og við
gerum okkur ekki
grein fyrir því hversu
gott land skaparinn
hefur gefið okkur.
Við kvörtum gjarnan
og oft um kulda og
rigningu eins og við
gerum okkur enga
grein fyrir því hvað hið
svala loft er miklum mun heppilegra
en sífelldir hitar sem geta jú verið
góðir til þess að skreppa um stund í
gott sólbað, en þegar til lengdar læt-
ur geta þeir verið alveg óþolandi fyrir
heilsu og skap þeirra sem slíkt þurfa
að þola.
Mér sagði maður, sem búsettur er
hér á Íslandi en er ættaður frá suð-
lægu og góðu landi þar sem ræktaðir
eru margir af hinum bestu suðrænu
ávöxtum, frá því að hann hefði farið í
sumarfríinu sínu í heimsókn til föður-
lands síns en hitinn hafi alveg verið
að gera út af við hann og sagðist hann
hafa verið farinn að þrá að komast í
svalann og regnið heima á Íslandi.
Þannig að við skulum reyna að
skoða málið af yfirvegun, sjá hve
rigningin er okkur nauðsynleg og
mátuleg fyrir afkomu okkar sjálfra
og gróðurs í landinu. Kaldavatns-
lindir okkar um allt land, margar
þjóðir þættust góðar ef þær gætu
státað af því að eiga slík verðmæti af
góðu drykkjarvatni nánast við hvert
fótmál í fjöllum og dölum landsins.
Við eigum heilbrigða og góða bú-
fjárstofna og vegna sérstöðu lands-
ins, sem er eyja hér langt norður í
höfum langt frá meginlöndunum, höf-
um við getað haldið þeim að mestu
frá þeim landlægu pestum sem hrjá
landbúnað úti í hinum stóra og heitari
heimi. Þegnar landsins geta treyst
því að búfjárafurðir okkar eru unnar
úr heilbrigðri náttúru landsins hvort
sem er kjötvörur, mjólkurafurðir,
kornvörur eða hinir margvíslegu
jarðávextir hvort sem eru úr útirækt-
un eða frá hinum frábæru gróður-
húsum okkar.
Þessi sérstaða landsins okkar,
miklar vegalengdir til annara landa
og að vera á mörkum heitra og kaldra
hafstrauma, gerir það að verkum að
við eigum einhver bestu fiskimið í
veröldinni og getum séð
umheiminum sem og
okkur sjálfum fyrir
ferskum og góðum fisk-
afurðum árið um kring.
Ekki má gleyma því
að við búum á eldfjalla-
eyju sem gerir það að
verkum að við eigum
mikið og gott heitt vatn
til allra okkar þarfa
hvort sem er í okkar
fjölmörgu sundlaugar
víðs vegar um landið eða
til einkanota á heimilum okkar. Eins
þurfum við að muna að þrátt fyrir að
við framleiðum mest af raforku okkar
á vistvænan hátt með fallvötnum
okkar þá framleiðum við orðið mikla
raforku með heita vatninu og allt fell-
ur þetta innan skilgreiningarinnar
græn orka þannig að við getum verið
virkilega stolt af landinu okkar og því
sem við erum að gera í þessu góða
landi okkar.
Og við skulm gera okkur virkilega
ljóst að það að búa í svo frábæru landi
leggur okkur skyldur á herðar og það
er að standa tryggan vörð um landið
og þjóðina, að full virðing sé borin
fyrir því að ganga ekki um of á hinar
sameiginlegu auðlindir okkar, hvort
sem er til lands eða sjávar. Gleymum
ekki okkar stærstu auðlind sem er
fólkið í landinu, jafnt eldri kynslóðin
sem yrkt hefur landið fram til þessa
eða unga og duglega fólkið okkar sem
hefur sýnt það úti í hinum stóra heimi
að það er sterk og dugleg þjóð sem
byggir þessa litlu norðlægu eyju við
ysta haf.
„Gleymum því aldrei að sameinuð
stöndum vér en sundruð föllum vér.“
Biðjum þess að samkennd og
styrkur verði ráðandi afl á hinu háa
Alþingi okkar á komandi tímum og að
þangað veljist fólk sem skilur hin
mörgu og flóknu mál sem hið virðu-
lega þing okkar þarf að greiða úr.
„Áfram Ísland!“
Ísland er land þitt
Eftir Hjálmar
Magnússon
Hjálmar Magnússon
» Það að búa í svo
frábæru landi
leggur okkur þær skyld-
ur á herðar að standa
tryggan vörð um það.
Höfundur er fv. framkvæmdastjóri.
borgarvirki@simnet.is