Bændablaðið - 26.01.2017, Qupperneq 36

36 Bændablaðið | Fimmtudagur 26. janúar 2017
Bleikja og regnbogasilungur eru
fiskar af laxaætt og báðar tegund-
ir eru í eldi hér á landi. Bleikja
er upprunnin í sjó og vötnum
á norðurslóðum en náttúru-
leg heimkynni regnbogasilungs
eru við vesturströnd Norður-
Ameríku.
Fiskeldi á sér mörg þúsund ára
sögu víða um heim, ekki síst í Asíu
þar sem þorri fiskeldis heimsins fer
fram í dag. Það er ört vaxandi angi
matvælaframleiðslu í heiminum og
margar tegundir fiska í eldi í kvíum
bæði í sjó og á landi. Má þar nefna
tilapíu, lax, senegalflúru, lúðu, tún-
fisk, sandhverfu, pangasíus, bleikju
og regnbogasilung.
Helmingur alls fisks úr eldi
Fiskeldi er sá geiri matvælafram-
leiðslu sem er í hvað mestum
vexti í heiminum í dag. Tæplega
helmingur alls fisks sem seldur er
á heimsmarkaði er úr eldi og gera
spár ráð fyrir að það hlutfall eigi
eftir að aukast umtalsvert á næstu
árum. Það má því með réttu kalla
fiskeldi bláu matvælabyltinguna.
Árlegur vöxtur greinarinnar á
heimsvísu árin 2001 til 2010 var
5,6%. Samkvæmt spám OECD,
Efnahagssamvinnu- og þró-
unarstofnunar Evrópu, og FAO,
Matvæla- og landbúnaðarstofnunar
Sameinuðu þjóðanna, mun draga úr
vexti greinarinnar á næsta áratug
og er gert ráð fyrir 2,8% samdrætti
á ári.
Samkvæmt áætlun FAO nam
heildarfiskeldi í heiminum um 170
milljón tonnum árið 2014. Lönd í
Asíu eru stórtækust þegar kemur
að fiskeldi og um 90% eldisfisks á
markaði kemur þaðan.
Kínverjar framleiða allra þjóða
mest af eldisfiski og áætlað eldi þar
árið 2014 var tæplega 60 milljón
tonn, Indónesía var í öðru sæti með
14,4 milljón tonn. Í þriðja og fjórða
sæti voru Indland og Víetnam með
tæplega fimm og 3,8 milljón tonn.
Í kjölfarið fylgdu Filippseyjar,
Bangladess, Suður-Kórea, Noregur,
Síle og Egyptaland með eldi upp á
rúmar tvær og niður í eina milljón
tonn. Bandaríki Norður-Ameríku
framleiða rúmlega 500 þúsund tonn
á ári.
Samkvæmt upplýsingum á
heimasíðu Landssambands fiskeld-
isstöðva var á árinu 2016 slátrað
um 15.000 tonnum af eldisfiski hér
á landi sem er aukning um 80%
frá árinu 2015. Mest er framleitt af
laxi, alls um 8.000 tonn, en bleikjan
kemur þar á eftir með 4.000 tonn.
Framleiðsla á regnbogasilungi hér á
landi árið 2016 var um 2.500 tonn.

Bleikja
Heimskautableikja, eða bleikja,
eins og tegundin er oftast kölluð,
er laxfiskur sem finnst í sjó og vötn-
um á norðurhveli og er útbreiðsla
hennar nyrst allra ferskvatnsfiska.
Útbreiðslusvæði bleikju er meðal
annars á Íslandi, Grænlandi,
Svalbarða, Skandinavíu, Lapplandi,
Finnmörku og Bretlandi.
Auk þess finnst bleikja í vötnum
í Alpafjöllunum eins og latneska
heitið Salvelinus alpinus bendir
til. Bleikja er eina tegundin af ætt-
kvíslinni Salvelinus. Nafnið bleikja
á íslensku er dregið af rauðbleikum
lit kviðarins.
Þrátt fyrir að bleikjur geti orðið
allt að tólf kíló að þyngd verða þær
sjaldan meira en þrjú til fjögur kíló
og algeng stærð er hálft til eitt kíló.
Hausinn er lítill og með lítinn
munn. Hreistrið er fíngert og sporð-
urinn sýldur.
Aðlögunarhæfni bleikju er mikil
og geta þær hrygnt bæði í straum-
vatni og stöðuvötnum. Að öllu
jöfnu lifa seiði bleikju fyrstu árin
í ferskvatni en ganga síðan í sjó á
þriðja til fjórða ári og dvelja þar
yfir veturinn og kallast sjóbleikja.
Í sumum tilfellum elur bleikja allan
Vilmundur Hansen
vilmundur@bondi.is
HELSTU NYTJADÝR HEIMSINS
Oncorhynchus mykiss.