Morgunblaðið - 23.03.2020, Qupperneq 14

14
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 23. MARS 2020
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Íþeirri mikluóáran semkórónuveiran
veldur á Íslandi og í
flestum öðrum ríkj-
um er mikilvægt að
gleyma ekki náung-
anum. Náungakær-
leikurinn þarf að vera til staðar
sem aldrei fyrr og til að minna á
það óskaði Morgunblaðið eftir
samstarfi við þjóðkirkjuna um að
birta hugvekjur frá prestum,
enda getur fólk ekki sótt messur
eða annað bænahald nú, þó að
þörfin hafi líklega sjaldan verið
meiri.
Í sama tilgangi streymdi mbl.is
í gær sunnudagaskóla kirkjunnar
og helgistund. Miklu skiptir að
kirkjan og kirkjunnar fólk geti
með slíkum hætti nálgast sóknar-
börn sín og veitt þeim stuðning.
Miðlar Árvakurs, Morgun-
blaðið, mbl.is og K100, hafa einn-
ig aukið áherslu á að leita já-
kvæðra frétta af því sem fólk og
fyrirtæki eru að gera hvert fyrir
annað, endurgjaldslaust og jafn-
vel óumbeðið. Þetta átak er undir
yfirskriftinni Stöndum saman og
þegar hefur borist fjöldi ábend-
inga frá lesendum, sem ýmist
hafa þegar orðið að fréttum eða
eru til skoðunar og vinnslu. Góð
viðbrögð lesenda við þessu átaki
eru ánægjuleg og sýna að þegar á
reynir vill fólk standa saman.
Tónlistarmenn spila einnig á
netinu fyrir almenning sem á ekki
heimangengt og vegna þess að
tónleikahald fellur niður. Dæmi
um það eru tónleikar Helga
Björns og félaga á laugardag í
samvinnu Sjónvarps Símans og
mbl.is og K100.
Á næstunni er því
miður ástæða til að
ætla að ríkari þörf
verði fyrir samstöðu
meðal þjóðarinnar
en verið hefur að
undanförnu.
Kórónuveiru-
faraldurinn er enn í vexti og þrátt
fyrir að lögð sé áhersla á að vekja
athygli á jákvæðum tíðindum er
fyrirsjáanlegt að enginn skortur
verður á ótíðindum. Og eftir þeim
þarf ekki að kalla, þau skila sér
hjálparlaust.
Hertar reglur til að verjast út-
breiðslu veirunnar eru vissulega
íþyngjandi, en engu að síður
óhjákvæmilegar. Ýmsir telja að
slík skref hefði átt að stíga fyrr,
enda gildir um faraldra eins og
margt annað að of seint er að
byrgja brunninn þegar barnið er
dottið ofaní. Þó verður að vona að
mat yfirvalda sé rétt og að þær
aðgerðir sem gripið hefur verið
til dugi til að koma í veg fyrir að
faraldurinn fari úr böndum hér á
landi. Þó að tímabundin takmörk-
un á samkomum, lokun skóla eða
tiltekinnar annarrar starfsemi,
eða jafnvel útgöngubann eins og
sum ríki hafa gripið til, sé vissu-
lega íþyngjandi er hún í raun
smámunir miðað við að missa tök-
in á bráðsmitandi veiru með þeim
skelfilegu afleiðingum sem slíkt
getur haft í för með sér.
Aðalatriðið í þessu öllu er þó að
allur almenningur fari eins gæti-
lega og hann getur, fylgi leiðbein-
ingum í hvívetna og stuðli þannig
að því að veiran geri hér stutt
stopp og valdi sem minnstu tjóni.
Þetta vinnst aðeins með því að
allir standi saman.
Hertar aðgerðir
eru nauðsynlegar
til að veiran fari
ekki úr böndum}
Stöndum saman
Á sama tíma ogflugvellir hins
frjálsa heims taka
hratt á sig mynd
alþjóðaflugvallarins
í Pjongjang ákvað
Kim Jong-un, leið-
togi stærsta fang-
elsis veraldar, að minna á sig um
helgina með því að gera vopnatil-
raunir með tveimur eldflauga-
skotum.
„Hernaðaraðgerð Norður-
Kóreu er algerlega óviðeigandi
nú þegar veröldin stendur
frammi fyrir erfiðleikum og Al-
þjóða heilbrigðisstofnunin lýsir
yfir heimsfaraldri kórónuveir-
unnar,“ sagði í yfirlýsingu hers
Suður-Kóreu og skyldi engan
undra.
Kim sendi heimsbyggðinni þá
kveðju í upphafi árs að hann teldi
sig ekki lengur bundinn af því að
gera ekki tilraunir með lang-
drægar eldflaugar sem borið
geta kjarnorkuvopn og ógna
þannig fleirum en næstu ná-
grönnum. Sú ákvörðun að gera
ekki slíkar tilraunir hafði átt að
liðka fyrir samningaviðræðum
við önnur ríki, einkum Banda-
ríkin, en þær viðræður hafa tak-
mörkuðum árangri skilað. Þrátt
fyrir yfirlýsinguna um áramót
hefur Kim ekki
framkvæmt fleiri til-
raunir með lang-
dræg vopn, en síð-
astliðið ár hefur
hann gert fjölda til-
rauna með aðrar
flaugar.
Leiðtoginn í Norður-Kóreu er
ekki líklegur til að sýna heims-
byggðinni tillitssemi þó að kór-
ónuveiran valdi mestu röskun í
samskiptum fólks og þjóða í 75
ár. Þvert á móti er líklegt að
hann reyni að nýta sér þá stað-
reynd að leiðtogar heimsins hafa
um annað að hugsa og að erfiðara
er en ella að fást við ögranir og
ógnanir slíkra manna. Og hætt er
við að Kim verði ekki einn um að
vilja nýta sér ástandið. Augn-
læknirinn í Damaskus er til
dæmis líklegur til að freista þess
að ná enn frekari hernaðarlegum
árangri í skugga veirunnar og hið
sama má segja um skæruliða- og
hryðjuverkahópa íslamista í Mið-
Austurlöndum og Afríku.
Það verður ekki létt verk fyrir
Vesturlönd að reyna að hafa
hemil á þessari hættu við núver-
andi aðstæður, en það verður enn
erfiðara að fást við hana síðar ef
ógnvaldar heimsins fá á næstunni
að vaða uppi mótspyrnulaust.
Ógnvaldar heimsins
hika ekki við að
skáka í skjóli
kórónuveirunnar }
Kveðja frá Norður-Kóreu
Þ
etta er ljóta ástandið.“ Ég sá konu
sópa snjó af bílnum sínum, renndi
niður bílrúðunni og við kölluðumst
á. Gættum þess vandlega að engar
veirur gætu flogið á milli okkar.
Við vorum sammála um að verst er að ástand-
ið á eftir að versna, áður en það batnar.
Þjóðin veit ekki almennilega hvernig hún á
að láta. Í fyrstu kom grínið upp hjá sumum.
Ég fór til rakara um daginn og var að hugsa
um að segja við hann: „Nei, nei, nei, tveggja
metra fjarlægð takk.“ Svo hugsaði ég að hann
ætti það ekki skilið að þurfa að heyra sama
brandarann aftur og aftur í eilítið mismunandi
útgáfum og hélt aftur af mér, aldrei þessu
vant. Um kvöldið sá ég að kunningi minn var
með þennan brandara um sama rakara í FB-
færslu. Sannarlega gott að ég hlífði rakaranum, hugsaði
ég. Bráðsmellið samt.
Nokkrum dögum seinna kom í ljós að kunninginn er
smitaður og hafði fengið veiruna áður en hann settist í
rakarastólinn. Grínið var ekki alveg jafnfyndið þá.
Einhverjir vinir mínir á netinu stynja þungan undan
því að þurfa að fara í sóttkví. Flestir taka því samt með
jafnaðargeði. Enda er það minnsta fórn sem hægt er að
færa að rjúfa smitleið. Staðfestum smitum fjölgar stöð-
ugt. Nú þegar eru þau orðin jafnmörg og sérfræðingar
spáðu fyrir þremur dögum að þau yrðu flest í fyrstu vik-
um apríl. Nærri tvö prósent þjóðarinnar eru í formlegri
sóttkví, fyrir utan alla þá sem halda sér til hlés. Inn-
lögnum á spítala fjölgar líka. Við höfum ekki enn séð það
versta. Efnahagslegar afleiðingar eru líka
slæmar til skamms tíma litið.
Heimurinn sér skelfilegar afleiðingar þess
að óhæfir stjórnmálamenn neita að við-
urkenna vandann þangað til það er um seinan,
eins og í Bandaríkjunum. Á Íslandi reyna
besserwisserar líka að nýta sér ástandið með
glannalegum yfirlýsingum. Hávamál segja:
Ósnotur maður
þykist allt vita.
En við skulum ekki hugsa eins og þjóðin eigi
sér ekki viðreisnar von. Sem betur fer hafa
embættismenn tekið hættuna alvarlega frá
fyrsta degi og flestir stjórnmálamenn eru
sammála um að á svona tímum skuli allir ein-
beita sér að því að lágmarka skaðann. Aðgerðir
Seðlabankans eru góðar og ríkisstjórnin boðar
almennar aðgerðir þangað til það versta er yfirstaðið.
Aðalatriðið er að allir átti sig á því að þetta ástand varir
ekki að eilífu og við munum rétta úr kútnum aftur.
Heimsstyrjaldir, hryðjuverk og hrun drógu kjark úr öll-
um til skamms tíma en í hvert skipti hefur veröldin
blómstrað á ný. Hún gerir það líka eftir veiruna.
„Við gerum okkar besta,“ sagði konan við bílinn við
mig að skilnaði, þegar við höfðum rakið smitsögur af
kunningjum okkar. Á leiðinni frá henni áttaði ég mig á
því að einmitt núna er það besta sem flest okkar gerum
að gera ekki neitt. Höldum okkur fjarri öðrum og rjúfum
smitleiðir.
Benedikt
Jóhannesson
Pistill
Við gerum okkar besta
Höfundur er stærðfræðingur og stofnandi Viðreisnar.
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
Ohio vote
postponed1,165
880
Ohio
Staða talningar 18. mars
Sanders
Biden
Bernie Sanders
Joe Biden
Forkosningar demókrata 2020
Heimild: Bandarískir fjölmiðlar
Biden vann öll þrjú ríkin sem kusu 17. mars
Ohio frestaði sínum kosningum
FJÖLDI KJÖRMANNA TIL ÞESSA
Það þarf 1,991 kjörmann
til að tryggja sér útnefninguna
Sigurvegari
hvers ríkis
Arizona
67
kjörmenn
Flórída
219
Illinois
155
Louisiana
Georgía
Kentucky
Frestað
Maryland
FRÉTTASKÝRING
Stefán Gunnar Sveinsson
sgs@mbl.is
Niðurstaða forkosningannaí Flórída, Illinois og Ari-zona, sem fram fóru áþriðjudagskvöldið, virð-
ist hafa gert endanlega út af við vonir
Bernie Sanders, öldungadeildarþing-
manns frá Vermont, um að hreppa
útnefningu Demókrataflokksins fyrir
forsetakosningarnar vestanhafs, sem
fram fara í nóvember.
Helsti keppinautur Sanders, Joe
Biden, fyrrverandi varaforseti, vann
öll þrjú ríkin með miklum mun og jók
um leið forystu sína í fjölda kjör-
manna, sem endanlega munu velja
frambjóðandann á landsþingi demó-
krata sem á að fara fram í júlí. Munar
nú um þrjúhundruð kjörmönnum á
Biden og Sanders, en til saman-
burðar má nefna að forskot Bidens er
þrefalt á við það sem Barack Obama
hafði á Hillary Clinton þegar þau
öttu kappi um útnefninguna árið
2008.
Kortið óhagstætt Sanders
Til þess að hljóta útnefninguna
áður en að landsfundi Demókrata-
flokksins kemur þarf frambjóðandi
að tryggja sér meirihluta 3.979 kjör-
manna eða fulltrúa, sem á endanum
skera úr um hver verður fyrir valinu,
eða 1.991 fulltrúa. Nú er þegar búið
að ráðstafa rétt rúmlega 2.230
fulltrúum, sem þýðir að einungis um
1.700 kjörmenn eru eftir. Það sem
flækir stöðuna fyrir Sanders er að
ólíkt sjálfum forsetakosningunum,
þar sem meirihluti atkvæða tryggir
frambjóðanda alla kjörmenn ríkis,
skiptast kjörmenn í forkosningunum
eftir hlutfalli atkvæða. Til að yf-
irvinna forskot Bidens þarf Sanders
ekki bara að vinna nær öll ríkin sem
enn eiga eftir að kjósa, heldur þarf
hann helst að fá um 70% fylgi í þeim
öllum. Vert er að geta þess að fylgi
Sanders mælist nú í kringum 30% að
meðaltali.
Að auki má nefna að Sanders
hefur ekki gengið jafnvel að þessu
sinni í sumum af þeim ríkjum þar
sem hann vann Clinton fyrir fjórum
árum. Biden vann til að mynda frem-
ur þægilegan sigur í Michigan-ríki,
sem Sanders vann óvænt 2016, og
kannanir benda til þess að Biden leiði
í flestum af þeim ríkjum sem eftir eru
á kortinu.
Forvalinu frestað víða
Í ljósi þessarar stöðu hafa ýmsir
forvígismenn úr röðum demókrata
kallað eftir því að Sanders dragi sig í
hlé. Ekki bara sé barátta hans því
sem næst töpuð, heldur muni það
einungis veikja flokkinn að þurfa að
framlengja innanflokksátök um út-
nefninguna fram á sumar.
Þá hefur kórónuveirufarald-
urinn sett mjög ákveðið strik í reikn-
inginn. Ohio frestaði forvali sínu, sem
átti að vera á þriðjudaginn, og önnur
ríki hafa fylgt í kjölfarið. Er nú næst
gert ráð fyrir að kosið verði í byrjun
apríl í Alaska, Hawaii og Wyoming.
Allt eru þetta ríki sem Sanders vann
fyrir fjórum árum, en sem að sama
skapi veita þau öll tiltölulega fáa
kjörmenn. Þá veit enginn hvort þessi
ríki eða fleiri muni vilja fresta forvali
sínu.
Sanders virðist þrátt fyrir þetta
ekki vera í neinum flýti með að taka
ákvörðun. „Ég er að ráða fram úr
fjárans krísu hérna,“ hvæsti hann á
blaðamenn á miðvikudaginn þegar
Sanders var spurður hvort hann ætl-
aði að draga sig í hlé, en öldunga-
deildin var þá í óðaönn að ræða og
samþykkja neyðaraðstoð sem
Bandaríkjastjórn hafði lagt fram
vegna faraldursins.
Dagsetning bundin í lög
En hvað með forsetakosning-
arnar sjálfar, gæti þeim verið frestað
vegna faraldursins? Samkvæmt
bandarískum lögum, sem sett voru
árið 1845, var dagsetning forseta-
kosninga bundin við „þriðjudaginn
eftir fyrsta mánudaginn í nóvember“.
Þeirri dagsetningu er ekki hægt að
breyta með forsetatilskipun eða
neinu öðru en annarri lagasetningu
frá þinginu.
Og jafnvel þó að það tækist að fá
slík lög samþykkt yrði ekki hægt að
tefja kosningarnar of lengi, því 20.
viðbót stjórnarskrár Bandaríkjanna
bindur kjörtímabil núverandi forseta
við hádegi 20. janúar 2021. Niður-
staða kosninga yrði því að liggja
fyrir, og helst með góðum fyrirvara,
áður en sá tími rennur út.
Óvissa um framhald
forkosninganna