Fréttablaðið - 29.10.2020, Blaðsíða 40

Okkar ástkæri föðurbróðir,
Ívar Larsen Hjartarson
frá Ísafirði,
fyrrverandi starfsmaður
Landssíma Íslands,
lést á hjúkrunarheimilinu að Sóltúni 2
að morgni þriðjudagsins 27. október.
Útförin fer fram í Bústaðakirkju föstudaginn 6. nóvember
kl. 15.00. Vegna aðstæðna verða aðeins hans
nánustu viðstaddir.
Þóra Margrét Sigurðardóttir
Guðmunda Katrín Sigurðardóttir
Jóna Hjördís Sigurðardóttir
Sigurður Ingvar Sigurðsson
og aðrir aðstandendur.
Okkar elskaði faðir, tengdafaðir,
afi og langafi,
Kristmann Eiðsson
kennari og þýðandi,
lést á Landakoti 27. október sl.
Jarðarför verður auglýst síðar.
Gauti Kristmannsson Sabine Leskopf
Þorsteinn Kristmannsson Elísabet Benkovic
Mikaelsdóttir
Kristmann Egill Kristmannsson Herdís Pétursdóttir
Eiður Páll Sveinn Kristmannsson Ólöf Gísladóttir
barnabörn og barnabarnabörn.
Ástkær eiginkona mín, móðir okkar,
tengdamóðir og amma,
Jeanie Lim Alburo
Sambyggð 2,
Þorlákshöfn,
lést á Heilbrigðisstofnun
Suðurlands fimmtudaginn 22. október.
Útförin fer fram frá Maríukirkju mánudaginn
2. nóvember kl. 13. Vegna aðstæðna verða aðeins nánustu
aðstandendur viðstaddir. Streymt verður frá athöfninni
á vefsíðu Maríukirkju.
Kristinn Gíslason
Dulce Marie Lim Alburo
Jearone Lim Alburo Ghemonil
Marie Jean A. Macapaz Dudz
Eowyn, Elysse, Gesha, Jhina, Gwyneth og Fritz.
Fyrsta markmið fæðingar­orlofslaganna sem sett voru árið 2000 var að tryggja barni umönnun beggja foreldra á fyrstu stigum lífsins og sam­vistir við þá báða. Þetta var
tímamótalöggjöf og erindi okkar Ásdís­
ar A. Arnalds og Ingólfs V. Gíslasonar í
Þjóðarspeglinum á morgun snýst um
niðurstöður rannsókna á því hvort þeim
markmiðum hafi verið náð. Þær rann­
sóknir hafa staðið frá upphafi,“ segir
Guðný Björk Eydal sem er prófessor við
Félagsráðgjafardeild Háskóla Íslands.
Lögin vöktu alþjóðaathygli
Guðný segir íslensku lögin hafa vakið
athygli erlendis. „Við vorum síðust
Norðurlandaþjóða til að setja lög um
fæðingarorlof fyrir feður en þegar við
gerðum það voru þau einstök. Mæður
fengu þrjá mánuði, feður þrjá mánuði
og svo voru þrír mánuðir sameiginlegir.“
„Íslenska leiðin“, eins og hún er
kölluð, þar sem feðrum er boðinn sjálf­
stæður réttur til fæðingarorlofs og góðar
greiðslur, segir Guðný hafa verið öðrum
þjóðum fyrirmynd. „Það er oft vísað til
hennar á alþjóðavettvangi því sýnt þótti
að hún væri leiðin til að feður fengju lög­
mætt rými til að taka fæðingarorlof.“
Páll Pétursson félagsmálaráðherra
bar fram frumvarpið. „Það var stórt
skref í jafnréttismálum og auðvitað
í barnaréttarmálum,“ segir Guðný.
„Strax þegar lögin tóku gildi varð alger
bylting í því hvernig foreldrar skiptu
með sér umönnun barna því íslenskir
feður nýttu umsvifalaust allan sinn
rétt til fæðingarorlofs. Gengu þar á
undan kynbræðrum sínum í öðrum
löndum með góðu fordæmi. Þar með
minnkaði bilið milli atvinnuþátttöku
foreldranna og bilið milli fjölda vinnu­
stunda. Eftir þetta hefur hlutdeild
feðra í umönnun barna sinna haldið
áfram að aukast.“
Feður þurfa lagaskjól
Guðný segir bæði íslenskar og erlendar
rannsóknir og sýna að feður taki nánast
aldrei sameiginlegan fæðingarorlofsrétt
sem boðið er upp á, hann fari alltaf til
mæðranna. „Það er kannski tekjuspurs­
mál en ekki síður spurning um viðhorf,
bæði á vinnustöðum og hjá foreldrunum
sjálfum og hefðir sem skapast hafa um
hvernig mæður og feður eigi að hegða
sér. Allt spilar saman þannig að ef ekki
eru búnar til girðingar og sérstakt rými
fyrir feður til sjálfstæðs réttar fæðingar­
orlofs þá fellur hann yfirleitt til mæðra.
Þeir þurfa lagaskjól til að geta nýtt sér
réttinn. En rannsóknir sýna að börnum
er fyrir bestu að mynda tengsl við báða
foreldra frá unga aldri og það má lýsa
þessari lagasetningu sem hljóðlátri
byltingu fyrir börn.“
Ekki bara til aðstoðar
Guðný getur þess að talið sé jákvætt
að feður séu einir ákveðinn tíma með
barnið heima, til að ná góðum tengslum
og geta verið í umönnunarhlutverkinu
á eigin forsendum, en ekki bara til
aðstoðar mömmunni. Hún bendir á að
eins og áður hafi komið fram taki þeir
sína mánuði en segir að oftast séu það
þó mömmurnar sem brúi bilið milli
fæðingarorlofs og leikskóla eða dag­
mömmu og það hafi augljóslega meiri
áhrif á stöðu þeirra á vinnumarkaði en
feðranna. gun@frettabladid.is
Stórt skref í jafnréttis-
og barnaverndarmálum
Tuttugu ár eru frá setningu laga um fæðingar- og foreldraorlof á Íslandi sem mörkuðu
tímamót. Guðný Björk Eydal prófessor er meðal þeirra sem kynna reynslu af þeim á
Þjóðarspeglinum, stórri félagsvísindaráðstefnu í HÍ sem haldin er á morgun á netinu.
„Íslenskir feður nýttu umsvifalaust allan sinn rétt til fæðingarorlofs,“ segir Guðný Björk Eydal. FRÉTTABLAÐIÐ/SIGTRYGGUR ARI
Allt spilar saman þannig að
ef ekki eru búnar til girðingar
og sérstakt rými fyrir feður til
sjálfstæðs réttar fæðingarorlofs
þá fellur hann yfirleitt til
mæðra.
Þjóðarspegillinn
Stærsta ráðstefna ársins í félags-
vísindum, verður á morgun, föstu-
daginn 30. október, milli klukkan
9 og 17 í Háskóla Íslands. Þar verða
flutt á þriðja hundrað erindi.
Ráðstefnan er rafræn í ár og
verður á slóðinni: hi.is/vidburdir/
thjodarspegillinn_2020.
1787 Óperan Don Giovanni eftir Wolfgang Amadeus
Mozart er frumflutt í Prag.
1919 Alþýðublaðið kemur út í fyrsta sinn. Fyrsti ritstjóri
þess er Ólafur Friðriksson.
1922 Í húsinu Grund, við Kaplaskjólsveg í Reykjavík, er
hafinn rekstur elliheimilis.
1925 Einnar og tveggja krónu peningar eru settir í umferð
í fyrsta sinn á Íslandi.
1929 Hlutabréf á Wall Street hrynja sem aftur veldur
kreppunni miklu. Dagurinn er kallaður svarti þriðju-
dagurinn.
1986 Margaret Thatcher opnar formlega M25-hraðbraut-
ina umhverfis London.
1991 Bandaríska geimfarið Galileo kemst í námunda við
loftsteininn 951 Gaspra.
1993 Íslenska kvikmyndin Hin helgu vé er frumsýnd.
2016 Kosið er til Alþingis á Íslandi.
 Merkisatburðir
2 9 . O K T Ó B E R 2 0 2 0 F I M M T U D A G U R24 T Í M A M Ó T ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
TÍMAMÓT