Fréttablaðið - 29.10.2020, Blaðsíða 46

Upphaflega sá ég fyrir mér götuna. Húsin voru í heitum litum, með görðu m og ánægðum íbúum. En heitir litir geta líka
verið þrúgandi enda voru ekki allir
í götunni hamingjusamir. Mæður
voru ósáttar. Ég teiknaði götuna
upp þegar ég byrjaði að skrifa og
fannst af leitt að vera ekki mynd-
listarmaður,“ segir Kristín Marja
Baldursdóttir um tilurð hinnar
nýju bókar sinnar sem nefnist Gata
mæðranna. „Fólkið var hins vegar
lengi að koma til mín. Ég var mjög
upptekin af því að ná andrúmsloft-
inu enda er það ekki bara fólkið sem
skapar það heldur líka umhverfið,“
bendir hún á og lýsir efninu lítillega.
„Sagan gerist á sjöunda áratugn-
um og fjallar um Marín og Kristófer,
sem búa hvort í sínu húsi við þessa
umræddu götu. Þau hafa nýlokið
menntaskóla og eru að reyna að
finna sinn stað í samfélaginu. Þegar
þau hlusta saman á músík fara þau í
leik sem þau hafa búið til. Hann felst
í því að skrifa niður upplýsingar um
fólk, allt sem þau vita. Meðan þau
voru í skólanum tóku þau bekkjar-
systkinin fyrir en nú ætla þau að
snúa sér að fólkinu í götunni. Þau
gleyma hins vegar að kortleggja
sjálf sig og fólkið sem að þeim stend-
ur. Hefðu þau gert það hefðu leikar
kannski farið á annan veg en þeir
gerðu. Þau eru ung, eru rétt að hefja
lífið og átta sig ekki á ráðabruggi
fullorðna fólksins. En svo kemur
að því að þau standa frammi fyrir
gömlu, klassísku spurningunni:
Á ég að gæta bróður míns? og þá
kemur í ljós að það er ekki alltaf
aldurinn sem ræður því hvort fólk
taki skynsamlegar ákvarðanir.“
Fólkið er mitt hugarfóstur
Kristín Marja kveðst sjálf muna þá
tíma sem lýst er í bókinni. Þó hafi
hún verið yngri en aðalpersónan
Marín, sem segir á einum stað: „Það
er svo kvíðvænlegt að vera kona,
þær lifa svo leiðinlegu lífi þegar þær
eru giftar og komnar með börn.“
Þetta segir Kristín Marja ríma við
hennar eigin skoðanir á hjóna-
bandinu og fullorðinslífinu þegar
hún var um fermingu, til sé skóla-
ritgerð því til sönnunar. Nú hafi hún
hins vegar kyngt þeim skoðunum.
En þekkti hún eitthvað af fólkinu
í bókinni?
„Nei, það er algerlega mitt hugar-
fóstur. Almennt er ég lítið forvitin
um annað fólk, sem er auðvitað
algjör þversögn þegar höfundur
á í hlut, ég hallast frekar að því að
skapa mér minn eigin heim.“
Skrifborðið í þögninni
Býst hún við að minna verði um upp-
lestra í aðdraganda jóla en í venju-
legum árum, vegna veiruskrattans?
„Já, annars les ég orðið minna
upp en ég gerði, það tekur á að vera
eins og landafjandi út um allar
trissur. Áður en ég byrjaði að skrifa
fyrir alvöru sá ég ætíð fyrir mér
skrif borðið í þögninni og friðsama
mynd af höfundi. Flögraði ekki að
mér að fjölmiðlar, upplestrar og
ferðalög fylgdu með í pakkanum.
Það kom allt á óvart.“
Skapa mér minn
eigin heim
Konur gegna stóru hlutverki í nýjustu
bók Kristínar Marju Baldursdóttur
rithöfundar, enda heitir hún Gata
mæðranna. Karlarnir hafa þó vissulega
sín áhrif. Gefum skáldkonunni orðið.
„Almennt er ég lítið forvitin um annað fólk, sem er auðvitað algjör þversögn þegar höfundur á í hlut,“ segir Kristín
Marja Baldursdóttir sem hefur sent frá sér nýja skáldsögu, Götu mæðranna. FRÉTTABLAÐIÐ/ANTON BRINK
Gunnþóra
Gunnarsdóttir
gun@frettabladid.is
HÚSIN VORU Í HEITUM
LITUM, MEÐ GÖRÐUM
OG ÁNÆGÐUM ÍBÚUM. EN
HEITIR LITIR GETA LÍKA VERIÐ
ÞRÚGANDI.
Tilfinningum saman
höfum við dvalið
hvort í annars
fangi
ofið okkur
hlýja voð
úr úfnum þráðum
ástarinnar (80)
Þetta ljóð í Skálda-
leyfi, nýútkominni
b ók Sig mu nd a r
Ernis Rúnarssonar,
varpar fram hug-
hrifum og efnistökum sem svífa
yfir ljóðmælum bókarinnar. Hnit-
miðaður stíll og fágaður – hvert orð
valið af kostgæfni – hlýleiki og lífs-
þrá samofin reynslu og þroska.
Sigmundur Ernir Rúnarsson (f.
1961) er landsmönnum kunnur
úr fjölmiðlum en hann er einnig
af kastamikill rithöfundur. Hans
fyrsta ljóðabók, Kringumstæður,
kom út 1980, en síðan hafa komið
út eftir hann fjölmörg ritverk, bæði
ljóð og prósar. Skáldaleyfi er hans
þrettánda ljóðabók en auk þess á
hann að baki vel á annan tug rit-
verka.
Í þessari nýju bók er slegið á ýmsa
strengi enda skiptist hún í nokkra
hluta. Einn þeirra nefnist „Kynni ...
nokkur nöfn á fólki jarðar“. Kaflinn
er helgaður stuttum en grípandi
mannlýsingum, sumum gaman-
sömum, öðrum skáldlegum. Allar
eru þær á einhvern hátt lýsandi fyrir
lífsafstöðu höfundar eða þeirra sem
um er ort. Margt afar vel gert þar.
Þó að ljóðmælunum sé skipt upp
í nokkra efniskaf la
er ástin leiðarhnoð í
gegnum allt. Það er ást
hins þroskaða manns
sem lítur yfir farinn veg
og vegsamar þær gjafir
sem líf ið hefur fært
honum. Gleði, þakk-
læti, söknuður og tregi,
allt birtist það hér, ýmist
í ljúfsárum minningum
eða glettnum stemning-
um. Reynsla sorgarinnar
hvílir líka yfir en ekki
síður lífsþorstinn. Tján-
ingin er hófstillt og auð-
skilin, sett fram í skýru
myndmáli.
Þegar orðin flæða
niður dalinn
undan öræfunum
í skrúði sínu
og kynngi
falla þau hvert
með sínum hætti
ofan í gljúfrin ... (36)
Höfundur sýnir víða að hann
hefur örugg tök á myndrænni fram-
setningu ljóðmáls. Hér og hvar gefur
að líta falleg nýyrði, „svaðhálar“
kleifar, „seiðblá“ fjöll, „logndrjúga“
þoku og „stélkvika“ fugla svo nokk-
ur dæmi séu tekin. Sum ljóðanna
eru af heimspekilegum toga, djúp-
hugsuð í einfaldleika sínum. „Ekk-
ert er bara eitt – allt er með öðru“
stendur á einum stað (78) og um
lífsnautnina hefur skáldið þetta að
segja:
Þungvægasti partur gleðinnar
er sársaukinn
að hafa upplifað missinn
í sömu andrá og angistina
en í því er hún mæld,
glaðværðin, lífsþráin. (16)
Sums staðar í bókinni bregður
fyrir leik, eða tilraunum, með
formið – ekki bara ljóðformið sjálft
heldur einnig samspil prentforms og
inntaks. Í ljóðinu „Efi“ styttast ljóð-
línurnar eftir því sem neðar dregur
og sú síðasta er aðeins eitt orð (82).
Þannig virðist ljóðið ramba á mjórri
undirstöðu líkt og hugsanirnar gera
þegar efinn nær undirtökunum.
Vera má að þetta sé tilviljun – en á
seinni árum hefur borið á slíkum
formtilraunum í ljóðagerð, oft með
góðum árangri, þó að varast beri
ofnotkun á þessu sem öðru.
Skáldaleyfi Sigmundar Ernis
Rúnarssonar er fengur fyrir ljóða-
unnendur. Hún hefur allt til að bera
sem góð ljóðabók á að hafa. Ljóðin
eru hófstillt en meitluð. Þau kalla
til lesandans í hógværð sinni. Miðla
reynslu, lífssýn, tilfinningu og feg-
urð. Yndisleg bók.
Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir
NIÐURSTAÐA: Hér er boðið upp
á allt sem prýðir góða ljóðabók.
Fengur fyrir ljóðaunnendur.
Ást og lifun
BÆKUR
Skáldaleyfi
Sigmundur Ernir Rúnarsson
Útgefandi: Veröld
Prentun: Ísafoldarprentsmiðja
Fjöldi síðna: 123
Þjóðleikhúsið opnar dyrnar fyrir börnum og ungmennum sem geta notið leikhússins
með skólum sínum. Sýnt verður á
virkum dögum í nóvember og des-
ember í nánu samráði við skólana
og að sjálfsögðu með öllum ýtrustu
varúðarráðstöfunum í samræmi við
tilmæli yfirvalda.
Aðventusýning Þjóðleikhússins,
Leitin að jólunum eftir Þorvald Þor-
steinsson, er nú á COVID-tímum
sniðin sérstaklega að grunnskóla-
hópum, fjölga á fyrirhuguðum sýn-
ingum umtalsvert og bjóða börnum
í 2. bekk grunnskóla á sýninguna.
Leikstjóri sýningarinnar er Þór-
hallur Sigurðsson. Með hlutverk
jólaálfanna fara Hallgrímur Ólafs-
son, Valgerður Guðnadóttir, Sverrir
Þór Sverrisson (Sveppi) og Sigríður
Eyrún Friðriksdóttir.
Leitin að jólunum var frumsýnt
á aðventunni 2005 og hlaut Grímu-
verðlaunin sem barnasýning ársins.
Sýningin hefur unnið sér sess sem
ómissandi undirbúningur jólanna
í hugum margra, og hefur nú verið
sýnd fyrir fullu húsi í 15 ár. Sýningar
eru orðnar yfir 370 talsins.
Elstu deildum leikskóla er síðan
boðið á Ég get, sem fjallar um tvær
litlar manneskjur sem æfa sig í því
að vinna saman. Sýningin var til-
nefnd til Grímuverðlauna árið 2018.
Höfundur er Peter Engkvist, leik-
stjóri er Björn Ingi Hilmarsson og
leikarar eru Ernesto Camilo Aldazá-
bal Valdés og Þórey Birgisdóttir.
Þjóðleikhúsið hyggst bjóða upp á
fleiri verkefni á næstu vikum.
Þjóðleikhúsið opið fyrir börn
Þorvaldur Þorsteinsson.
FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
Þjóðleikhúsið opnar dyr sínar fyrir börnum með skemmtilegum sýningum.
2 9 . O K T Ó B E R 2 0 2 0 F I M M T U D A G U R30 M E N N I N G ∙ F R É T T A B L A Ð I Ð
MENNING