Málfríður - 15.09.2000, Blaðsíða 6

í heild sýndi
athugun á
orðaforða að af-
brigðin frá réttri
orðnotkun eru
ekki mörg og er
þetta í samræmi
við það sem kom
út úr rannsókn-
inni á málfræði-
hæfni nemend-
anna.
• Ábendingarfornöfn eru varla notuð.
• Nemendur hafa lítið vald á viðskeytt-
um greini nafnorða í fleirtölu.
• Nemendur hafa lítið vald á eignarfalli
nafnorða.
• Nemendur hafa tiltölulega gott vald á
forsetningum og samtengingum.
• Tímákvarðanir valda erfiðleikum.
• Nemendur nota lítið spurnarorð.
Svo virðist sem nemendur noti þær mál-
fræðibeygingar, sem þeir hafa vald á, og
noti þær rétt en forðist þær málfræðibeyg-
ingar sem þeir hafa ekki vald á. Sumt
bendir til htils málþroska, annað t.d. hin
mikla notkun tengiorða til hins gagn-
stæða. Ástæða er til að gefa lýsingarorðun-
um sérstakan gaum.
Athugun á setningaskipan beindist í
fyrsta lagi að aukasetningum með atviks-
orðum og í öðru lagi var rannsakað hvort
greina mætti áhrif úr ensku. Samanlagt
voru 41 aukasetning með atviksorðum i
öllum nemendatextunum. Eingöngu 7
þessara setninga voru í samræmi við mál-
fræðireglur í dönsku og því er ljóst að hér
er á ferðinni málfræðiatriði, sem veldur ís-
lenskum nemendum erfiðleikum.
Tilhneiging til að nota enska orðaröð
virðist ekki mikil. Af samanlögðum fjölda
setninga voru einungis 0,02 % þar sem
enskra áhrifa gætir.
Það einkennir málfræðihæfni íslenskra
nemenda að þeir hafa gott vald á ýmsum
málfræðibeygingum, en forðast rnargar,
einkum þær sem flóknari geta talist. Mál-
fræðihæfni krefst þess m.a. af nemandan-
um að hann viti hvaða beygingarendingar
tilheyra ákveðnum orðflokkum. Nemandi
sem eingöngu notar ákveðnar málfræði-
beygingar, þó að þær séu rétt notaðar, en
forðast aðrar getur ekki talist mjög hæfur
í málfræðinotkun viðkomandi erlends
tungumáls (málsprog).
2. Orðaforði:
Við athugun á orðaforða var sjónum beint
í fýrsta lagi að almennum orðaforða og
hvað einkennir hann og í öðru lagi að því,
hve fjölbreytilegur orðaforðinn er innan
einstakra orðflokka. Jafnframt var rannsak-
að til hvaða aðferða (strategier) nemendur
grípa þegar þá vantar orð. Rannsóknin
leiddi í ljós að það er mjög mismunandi
eftir orðflokkum, hvaða aðferðir nemend-
ur nota.
Það er áberandi hve mjög nemendur
sækja í móðurmáhð þegar þá vantar nafn-
orð og er þetta skiljanlegt í ljósi skyldleika
þessara tungumála. Þrátt fyrir að yfirfærsl-
an geti mistekist verður aldrei lögð nógu
mikil áhersla á mikilvægi þess fýrir nem-
endur, sem eru að læra dönsku að þeir
nýti sér skyldleika dönsku og íslensku.
Móðurmáhð er mjög mikilvægur þáttur
þegar við lærum erlend tungumál og
skyldleiki mála skiptir þá miklu. (Ring-
bom 1989, Lund 1997)
Nemendur velja frekar enskar forsetn-
ingar en íslenskar ef þeir þekkja ekki við-
komandi forsetningu á dönsku. Þetta gæti
bent til þess að nemendur nýti sér ekki
eingöngu þekkingu sína og kunnáttu í
móðurmálinu heldur líka í öðrum
málum.
I heild sýndi athugun á orðaforða að
afbrigðin frá réttri orðnotkun eru ekki
mörg og er þetta í samræmi við það sem
kom út úr rannsókninni á málfræðihæfni
nemendanna. Þeir nota þau orð sem þeir
þekkja en forðast önnur.
Sem fýrr segir var almenni orðaforð-
inn rannsakaður.Til þess var notað forrit-
ið CLAN (Computerized Language Ana-
lysis). Forrit þetta vinnur úr gögnum sem
hafa verið umrituð í CHILDES (Child
Language Data Exchange System). CLAN
forritið gerir það mögulegt að vinna úr
gögnunum á ýmsan hátt. Hægt er að
skoða hversu oft viðkomandi orð kemur
fyrir í öllum textunum, hægt er að leita að
ákveðnum orðum og orðatiltækjum o.fl.
Forritið getur raðað öhum orðum upp
t.d. í stafrófsröð eða eftir tíðni. Þetta forrit
er á Netinu (www. childes .psv. cmu. edul
og enginn vafi leikur á, að það geti nýst
vel við ýmiss konar orðaforðarannsóknir.
Rannsóknin sýndi að hinn almenni
orðaforði nemenda er takmarkaður. Það
eru frekar fá orð sem allir nemendur nota