Börn og menning - 01.04.2009, Síða 22

22
Börn og menning
Á vordögum 2008 blésu lúðrar
Sinfóníuhljómsveitar íslands til tónleika til
heiðurs nýjum meðlimi í lukkudýraríkinu:
tónelsku músinni Maxímúsi Músíkúsi.
Samfara því kom út bók um ævintýri
þessa afkvæmis Hallfriðar Ólafsdóttur,
flautuleikara í Sinfóníuhljómsveitinni,
ríkulega myndskreytt af Þórarni Má
Baldurssyni víóluleikara, og leynir sér ekki
að þarna er á ferð innanbúðarfólk með
einlæga löngun til að vekja áhuga yngstu
hlustendanna á sígildri tónlist og þeim
hljóðfærum sem hún er leikin á. Einnig
fylgir geisladiskur þar sem ævintýrið um
hann Maxímús er lesið, lagið hans leikið og
tónlistin á tónleikunum flutt: Hátíðargjall
fyrir hinn almenna borgara (e. Fanfare for
the Common Man) eftir Aaron Copland,
Bóleró eftir Maurice Ravel og Á Sprengisandi
eftir Sigvalda Kaldalóns I útsetningu Páls P.
Pálssonar.
Mús í tónlistarhöll
Maxímús Músíkús er lítil mús sem hrekst
eina frostkalda vetrarnótt inn í tónlistarhús
(að manni sýnist hið tragíska Ráðstefnu- og
tónlistarhús sem varla er þorandi lengur að
vona að rísi við Reykjavíkurhöfn) þar sem
hún rumskar morguninn eftir við upphaf
hljómsveitaræfingar. Hljóðfæraleikararnir
tínast inn einn af öðrum, taka upp hljóðfærin
sín, stilla þau og liðka sig. Hann fær innsýn
í eðlisfræði hljóðfæranna: Hvernig tónninn
í fiðlunum hækkar og lækkar eftir því
sem strekkt eða slakað er á strengjunum,
hvernig titringur í þunnum spýtum myndar
tón tréblásturshljóðfæranna og hvernig
tónninn í básúnunni dýpkar þegar sleðinn
er dreginn út. Einnig kynnist hann líffræði
málmblásturshljóðfæranna betur en góðu
hófi gegnir þegar hann fær yfir sig væna
spýju af vatni úr frönsku horni. Þegar æfingu
lýkur sofnar Maxímús aftur og vaknar þegar
tónleikarnir hefjast. Að þeim loknum leggur
hann sig enn einu sinni og bíður spenntur í
bókarlok eftir því hvaða ævintýri muni taka
við að morgni.
Margir möguleikar
Hægt er að njóta sögunnar um hann Maxa
á ýmsa lund: Með lestri fyrir börnin, með
því að hlusta á diskinn, hægt er að skoða
myndirnar í bókinni meðan sagan er lesin
af diski, eða jafnvel hlusta á Bóleróinn af
diskinum meðan einhver fullorðinn les
upplifun músíkmúsarinnar á meðan. Þetta
síðasta krefst samt dálítillar forvinnu og
íhugunar þess sem les til að samhæfa lestur
og geisladisk. Ég prófaði fyrst að renna blint í
sjóinn með það og það endaði í tómri vitleysu
- ég varð óviss með það hvort að hljóðfærin
sem væru með sólóið væru þau sömu og
sagði á sama stað í bókinni, ég fór að flakka
fram og til baka, hinkra við og hlaupa áfram
og það endaði með því að krakkarnir gáfust
upp á vitleysunni f pabba sínum og fóru bara
að horfa á sjónvarpið.
Meginpartur sögunnar hverfist um verkið
Bóleró eftir Maurice Ravel - þetta fræga og
geðþekka verk myndar hryggjarsúluna í bók
og diski. Ég hafði aldrei íhugað þetta verk út
frá möguleikum þess til að kynna hljóðfærin í
sinfóníuhljómsveit, en þegar maður hefur heyrt
það og séð eins og það er gert í Maxímúsi
Músíkúsi er varla hægt annað en að furða
sig á að enginn skuli hafa látið sér detta
þetta í hug áður. Það, hvernig byrjað er á
einfaldri og ofurveikri sneriltrommu, plokkuðum
strengjaundirleik og flautusólói sem sífellt er svo
byggt ofan á með fleiri og fleiri hljóðfærum,