Morgunblaðið - 12.06.2021, Page 1

Kalla eftir mannúðog skilningi
EMjandistuð!
Geðhjálp kallar eftir heildstæðri umræðu um geðheilbrigðiskerfið enda megi margt betur
fara og staðan á geðdeildum í reynd verri en hún var fyrir þrjátíu árum. Samtökin velta
því upp hvort öryggis- og refsimenning innan geðsviðsins hafi, á kostnað mannúðar og
skilnings, litað þróun og hugmyndafræði þjónustunnar á liðnum árum og geri enn. 12
13. JÚNÍ 2021SUNNUDAGUR
Hönnuní hringrás
Vertu í fríifrámýi
EM í knatt-spyrnu karla erhafið. Spyrntverður í
hinum
ýmsu
löndum
álfunnar. 20
Mikið heillaskref
Lexía, ný íslensk-frönskveforðabók, verðurformlega opnuð í næstuviku. Lexía hefur veriðkappsmál VigdísarFinnbogadótturog Rósu ElínarDavíðsdótturum langt skeið. 8
Ragna Sara Jónsdóttirstofnaði hönnunar-fyrirtækið Fólk semsérhæfir sig í sjálfbærniog endurnýtingu. 18HER
RAR
„Fade“ e
r
komið til
að vera
Gunnar
Malmqu
ist
Þórsson
Vilhjálmur
Svan
& Pétur Ív
arsson
greina her
ratískuna
ÁSGEIR
JÓNSSO
N
L A U G A R D A G U R 1 2. J Ú N Í 2 0 2 1
.Stofnað 1913 . 137. tölublað . 109. árgangur .
JAKKAR, INNISKÓR,
KLIPPING, KREM OG
SKARTGRIPIR
HERRAR, 20 SÍÐUR
HEKLA · Laugavegur 170 · Sími 590 5000 · www.hekla.is
SUMARHÁTÍÐ HEKLU
Rafmögnuð Í DAG FRÁ 12:00-16:00
FRUMSÝNING!
Veltibíllinn!
Fjórhjóladrifinn!
Orri Páll Ormarsson
orri@mbl.is
„Auðvitað vonumst við eftir auknum
skilningi og mannúð en við erum
líka raunsæ og stillum væntingum í
hóf.“
Þetta segja Héðinn Unnsteinsson,
formaður Geðhjálpar, og Grímur
Atlason, framkvæmdastjóri samtak-
anna, um viðbrögð geðheilbrigðis-
kerfisins við ábendingum Geðhjálp-
ar um mannréttindabrot í kerfinu.
Að þeirra áliti er kerfið allt of
flókið og samspil milli ríkis og sveit-
arfélaga ekki nógu gott.
„Við sem lögðumst inn á geðdeild
seint á síðustu öld erum sammála
um að staðan sé verri í dag og allt of
oft sett samasemmerki milli þess að
vera geðsjúkur og hættulegur. Á
meðan líkurnar á því að maður með
alvarlegan geðsjúkdóm beiti ofbeldi
eru lítillega meiri en aðrir þá eru tíu
sinnum meiri líkur á því að sá hinn
sami verði sjálfur beittur ofbeldi. Og
við skulum muna að allt líf í þessum
heimi þrífst og mótast af þeim að-
stæðum sem það býr við,“ segir
Héðinn.
Umræðan um geðheilbrigðiskerf-
ið á Íslandi þarf að þeirra dómi að
fara fram á breiðum grunni, ekki
síst um hlutfall samfélagsþjónustu
samhliða spítalaþjónustu enda hljóti
það ávallt að vera markmiðið að há-
marka lífsgæði notenda kerfisins og
nýta opinbera fjármuni sem best.
„Nóttin á geðsviði kostar hvern
einstakling nú um 150.000 kr. sam-
kvæmt því sem ég heyri innan úr
kerfinu. Þessi umræða þarf að fara
fram og við verðum að taka allt til
samtals og meðferðar. Það vantar
heildstæða umræðu um kerfið. Það
getur ekki verið eðlilegt að kerfið
skili alltaf fleiri og fleiri öryrkjum
og lyfjanotkun færist í vöxt,“ segir
Héðinn.
Nánar er fjallað um málið í
Sunnudagsblaði Morgunblaðsins.
Ástandið verra en 1990
- Stjórn Geðhjálpar ekki bjartsýn á brýnar úrbætur í geðheilbrigðiskerfinu
- Ekki eðlilegt að kerfið skili stöðugt fleiri öryrkjum og að lyfjanotkun aukist
Nauðung úrelt
» Vald, þvingun og nauðung
þykja ekki lengur boðleg í geð-
lækningum, að dómi Geð-
hjálpar.
» „Það er auðvitað útópísk
pæling að slíku verði aldrei beitt
en það á svo sannarlega að vera
undantekningin,“ segir Grímur.
» Nauðungarvistun og vald-
beiting getur hæglega leitt til
áfallastreituröskunar.
„Það eiga allir ljúfar minningar héð-
an. Núna sitja hjá mér gestir og einn
þeirra var að segja mér frá því þegar
amma hans fór með hann hingað þeg-
ar hann var barn. Þetta er ótrúlega
gaman að heyra,“ segir Agla Egils-
dóttir, rekstrarstjóri á Hressingar-
skálanum, sem er nú opinn á ný eftir
langt hlé. Hressingarskálinn endur-
reisti er í sinni gömlu mynd; boðið er
upp á heimilismat, kaffi og pönnukök-
ur og hina víðfrægu Hressó-köku. Af-
ar viðeigandi þar sem um er að ræða
elsta veitingastaðinn í Reykjavík.
„Það er góður andi í húsinu. Það
koma allir brosandi hingað inn. Það
er mikil hjartahlýja sem fylgir gest-
unum. Sagan er allt í kringum okk-
ur,“ segir Agla. »13
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Afturhvarf Hinn gamli góði Hress-
ingarskáli hefur verið endurvakinn.
Gestir rifja
upp gamlar
minningar
Miklar framkvæmdir hafa staðið yfir undanfarin
ár í miðborg Reykjavíkur og hefur þetta orðið til
þess að fáar götur geta talist greiðfærar. Skilt-
um hefur verið komið upp þar sem vegfarendum
er ýmist beint á hjáleiðir eða varað við þeim fjöl-
mörgu hættum sem fylgja byggingarsvæðum.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Vegfarendum vísað til allra átta í miðborg Reykjavíkur
_ Jóhanna Lea Lúðvíksdóttir, átján
ára kylfingur úr Golfklúbbi Reykja-
víkur, er komin í úrslitaleikinn á
Opna breska áhugamannamótinu í
Skotlandi eftir óvænta sigurgöngu í
útsláttarkeppni mótsins síðustu tvo
daga. Hún mætir Louise Duncan
frá Skotlandi í 36 holu úrslitaleik
mótsins í dag en sigurvegarinn
hlýtur m.a. keppnisrétt á fjórum af
stærstu atvinnumótum heims í
kvennaflokki. »44
Ljósmynd/GSÍ
Óvænt Jóhanna Lea Lúðvíksdóttir.
Keppir til úrslita á
Opna breska mótinu