Morgunblaðið - 13.05.2022, Síða 6

6 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 13. MAÍ 2022
w w w. i t r. i s
S ý num hver t ö ð r u tilli t s s emi
Ragnheiður Birgisdóttir
ragnheidurb@mbl.is
Fornleifahluti Oddarannsókn-
arinnar svokölluðu, þverfaglegri
rannsókn á Odda í Rangárvalla-
sýslu sem miðstöð valda, kirkju og
lærdóms, hófst í síðustu viku. Í sum-
ar stendur til að kanna forna mann-
gerða hella sem þar er að finna og
segir Kristborg Þórsdóttir, forn-
leifafræðingur hjá Fornleifa-
stofnun Íslands og stjórnandi forn-
leifahluta rannsóknarinnar, að nú
þegar séu spennandi niðurstöður
farnar að láta á sér kræla.
Hún segir rannsóknina vera
tímamótarannsókn. „Þetta er allt
mjög áhugavert og spennandi enda
mjög fornar minjar. Þessir hellar
hafa sennilega verið í notkun frá
miðri 10. öld og fram til um alda-
mótin 1100.“
Annars vegar er verið að rann-
saka helli sem enn stendur og hins
vegar annan stærri sem er hruninn
en var tengdur þeim fyrrnefnda.
„Núna erum við að vinna í því að
grafa okkur niður í gegnum hrunið
til þess að komast inn í innri endann
á uppistandandi hellinum og reyna
að sjá sambandið þarna á milli.
Það er að reynast umfangsmeira
verkefni en við bjuggumst við. Við
eigum eftir að grafa enn dýpra til
þess að komast niður á yfirborð í
stóra hellinum,“ segir Kristborg.
„Í þessu hruni höfum við verið að
finna dýrabein sem við erum aðeins
að klóra okkur í höfðinu yfir. Þau
eru á svolítið skrítnum stað í þessu
hruni. Þetta er stór gripur, líklega
hestur frekar en naut. Þau eru ekki
inni í hellunum sjálfum svo það er
erfitt að segja hvernig beinin hafa
komist þangað. Svo höfum við fund-
ið hauskúpu af hundi.“
Hún segir langlíklegast að hell-
arnir hafi gegnt hlutverki einhvers
konar útihúss. „En það er það sem
er svo spennandi, að komast að því
hvernig hellarnir hafi verið notaðir
og hvort fólk hafi hafist við í þeim
líka. Stærðin á þessum hellum er
yfirgengileg“
Verkefnið segir hún bæði krefj-
andi og umfangsmikið. „Það er búið
að grafa og grafa en við erum enn
ekki komin niður á botn. Þetta er
snúið vegna þess að við erum komin
með djúpa holu og þurfum að
tryggja vinnuaðstæður hérna.“
Undanfarna daga hafa tveir forn-
leifafræðingar verið við störf ásamt
einum til tveimur starfsmönnum á
vinnuvélum. „Við verðum fleiri
þegar við komumst í að grafa minj-
arnar á botni hellisins upp.“
Ljósmynd/Fornleifastofnun
Oddarannsókn Unnið er að því að grafa niður að botni hrunins hellis.
Spennandi gröft-
ur farinn af stað
- Fornleifarannsókn við Odda í sumar
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
Banaslys í umferðinni í löndum Evrópusambandsins
(ESB) voru 17% færri árið 2020 samanborið við 2019,
að sögn Eurostat, hagstofu ESB. Dregið hafði úr tíðni
banaslysa i umferðinni undanfarinn áratug en fækk-
unin var áberandi mikil árið 2020. Hún er rakin til kór-
ónuveirufaraldursins sem dró mjög úr umferð auk þess
sem farþegaflutningar voru takmarkaðir.
Alls létust 18.786 í umferðarslysum í löndum ESB
árið 2020. Af þeim voru 44% farþegar í bílum, 19%
gangandi vegfarendur, 16% voru á mótorhjólum, 10% á
reiðhjólum og 11% í eða á öðrum farartækjum. Þar á
meðal eru léttir og þungir vörubílar, rútur og stræt-
isvagnar, létt bifhjól og annað. Þegar litið er til EES-
landanna var tíðni banaslysa lægst í Noregi þar sem 17
á hverja eina milljón íbúa fórust í umferðarslysum
2020, þar næst kom Ísland með 22 og Sviss með 26 á
hverja milljón íbúa.
Samkvæmt tölum Eurostat var tíðni banaslysa í um-
ferðinni lægst í Svíþjóð árið 2020, þegar horft er ein-
ungis til aðildarríkja ESB. Þar fórust 20 á hverja eina
milljón íbúa. Þar næst komu Malta (23), Danmörk (27)
og Spánn (29) og svo Írland (30) og Holland (30).
Tíðni banaslysa í umferðinni innan ESB var hæst í
Rúmeníu (85), Lettlandi (73), Búlgaríu (67) og Póllandi
(66). Að meðaltali fórust 42 í umferðarslysum á hverja
milljón íbúa í löndum ESB árið 2020.
Banaslysum í umferð
í Evrópu fækkaði 2020
- Fækkunin er rakin til áhrifa kórónuveirufaraldursins
Banaslys í umferðinni á Íslandi og í Evrópu Heimild: Eurostat
N
or
eg
ur
Sv
íþ
jó
ð
Ís
la
nd
M
al
ta
Sv
is
s
D
an
m
ör
k
Sp
án
n
Ír
la
nd
H
ol
la
nd
Þý
sk
al
an
d
Fr
ak
kl
an
d
Sl
óv
en
ía
Au
st
ur
rík
i
Fi
nn
la
nd
Íta
lía
Lú
xe
m
bo
rg
E
S
B
-m
e
ð
a
lt
a
l
B
el
gí
a
Ei
st
la
nd
Sl
óv
ak
ía
U
ng
ve
rja
la
nd
Té
kk
la
nd
Po
rt
úg
al
Ký
pu
r
G
rik
kl
an
d
Kr
óa
tía
Li
th
áe
n
Pó
lla
nd
B
úl
ga
ría
Le
tt
la
nd
Rú
m
en
ía
17 20 22 23
26 27 29 30 30
33
37 38 39 40 40 42 42 43 44 45 47 48
52 54 54
58
62
66 67
73
85
Fjöldi látinna í umferðarslysum á hverja
milljón íbúa árið 2020
Fjöldi látinna í umferðarslysum í ESB-löndum 2008-2020 Breyting á fjölda látinna af hverri milljón íbúa
40.000
35.000
30.000
25.000
20.000
15.000
'08 '09 '10 '11 '12 '13 '14 '15 '16 '17 '18 '19 '20
36.880
Land Breyting
Ítalía -25%
Belgía -23%
Danmörk -22%
Frakkland -22%
Spánn -22%
ESB-meðaltal -17%
Land Breyting
Noregur -14%
Pólland -14%
Holland -12%
Þýskaland -11%
2019 til 2020
22.755
18.786
-17% frá 2019
til 2020
AFP/Jonas Roosens
Banaslys Margir dóu í umferðarslysi í Belgíu 10. apríl.
Ragnhildur Þrastardóttir
ragnhildur@mbl.is
„Ég hef verið spurður nokkrum sinn-
um um það hvenær ég ætli að hætta.
Ég hef svo sem bent á það að ég verði
sjötugur á næsta ári og þurfi þá að
hætta en ég myndi ekki hætta fyrr en
ég sæi að faraldurinn væri kominn á
góðan stað,“ segir Þórólfur Guðnason
sóttvarnalæknir við mbl.is en hann
tilkynnti í gær að hann myndi láta af
störfum 1. september nk.
Þórólfur segir að síðustu tvö ár fer-
ils hans hafi verið þau annasömustu
og erfiðustu. Aldrei áður hafi hann
verið undir svo mikilli pressu í svo
langan tíma. Þórólfur grínast með að
sjálfskipaðir sérfræðingar í sótt-
vörnum hugsi sér eflaust gott til glóð-
arinnar hvað lausu stöðuna varðar.
Þórólfur hóf störf hjá embætti
landlæknis árið 2002 en tók við starfi
sóttvarnalæknis árið 2015. Hann seg-
ist ekki hafa íhugað það áður alvar-
lega að láta af störfum.
Ástæðurnar fyrir því að hann hætt-
ir nú eru bæði af faglegum og per-
sónulegum toga. „Þetta eru engar
stórkostlegar ástæður í sjálfu sér,“
segir hann spurður nánar um ástæð-
urnar.
„Ég held að það
sé bara mjög
margt sem mælir
með því að ég
hætti á þessum
tímapunkti.“
Hann tekur
fram, eins og oft
áður, að faraldr-
inum sé ekki lokið
fyllilega.
„Maður veit auðvitað aldrei hvað
gerist, þetta er ekki búið og það geta
átt eftir að vera einhverjar sveiflur í
þessu áfram en það er enginn enda-
punktur á því í sjálfu sér. Það er bara
áframhaldandi verkefni sem heil-
brigðisyfirvöld þurfa sífellt að eiga
við.“
Embætti landlæknis ætlar að aug-
lýsa starf sóttvarnalæknis á næstu
dögum. En er til fólk á þessu landi
sem gæti sinnt starfinu?
„Það er til fullt af fólki sem getur
komið inn í þetta,“ segir Þórólfur og
bætir svo við kíminn: „Svo er landið
uppfullt af sjálfskipuðum sérfræð-
ingum í sóttvörnum og smitsjúk-
dómum svo ég held að það séu margir
sem gætu hugsað sér gott til glóð-
arinnar. Mér sýnist ekki hafa verið
hörgull á því fólki.“
Margir hugsi sér
gott til glóðarinnar
- Þórólfur Guðnason hættir í haust
Þórólfur Guðnason