Morgunblaðið - 21.06.2022, Blaðsíða 16

16 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 21. JÚNÍ 2022
Hluthafafundur Klakka ehf.
29. júní 2022
Aðalfundur Klakka ehf. verður haldinn miðvikudaginn 29. júní 2022
að Smáratorgi 3 (9. hæð), 201 Kópavogur á skrifstofu Deloitte ehf.
og hefst fundurinn kl. 09:00.
Dagskrá:
1. Skýrsla stjórnar um starfsemi félagsins árið 2021.
2. Ársreikningur félagsins fyrir árið 2021 ásamt skýrslu endurskoðenda
lagður fram til staðfestingar.
3. Ákvörðun um greiðslu arðs og ráðstöfun afkomu ársins.
4. Kosning stjórnar.
5. Kosning endurskoðunarfélags.
6. Ákvörðun um þóknun til stjórnarmanna.
7. Önnur mál.
Tillögur frá hluthöfum sem bera á upp á aðalfundi skulu vera komnar í
hendur stjórnar eigi síðar en sjö dögum fyrir aðalfund.
Óskað er eftir að framboð til stjórnar félagsins berist skriflega til
stjórnar að lágmarki fimm dögum fyrir aðalfund.
Fundargögn verða afhent á fundardegi.
Fundurinn mun fara fram á ensku.
Kópavogur, 21. júní 2022.
Stjórn Klakka ehf.
Klakki ehf.
Sími: 550-8600
www.klakki.is
Greinarhöfundur
skrifaði grein í Morg-
unblaðið hinn 27. apríl
sl. þar sem fjallað var
um ásýnd Ríkisend-
urskoðunar og þá stað-
reynd, að hið háa Al-
þingi hefur um
nokkurra ára skeið
þverbrotið greinar nr.
2 og nr. 6 í lögum um
endurskoðendur nr.
94/2019. Efnislega fjalla þessar
greinar um þá staðreynd, að enginn
má kalla sig endurskoðanda eða
gefa slíkt í skyn nema hafa til þess
löggildingu. Þetta ákvæði fékkst
loks tekið inn í íslenska löggjöf eftir
áralanga baráttu forsvarsmanna
endurskoðendastéttarinnar en fram
að því gat nánast hver sem er kallað
sig endurskoðanda án þess að upp-
fylla þetta skilyrði. Frá árinu 2018
þótti skyndilega ekki lengur ástæða
til að virða þetta skilyrði við ráðn-
ingu ríkisendurskoðanda.
Síðan fyrrnefnd grein mín birtist
hafa orðið stórtíðindi á þessum vett-
vangi með ráðningu
nýs „ríkis-
endurskoðanda“. Þeg-
ar staðan var auglýst
sóttu 12 einstaklingar
um, þar af sex löggiltir
endurskoðendur og
aðrir sex með ýmsa
aðra menntun. Nið-
urstaða Alþingis varð
síðan að ráða stjórn-
málafræðing sem
„endurskoðanda“ en
þeir sex einstaklingar,
sem að mínu mati voru
þeir einu sem uppfylltu skilyrði
ráðningar, máttu bíta í það súra epli
að vera hafnað.
Lítilsvirðingin við endurskoð-
endastéttina og þær gríðarlegu
kröfur, sem gerðar eru til þeirra
sem öðlast vilja löggildingu, er al-
gjör. Ég væri ekki hissa þótt þeir
frumkvöðlar stéttarinnar sem ég
lærði af og börðust fyrir lögvörðum
réttindum hennar væru nú búnir að
snúa sér nokkra hringi í gröfinni
eftir fyrrnefnda atburði.
Í samræmi við framangreint –
væri þá ekki heppilegt t.d. þegar
næst þarf að ráða ríkisskattstjóra
að fá t.d. góðan skipstjóra til að
gegna starfinu? Þeir eru jú vanir að
stjórna fólki. Eða fá góðan stýri-
mann til að verða tollstjóri þegar
þar að kemur? Þannig mætti áfram
telja.
Að allri hótfyndni slepptri þá er
hér, að mínu mati, um gríðarlega al-
varlega og neikvæða þróun að ræða
í þessum málum og full ástæða til
að staldra við og spyrna við fótum.
Heiður stéttarinnar og trúverðug-
leiki eru að veði.
Að öðru leyti vísa ég enn til fyrr-
nefndrar greinar minnar í Morgun-
blaðinu.
Endurskoðendastéttin
niðurlægð
Eftir Guðmund
Jóelsson » Lítilsvirðingin við
endurskoðenda-
stéttina og þær gríð-
arlegu kröfur, sem
gerðar eru til þeirra
sem öðlast vilja löggild-
ingu, er algjör.
Guðmundur Jóelsson
Höfundur var löggiltur endur-
skoðandi 1975 til 2019.
Í viðauka Skarðs-
árbókar segir að vet-
urinn 975 til 976 hafi
Íslendingar verið svo
aðframkomnir af
hungri og illu árferði
að „þá átu menn
hrafna og melrakka
og mörg óátan ill var
etin. Sumir létu bera
út börn, drepa gam-
almenni, ómaga og
hrinda fyrir hamra.“
Síðan eru liðin mörg
ár. Hins vegar, ef
marka má fréttaflutn-
ing seinustu vikurnar,
sést að íslenskir fjöl-
miðlar stunda þessa
fornu íþrótt af kappi.
Þeir eta hrafna og melrakka og
hrinda gamalmennum fyrir hamra
þegar þeir hafa ekkert annað að
naga en gúrkur.
Óshlíðarmálið svokallaða hefur
verið mikið í fréttum undanfarið og
er allt hið sorglegasta. Það er ekki
auðvelt að missa ástvini og þegar
spurningum er ósvarað leita menn
að svari, að sjálfsögðu. Ég ætla
ekki að reifa það mál, enda veit ég
ekki meira um það en hver annar.
Ég spyr hins vegar um siðferði
fjölmiðla og lögreglunnar á Vest-
fjörðum.
Æ ofan í æ, þegar fjallað er um
Óshlíðarmálið, beinist athygli máls-
ins að bílstjóranum og hann nafn-
greindur aftur og aftur. Gefið er í
skyn í fjölmiðlum að eitthvað vafa-
samt hafi átt sér stað og að fram-
burðir hafi breyst, eins og hvort
maðurinn hafi ekið á 40 km eða 60
km hraða. Hinir og þessir sófa-
spekingar eru fengnir til að tjá sig
um ástand bílsins og svo mætti
lengi telja. Þá er reglulega hringt í
bílstjórann með gruggugar spurn-
ingar og þegar hann verður leiður
á aðdróttununum er það notað
gegn honum. Hann er ítrekað nafn-
greindur en aðrir málsaðilar halda
oftast nafnleynd. Vangaveltum er
hellt í miðlana svo fólk smelli á,
lesi. Gamalmenni er hrint fyrir
hamar í krafti auglýsingagróða og
gúrkutíðar.
Óshlíðarmálið er lögreglumál og
hefði átt að haldast slíkt. Þess í
stað hefur myndast skrípaleikur
þar sem slúður og rógur halda uppi
hitunni. Væri ekki ráð
að bíða með hasar-
fréttaflutning af mál-
inu þar til rannsókn er
lokið? Hvað þá að
nafngreina menn og
gefa hitt og þetta í
skyn? Er um að ræða
einhverja úrkynjaða
eftir-metoo-frétta-
mennsku þar sem fjöl-
miðlar geta dregið
hvern sem þeir vilja í
miskunnarlaust gin
kjaftagangs og get-
gátna? Kaffistofusl-
úður í boði virtra
fréttamiðla?
Hver ber ábyrgð?
Er það lögreglan á
Vestfjörðum sem
hefði mátt vita að
málið er viðkvæmt og hefði þar af
leiðandi átt að halda leynd yfir því
eða að minnsta kosti aðeins gefa út
þær upplýsingar sem henni bar
lagaleg skylda til?
Eða eru það gjallarhorn hungr-
aðra blaðamanna sem bera ábyrgð?
Kannski hvort tveggja?
Ég veit það ekki en veit fyrir
víst að títtnefndur bílstjóri ber
þunga þessa fjölmiðlafárs á sínu
baki. Að hafa þurft að fara í gegn-
um þennan harmleik á sínum tíma
hlýtur að hafa verið hræðilegt en
að þurfa að endurupplifa allt saman
50 árum seinna hlýtur að vera
óbærilegt og það fyrir framan al-
þjóð undir vökulum augum sjálf-
skipaðra rannsóknarlögreglu-
manna. Aðgát skal höfð í nærveru
sálar og allt það.
Nú er ég ekki hlutlaus í þessu
máli og þekki bílstjórann ágætlega
en ég var svo heppinn að kynnast
honum þegar ég bjó vestur á fjörð-
um og get ekki annað sagt um
þann mann en að hann er ljúfling-
ur, góðmenni og mesti dýravinur
sem ég hef fyrirhitt.
Spurt skal að leikslokum, því
hvorki hann né nokkur annar á
skilið að lenda í hakkavél fjölmiðla-
manna sem hafa fátt annað máli
sínu til stuðnings en að þeir sjálfir
séu orðnir leiðir á gúrkum og
hrafnakjöti og hafi þess vegna
óstjórnlega þörf fyrir að hrinda
gamalmennum fyrir hamra.
Krossfesting í Óshlíð
Eftir Einar
Ísaksson
»Hasarflutn-
ingur frétta-
manna af Ós-
hlíðarmálinu er
yfirgengilegur.
Einar Ísaksson
Höfundur er fornleifafræðingur.
einar.ingunarson@gmail.com
Það hefur átt sér
stað mikil aukning í
fiskeldi á síðustu árum
og útflutnings-
verðmæti eldisafurða
námu um 35 millj-
örðum króna á síðasta
ári. Vöxtinn má að
mestu rekja til fjög-
urra laxeldisfyrirtækja
í meirihlutaeigu er-
lendra aðla. Það eru
miklir hagsmunir und-
ir og öflug hagsmunagæsla.
Spilling gagnrýnd
Gagnrýnd hefur verið sú spilling
sem átti sér stað við undirbúning og
gerð laga um fiskeldi og jafnvel eftir
að lögin voru samþykkt. Í byrjun
þessa árs hóf undirritaður að vinna í
hálfu starfi við Samfélagsverkefni
gegn spillingu. Tekið skal skýrt fram
að höfundur nýtur ekki fjárhagslegs
stuðnings í þessu verkefni. Mér
hreinlega ofbýður þau vinnubrögð
sem hafa verið viðhöfð og er það
ástæðan fyrir því að stigið er fram.
Opinber gagnrýni mín hófst fyrst í
byrjun ársins 2019 og vegferðinni
má skipta í þrjá áfanga:
Beiðni um opinbera rannsókn
Gerðar voru alvarlegar athuga-
semdir við frumvarp um fiskeldi, öll-
um alþingismönnum sendar ítarleg-
ar greinargerðir um málið, ítrekað
voru sendir tölvupóstar til stjórn-
skipunar- og eftirlitsnefndar Alþing-
is og auglýst í blöðum þar sem hvatt
var til opinberrar rannsóknar. Eng-
in viðbrögð fengust við þessari
beiðni. Jafnt voru fjölmiðlar hvattir
til að fara í faglega rannsóknavinnu
varðandi þetta mál. Eini fjölmiðillinn
sem hefur sýnt málinu áhuga er
Stundin, sem hefur fjallað um af-
markaða þætti þess.
Upplýsingar til almennings
Skrifaðar voru fjölmargar greinar
til að upplýsa og vekja athygli á
þeirri spillingu sem var viðhöfð við
undirbúning og gerð laga um fisk-
eldi. Almennt var það verklag haft
að tekin voru fyrir umhverfismálin í
Bændablaðinu og spillingin í Morg-
unblaðinu. Jafnframt var málið
kynnt á samfélags-
miðlum og fjöldi tölvu-
pósta sendur til ákveð-
inna markhópa.
Fjölmargir hafa haft
samband og lýst undr-
un sinni á þeim vinnu-
brögðum sem hafa við-
gengist, en enginn
hefur fram að þessu
lagt í að stíga fram og
taka undir mína gagn-
rýni opinberlega.
Sjálfstæð rannsókn
Þar sem ekki var
orðið við þeirri beiðni minni að fram-
kvæmd yrði opinber rannsókn á
spillingu við undirbúning og gerð
laga um fiskeldi ákvað undirritaður
að hefja umfangsmikla rannsókna-
vinnu í upphafi þessa árs. Seinna
ákvað nýr matvælaráðherra að fá
Ríkisendurskoðun til að framkvæma
stjórnsýsluúttekt á málefnum fisk-
eldis. Úttekt stofnunarinnar verður
væntanlega að mestu að skoða hvort
markmið laga um fiskeldi hafi náðst
og skila skýrslu í haust. Gert er ráð
fyrir að rannsókn höfundar verði á
töluvert breiðari grunni.
Þið félluð á prófinu
Snemma í minni vinnu var ákveðið
að fara hefðbundnar leiðir til að
koma athugasemdum á framfæri.
Allir eiga að hafa sömu möguleika á
að koma sínum athugasemdum á
framfæri, óháð bakgrunni eða
tengslum. Of mikil tengsl skapa of
mikla nánd og geta stuðlað að
óheppilegu hagsmunapoti og spill-
ingu, sem mín gagnrýni gengur að
stórum hluta út á. Það er nú full-
reynt að hefðbundnar aðferðir skila
litlu sem engu; enginn stjórn-
málamaður hefur haft fyrir því að
hafa samband við undirritaðan og
þannig fallið á prófinu. Það er sér-
staklega athyglisvert í því samhengi
að undirritaður hefur unnið fjölmörg
fiskeldisverkefni fyrir stjórnvöld,
m.a. komið að gerð laga og reglu-
gerða.
Vinnan fram undan
Á þessu ári verður unnið að því að
skrifa rannsóknaskýrslur um ein-
stök laxeldisfyrirtæki í meiri-
hlutaeigu erlendra aðila og önnur
mál er tengjast undirbúningi og gerð
laga um fiskeldi. Rannsóknaskýrsl-
urnar verða viðaukar eða vinnuskjöl
við fyrirhugaða bók, Lög um fiskeldi
– „Þetta hefur eftirmál“. Vinnu-
brögðin við undirbúning, gerð laga
um fiskeldi og jafnvel eftir að lögin
voru samþykkt hafa lagt grunn að
áhugaverðri sögu sem mikilvægt er
að festa á blað. Haft skal í huga að
þetta mál hleypur ekki í burtu frá
okkur og mun koma upp aftur og aft-
ur á næstu árum og áratugum.
Aðrar aðgerðir
Samhliða rannsókn og skrif á bók
verða beiðnir eða kvartanir sendar
til ýmissa stofnana. Kvörtun verður
send til Samkeppniseftirlitsins er
varðar hindranir settar m.a. af
ákveðnum hagsmunaaðilum í lög og
reglugerðir eða það sem er e.t.v. at-
hyglisverðara, hvernig íslenskir
leppar erlendra fjárfesta komu í veg
fyrir að hindranir væru settar sem
hefðu komið í veg fyrir mikinn fjár-
hagslegan ávinning. Umboðsmaður
Alþingis hefur alltaf sýnt þá kurteisi
að svara mínum póstum. Áfram
verður reynt og umboðsmanni verð-
ur sent beinskeyttari og ítarlegri
beiðni. Á seinni stigum rannsóknar
minnar verður skoðað hvort vísa eigi
málinu til lögreglu.
„Þetta hefur eftirmál“
Heiti bókarinnar, „Þetta hefur eft-
irmál“, tekur mið af sms frá Kjartani
Ólafssyni, stjórnarformanni Arn-
arlax og fulltrúa í opinberum stefnu-
mótunarhópi, eftir að höfundur
sendi inn athugasemdir við fiskeld-
isfrumvarpið snemma á árinu 2019.
Því miður er þetta mál eitt af fjöl-
mörgum sambærilegum málum þar
sem ákveðnir aðilar hafa misnotað
aðstöðu sína, sér og sínum til mikils
fjárhagslegs ávinnings.
Lög um fiskeldi og samfélags-
verkefni gegn spillingu
Eftir Valdimar Inga
Gunnarsson » Á seinni stigum
rannsóknar minnar
verður skoðað hvort
vísa eigi málinu til lög-
reglu.
Valdimar Ingi
Gunnarsson
Höfundur er sjávarútvegsfræðingur
og hefur m.a. unnið við ýmis mál
tengd fiskeldi í rúm þrjátíu ár.
valdimar@sjavarutvegur.is