Morgunblaðið - 18.07.2022, Blaðsíða 6

6 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 18. JÚLÍ 2022
Hjelle
www.vest.is • Ármúli 17 • Sími: 620 7200
Vönduð norsk
hönnunartákn sem
standast tímans tönn.
Tómas Arnar Þorláksson
tomasarnar@mbl.is
„Enn og aftur á að afvegaleiða um-
ræðu um bætta bráðaþjónustu úti á
landi, vegna hagsmunapots ríkis-
stofnunar sem ræðst með að-
finnslum sínum og gagnrýni gegn til-
lögum sérfræðinga á heilbrigðissviði
til þess að tryggja sér frekara fjár-
magn til reksturs og leita með því út
fyrir sitt lögbundna starfssvið,“ seg-
ir Sveinn Hjalti Guðmundsson, þjálf-
unarflugstjóri hjá Air Atlanta Ice-
landic og fyrrverandi flugstjóri í
sjúkraflugi, í samtali við Morgun-
blaðið. Hann sakar Landhelgisgæsl-
una um það að afvegaleiða um-
ræðuna um sjúkraflutninga með
afstöðu sinni gagnvart því að fá nýj-
ar Airbus H145-sjúkraþyrlur til
landsins. Airbus H145-þyrlurnar eru
minni og ódýrari í rekstri en þyrlur
Landhelgisgæslunnar.
Eins og Morgunblaðið hefur
greint frá telur Landhelgisgæslan
ekki þörf á nýjum þyrlum á Íslandi.
Að mati hennar er hægt að stytta
viðbragðstíma og auka hagkvæmni
heilbrigðiskerfisins með því að nýta
þyrlur Landhelgisgæslunnar betur.
Að sögn Auðuns F. Kristinssonar,
verkefnisstjóra aðgerðasviðs Land-
helgisgæslunnar, er best að fullnýta
núverandi þyrlukost.
Gagnrýnir afstöðuna harðlega
Sveinn segist þurfa að gera alvar-
legar athugasemdir við þessar full-
yrðingar Auðuns og telur þær á
skjön við tillögur Fagráðs sjúkra-
flutninga, Félags bráðalækna og
Svæfinga- og gjörgæslulæknafélags
Íslands.
Hann segir björgunarþyrlurnar
sem Landhelgisgæslan heldur úti
vera svo ólíkar nýju sjúkraþyrlunum
að erfitt sé að bera þær saman. „Það
er vandséð hvernig blanda eigi
þeirra hlutverkum saman svo að
skynsamlegt verði, hvað þá hag-
kvæmt,“ segir Sveinn. Hann nefnir
að það kosti fimmfalt meira að reka
þyrlur Landhelgisgæslunnar á
hverja klukkustund miðað við nýrri
og smærri H145-þyrlurnar.
Auðunn hélt því fram í samtali við
Morgunblaðið að þyrlur án afísing-
arbúnaðar kæmu að takmörkuðu
gagni á Íslandi en Sveinn vísar þessu
á bug og segir afísingarbúnað ekki
nauðsynlegan fyrir fyrirhugað hlut-
verk nýju þyrlnanna. Ítrekar hann
að þessar þyrlur yrðu aðeins nýttar
yfir landi í sjónflugi.
Sveinn tekur að auki fram að hann
sé ekki að mæla með að sjúkraflutn-
ingar verði með öllu teknir úr hönd-
um Landhelgisgæslunnar og segir
mikilvægt að Landhelgisgæslan
verði enn þá til taks við erfiðar að-
stæður eða í slæmu veðri. Hann
undirstrikar að ekki ætti að vera
nauðsynlegt að nota þyrlur Gæsl-
unnar í allt sjúkraflug á Íslandi.
„Að notast við núverandi flota
Landhelgisgæslunnar í hvert einasta
bráðaútkall er eins og ef leigubíl-
stjórar myndu eingöngu notast við
langferðabifreiðar fyrir hvern og
einn farþega.“
Biðlar til Willums að breyta til
Hann segir að með nýjum sjúkra-
þyrlum sé einnig hægt að bæta að-
stoð á slysstað og færa þannig gjör-
gæsluna þangað. Hann bætir við að
best væri ef þyrlurnar væru stað-
settar á þremur til fjórum stöðum á
landinu með áhöfn sem er samsett af
lækni, hjúkrunarfræðingi eða bráða-
tækni og flugmanni.
Sveinn ítrekar að starfsstöðvar á
nokkrum stöðum um landið séu
lykilatriði þegar kemur að öryggi
íbúa á landsbyggðinni.
„Ekki nægir eingöngu að stytta
viðbragðstíma frá Reykjavík, það
hjálpar lítið slösuðum eða veikum
einstaklingum úti á landi sem þurfa
að bíða jafnvel klukkustundum sam-
an til að fá tilhlýðilega meðferð.“
Hann biðlar því til Willum Þórs
Þórssonar heilbrigðisráðherra að
grípa til aðgerða og stuðla að betri
sjúkraflutningum. „Ekki er þörf á að
fjárfesta í þyrlum fyrir verkefnið,
hagkvæmara og skynsamlegra er að
leita til reyndra aðila sem þegar hafa
lýst yfir áhuga á að aðstoða Íslend-
inga til að bæta úr hættulegri stöðu
bráðaþjónustu úti á landi,“ segir
Sveinn og vísar til skýrslu eftir Viðar
Magnússon, yfirmann bráðaþjón-
ustu utan sjúkrahúsa á Íslandi og
formann Fagráðs sjúkraflutninga,
sem er á vefsíðu stjórnarráðsins.
Í lok samtalsins tekur Sveinn fram
að allar þessar tillögur séu lagðar
fram að Landhelgisgæslunni ólast-
aðri og segist hann bera mikla virð-
ingu fyrir störfum hennar. „Mér
þykir mikið til starfsfólks Landhelg-
isgæslunnar koma og vil ég veg
hennar sem mestan og bestan. Það
er þyngra en tárum taki að fylgjast
með fréttum af fjársvelti stofnunar-
innar sem hefur reynst þjóðinni jafn
vel og raun ber vitni.“
„Hagsmunapot ríkisstofnunar“
- Segir Landhelgisgæsluna afvegaleiða umræðuna um sjúkraflutninga og fullyrðingar hennar vera á
skjön við tilmæli sérfræðinga - Biðlar til heilbrigðisráðherra að gera eitthvað vegna hættulegrar stöðu
Ljósmynd/Gísli Matthías Gíslason
Sjúkraþyrla Airbus H145-þyrlur eru notaðar í flestöllum nágrannalöndum.
Guðrún Sigríður Arnalds
gsa@mbl.is
Bókin Úti eftir Ragnar Jónasson
var mest selda skáldverkið í Winni-
peg í Kanada í liðinni viku, en hún
hefur notið mikilla vinsælda síðan
hún var gefin út í
enskri þýðingu.
Ragnar segir við-
tökur við bókinni
hafa verið vonum
framar og að
þýðing hennar á
ensku hafi verið
framúrskarandi.
Bókin var
þýdd af Vicky
Cribb, en gagn-
rýnendur hafa
hrósað hennar starfi, ásamt því að
Ragnar segir hana einstaklega góð-
an þýðanda. „Enska þýðingin er oft
notuð sem grunnur til annarra
landa og þess vegna mikilvægt að
hafa öflugan þýðanda,“ bætir hann
við í samtali við Morgunblaðið.
Bækur Ragnars hafa verið gefn-
ar út í fleiri en þrjátíu löndum, en í
flestum tilvikum eru bækurnar
þýddar úr ensku á önnur tungumál.
Þær hafa notið mikilla vinsælda og
hafa nú selst í yfir tveimur og hálfri
milljón eintaka. Einnig hafa gagn-
rýnendur virtra erlendra blaða og
tímarita farið afar lofsamlegum
orðum um rithöfundinn Ragnar.
Sögurnar fara á hvíta tjaldið
Breski kvikmyndaframleiðand-
inn og leikstjórinn Ridley Scott
tryggði sér á árinu réttinn á Úti og
greinir Ragnar frá því að ferlið við
að gera bókina að kvikmynd sé
komið af stað. „Við höfum fundað
reglulega og það er gaman að sjá að
framleiðendurnir virkilega vilja ná
myndinni á hvíta tjaldið, ég er alltaf
að pæla í bókinni einmitt vegna
þess.“
Ragnar greinir frá því að hann
vinni nú einnig að tveimur öðrum
verkefnum í tengslum við kvik-
myndir eða sjónvarpsefni. Annars
vegar hefur kvikmyndaframleið-
andinn Warner Bros tryggt sér
réttinn að bókaseríu hans, sex bóka
röð sem kennd er við Siglufjörð, en
hún verður útfærð fyrir sjónvarp í
samstarfi við Herbert L. Kloiber og
fyrirtæki hans, Night Train Media.
Hins vegar á fjölmiðlasamsteypan
CBS réttinn að bókinni Dimmu,
sem fékk meðal annars frábæra
dóma hjá dönskum gagnrýnendum.
Íslenska framleiðslufyrirtækið
True North vinnur að sjónvarps-
seríu upp úr síðarnefndu bókinni
ásamt CBS. „Ég bíð bara spenntur
að sjá hvað af þessu gerist fyrst, en
það eru góðir hópar að baki öllum
verkefnunum og mér finnast það
mikil forréttindi að fá að sitja á
hliðarlínunni og fylgjast með ferl-
inu.“
Fleiri bækur á leiðinni
Ragnar segir að ásamt því að
fylgja eftir ferlinu í sjónvarps- og
kvikmyndaverkefnum gefi hann sér
nægan tíma til að skrifa. „Það eru
alltaf bækur á leiðinni, en ég er með
nokkur verkefni í tölvunni núna.“
Hann segist hafa þrjú verkefni í
deiglunni, en meðal þeirra er bók
sem hann vinnur að með Katrínu
Jakobsdóttur forsætisráðherra.
Hin verkefnin eru annars vegar
samstarfsverkefni og hins vegar
framhald af fyrri bókum hans, en
Ragnar kveðst ekki vilja fara neitt
nánar út í þá sálma.
Íbúar Winnipeg hafa sýnt bók-
inni mikinn áhuga, en þess mætti ef
til vill vænta þar sem margir þar
eiga ættir að rekja til Íslands.
Ragnar hefur heimsótt borgina og
segir ferðina hafa gefið sér mikið
innsæi. „Ég fór til Winnipeg í bóka-
túr fyrir fjórum árum og það er
mjög gaman að sjá að þar sé fólk af
íslenskum ættum að lesa bækurnar,
ég hitti til dæmis konu þar sem hef-
ur aldrei komið til Íslands en talaði
lýtalausa íslensku.“
Ragnar kveðst ekki hafa búist við
svo góðum viðtökum og það sé
ómögulegt að spá um velgengni:
„Maður fer alltaf út með hverja bók
og gerir sér engar væntingar í
rauninni, því er það alltaf ánægju-
legt þegar gengur vel.“
Trónir efstur á slóðum
Vestur-Íslendinga
- Úti eftir Ragnar
Jónasson fær góð-
ar viðtökur
Bækur Velgengni spennusagnahöfundarins Ragnars Jónassonar bæði er-
lendis sem og á Íslandi heldur áfram, en bókin Úti var nýlega þýdd á ensku.
Ragnar
Jónasson
Æskuvinirnir Grétar Gústavsson,
meistari í bifvélavirkjun, og Karl
Friðriksson, framkvæmdastjóri
Framtíðarseturs Íslands, eru nú
meira en hálfnaðir með Vestfjarða-
hringinn sem þeir fara á tveimur
Massey Ferguson-traktorum. Karl
segir Vestfirðinga hafa tekið vel á
móti þeim félögunum, en þeir hafi
þurft að lengja ferðina um einn
dag. „Í dag [í gær] sprakk fremra
hjólið á öðrum traktornum og kom
þá bifvélavirki á Súðavík okkur til
hjálpar, en þetta mun tefja okkur
aðeins.“
Tilgangur ferðarinnar er að
vekja athygli á og safna styrkjum
fyrir Vináttu, forvarnarverkefni
Barnaheilla gegn einelti. „Flestir
sem við hittum vilja styrkja og við
vonum að með þessu átaki náum við
að vekja meiri athygli, en við höfum
líka einstaka sinnum lent í því að
fólk gefi okkur nokkra seðla sem
fara auðvitað til Barnaheilla.“
Verkefnið er hægt að styrkja á
vefsíðu Barnaheilla eða með því að
senda SMS-skilaboðin Barnaheill í
síma 1900.
Meira en hálfnaðir
með Vestfirðina
- Fara Vestfirð-
ina á traktorum
Ljósmynd/Aðsend
Keyrsla Karl og Grétar fóru hring-
inn árið 2015, en ekki Vestfirðina.