Stétt með stétt - 01.05.1939, Side 44

Stétt með stétt - 01.05.1939, Side 44
Það var skömmu eftir lokun íslands- banka árið 1930. Kunnur útgerðarmað- ur var þá á ferðalagi landa á milli á- samt þeim manni, sem þá var voldug- astur á landi hér og gengið hafði bezt fram í því, að fá bankanum lokað. Þeir áttu tal um þessa ráðstöfun og kom ekki saman. Að endingu segir útgerðarmað- urinn: „Lokaðu Islandsbanka og lokaðu Landsbankanum. Það gerir ekkert til. Meðan Selvogsbankinn er opinn er öllu borgið“. Hugsunin, sem kemur fram í þessu smellna tilsvari, er þess verð að henni sé gaumur gefinn. Þegar til stykkisins kemur, þá er það Selvogsbanki, þ. e. a. s. framleiðsla þjóðarinnar, en ekki láns- stofnanirnar, sem á veltur um afkom- una. Framleiðslan til lands og sjávar skapar það fjármagn, sem síðan renn- ur aftur til atvinnuveganna gegnum bankana. En nú kemur það fyrir að Selvogs- banki lokar líka. Svo er nú. Um þessar mundir eru togarar að leita að fiski um allan sjó, án þess að verða varir. Svona hefir það löngum verið á okkar landi. Árferði er stopult og aflabrögðin taka snöggum umskiptum. Islenzkir atvinnu- rekendur geta í einni svipan staðið uppi tómhentir, ef saman fer heybrestur í sveitum og aflabrestur við sjóinn. Þús- und ára ábúð á þessu landi hefir kennt okkur, að þótt við eignumst í bili feitar kýr, þá er þess sjaldan langt að bíða, að mögru kýrnar komi og hámi hinar í sig. Þessi stopulleiki atvinnuveganna er að sumu leyti okkar mesta mein. En fátt er svo illt að einugi dugi. Þau sam- eiginlegu skipbrot, sem við höfum liðið á umliðnum öldum, vegna dutlunga náttúrunnar, hafa sorfið ýmsa þá agn- úa af íslenzku þjóðinni, sem annarsstað- ar meðal þjóða, sem að mörgu eru bet- ur settar, eru hvað örðugastir viðfangs. Hér hefir ekki safnazt ættarauður, sem gengið hafi í arf mann fram af manni. Hér hefir ekki skapazt nein varanleg yfirstétt, sem hrifsað hafi undir sig arf- geng forréttindi í þjóðfélaginu. Stjórn- endur Selvogsbanka hafa jafnan verið mishittir eins og aðrir „bankastjórar í afgreiðslutíma“. Lánstraustið í þeirri stofnun hefir verið fallvalt, ekki síður en annarsstaðar. En af þessu hefir leitt eitthvert við- feldnasta einkennið í okkar þjóðarfari: Hér er minni mannamunur, en meðal allra annara þjóða, sem við þekkjum. Af þessu leiðir svo aftur, að við höfum minna en aðrir að segja af arfgengum og ættfestum hleypidómum stétta á milli. Við þetta bætist svo það, að við þekkj- um meira en títt er um almenning ann- ara þjóða til ættar okkar og uppruna. Menn, sem búa við hin ólíkustu kjör, reka ættir sínar til sama mannsins. Þess vegna láta menn sér yfirleitt fátt um finnast, ef „státað er af langöfun- um“. Og loks veldur mannfæðin því, að við vitum meira um hag og háttu hvers ann- ars, en títt er annarsstaðar. Við höfum skilyrði umfram aðrar þjóðir til þess 26

x

Stétt með stétt

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Stétt með stétt
https://timarit.is/publication/1741

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.