Morgunblaðið - 31.12.2022, Síða 32

STJÓRNMÁL
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 31. DESEMBER 2022
32
K
æri lesandi.
Árið 2022 kveður okkur með hörkufrosti, víða
snjókomu. Minnir okkur á að við búum á íslandi.
Minnir okkur á að máttur náttúruaflanna er mikill.
Við gleymum oft þessu afli. Gleymum þeim hörmungum
sem fyrri kynslóðir gengu í gegnum, þegar eldgos, óveður og
jarðskjálftar tortímdu jafnvel heilu fjölskyldunum, sveitunum.
Í því merka riti, Hrakningar á heiðavegum, eftir þá Pálma
Hannesson og Jón Eyþórsson, má lesa frásögn Þórðar Kára-
sonar á Litla-Fljóti um vetrarferð yfir Hellisheiði árið 1914.
Þórður, eins og margir Sunnlendingar, fór til Reykjavíkur á
vetrarvertíð. Segir Þórður að leiðin til Reykjavíkur hafi verið
farin á þremur dögum. Fyrsta daginn var farið úr Biskups-
tungum niður á Selfoss, gist í Tryggvaskála. Annan daginn
gengið suður yfir Hellisheiði og gist í náttstað á Kolviðarhóli.
Síðasta daginn var farið frá Kolviðarhóli til Reykjavíkur.
Þegar göngumenn komu upp á Kamba byrjaði að snjóa.
Vildu þá einhverjir í hópnum stytta sér leið og fara vestur
úr Reykjaskarði leið sem í góðu veðri gat stytt ferðatímann
nokkuð. Þórður segir í frásögn sinni: „Ég lét í ljós sem áður,
að ég vildi heldur fara veginn, og segir þá sá, sem sótti málið
fastast: „Ertu hræddur?“ Ekki kvað ég það vera. En þetta
tilsvar var nóg til þess, að ég lagði ekki meira til málanna, og
lagði svo allur hópurinn af stað út í bylinn, sem var að skella
á, og kennileitislausa hvítuna.“
Það er skemmst frá því að segja að hópurinn villtist en
komst með erfiðismunum í Kolviðarhól. Minnstu mátti muna
að illa færi.
Af hverju að rifja upp frásögn af vetrarferð sem farin var
fyrir rúmlega 100 árum? Ástæðan er margþætt. Ein er sú
að það er alltaf mikilvægt að rifja upp hvað fyrri kynslóðir
gengu í gegnum. Önnur að sama hvaða tíma við lifum þá hefur
veðrið mikil áhrif á líf okkar. Þriðja að maður eigi ekki að ana
út í óvissuna, hvað þá að láta mana sig til þess. Fjórða að það
sé mikilvægt að skynsemin ráði för.
Sátt um nauðsynlegar breytingar
Við sem búum á Íslandi eigum náttúrunni allt að þakka.
Hún er undirstaða efnahags okkar. Samfélag okkar og
velmegun hvílir á þremur stoðum sem eiga allt sitt undir
náttúrunni: Sjávarútvegur, orkuframleiðsla og ferðaþjón-
usta. Það er lán okkar sem nú byggjum þetta land að fyrri
kynslóðir hafa nýtt tækifærin sem náttúran hefur að bjóða.
Við eigum sjávarútveg sem er í fremstu röð í heiminum. Fáar
þjóðir, ef einhverjar, hafa náð að skapa jafnmikil verðmæti
í sjávarútvegi en byggja um leið á hugmyndinni um sjálf-
bærni. Það kerfi sem við höfum náð að byggja upp er þó ekki
gallalaust frekar en önnur mannanna verk. Verkefni þessarar
ríkisstjórnar er enda að ná sátt um nauðsynlegar breytingar á
kerfinu. Réttlæti getur nefnilega ekki verið skörinni neðar en
hagnaður greinarinnar.
Öryggi í fyrsta sæti
Ferðaþjónustan hefur sýnt það á síðustu tveimur áratugum
hvers hún er megnug. Vöxtur hennar hjálpaði samfélaginu
hratt út úr efnahagslegum vanda hrunsins. Ferðaþjónustan
tók hratt við sér eftir heimsfaraldurinn og á heiðurinn af stór-
um hluta af þeim hraða efnahagslega viðsnúningi sem hefur
náðst. Einhverjir verkir fylgja ávallt hröðum vexti. Það tekur
á þegar milljónir manna bætast við sem notendur innviða
fámenns lands. Þrátt fyrir fordæmalausa fjárfestingu ríkisins
í samgöngum á síðustu árum þarf enn meira til. Mörg stór
og mikilvæg verkefni eru á dagskrá á næstu árum. Ekkert þó
stærra en Sundabraut sem er byrjað að undirbúa og styttist í
hönnun og framkvæmdir. Markmiðið með allri uppbyggingu er
greiðar samgöngur sem tengja byggðir en í fyrsta sæti er ætíð
öryggi fólks. Líf og heilsa hljóta alltaf að vera í fyrsta sæti.
Við viljum vera kynslóðin sem framkvæmdi
Við getum verið þakklát fyrir þann stórhug sem fyrri
kynslóðir sýndu með rafvæðingu landsins og ekki síður
hitaveituvæðingu þess á síðustu öld. Fáar þjóðir búa við eins
mikið orkuöryggi og við á Íslandi. Hér þarf ekkert gas, ekkert
jarðefnaeldsneyti, til að kynda hús okkar og lýsa. Og þau
orkuskipti sem standa fyrir dyrum munu gera það að verkum
að við getum náð fullu orkusjálfstæði. Til þess þurfum við að
sýna hugrekki og framsýni til að verða ekki eftirbátar fyrir
kynslóða. Það er spennandi að fylgjast með þeim verkefnum
sem eru á teikniborðinu og miða að því að framleiða hér á
landi rafeldsneyti sem yrði notað til að knýja stærri farartæki
og vinnuvélar á landi, skip og flugvélar. Ljóst er að til þess
þarf meiri orku. Það er líka ljóst að til þess að viðhalda þeim
lífsgæðum sem við höfum öðlast og helst auka þau þá þarf
meiri orku. Sáttin um þá orkuöflun verður til á miðjunni, með
skynsamlegum öfgalausum samræðum en þó fyrst og fremst
skynsamlegum aðgerðum. Við viljum að framtíðarkynslóðir
horfi til okkar tíma og sjái framsýni en dæmi okkur ekki sem
kynslóðina sem ræddi vandann í drep en hafði ekki dug til að
framkvæma.
Kvikmyndagerð í vexti
Síðasta vor urðu breytingar á lagaumhverfi kvikmynda-
gerðar á Íslandi sem fólust í að hækka hlutfall endurgreiðslu
vegna kvikmyndagerðar á Íslandi. Nú þegar hafa þessar
breytingar aukið veltu íslensks kvikmyndaiðnaðar til mikilla
muna og fjölgað störfum sem tengist kvikmyndagerð beint
og óbeint. Þessi þróun hefur áhrif víða um landið. Hækkun
á endurgreiðsluhlutfalli hefur ekki aðeins þau áhrif að laða
til landsins erlenda fjárfestingu heldur styrkir hún íslenska
kvikmyndagerð. Það sýnir sagan okkur. Þegar Framsókn stóð
fyrir því um síðustu aldamót að endurgreiðslukerfi kvikmynda
var komið á fót var stigið skref sem breytti gangi íslenskrar
kvikmyndasögu. Íslenskum kvikmyndum fjölgaði enda var
þarna komin nýr þáttur í fjármögnun kvikmynda og sjón-
varpsefnis. Það er gaman að sjá þessa mikilvægu grein sem
hefur gríðarlegt efnahagslegt og ekki síður menningarlegt
gildi fyrir þjóðina okkar vaxa og dafna.
Ný sköpun – ný tækifæri
Frá árinu 2017 hefur ríkisstjórnin lagt mikla áherslu á að
skapa frjótt umhverfi fyrir nýsköpunarfyrirtæki. Sú áhersla
sem lögð hefur verið á nýsköpun er mikilvægur hluti þess að
skapa spennandi og verðmæt störf sem eru hluti af hátækni-
samfélagi framtíðarinnar. Við sjáum þessa fjórðu stoð hug-
verkaiðnaðarins eflast hratt en innan þess iðnaðar eru ólíkar
greinar eins og lyfjaiðnaður, fjártækni og tölvuleikjagerð. Það
segir sig sjálft að þessi fjórða stoð skapar aukið jafnvægi í
efnahagsmálum þjóðarinnar.
Vinna, vöxtur, velferð
Við í Framsókn höfum alltaf lagt mikla áherslu á atvinnu-
líf í okkar stefnu. Öflugt atvinnulíf er undirstaða velferðar:
Vinna, vöxtur, velferð. Samfélagið okkar er flókinn vefnaður.
Samfélagið okkar er gott eins og sést á því að það er ofarlega í
alþjóðlegum samanburði þátta sem mæla lífsgæði. En það má
alltaf gera betur. Og það gerum við með markvissum aðgerð-
um sem mæta ekki aðeins kröfum um sjálfbært samfélag
heldur skila okkur auknum lífsgæðum og fjölbreyttum og
spennandi tækifærum fyrir komandi kynslóðir.
Framtíðin ræðst á miðjunni
Þórður Kárason á Litla-Fljóti skrifaði um „kennileitislausa
hvítuna“ í grein sinni um vetrarferðir á Hellisheiði. Það má
kannski tala um framtíðina sem kennileitislausa hvítu en
hlutverk stjórnmála samtímans er að marka leiðina til auk-
inna lífsgæða fyrir þjóðina. Við í Framsókn vinnum áfram af
heilindum að því að bæta samfélagið með samvinnuhugsjónina
sem leiðarljós. Við trúum því að samvinnan sé besta leiðin til
að ná fram sátt um hvert skuli haldið. Við trúum því að fram-
tíðin ráðist á miðjunni.
Lesandi góður, ég óska þér og þínum farsæls komandi árs.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Hugrekki til að takast á við framtíðina
Við í Framsókn vinnum áfram af heilindum
að því að bæta samfélagið með samvinnu-
hugsjónina sem leiðarljós. Við trúum því
að samvinnan sé besta leiðin til að ná fram
sátt um hvert skuli haldið. Við trúum því að
framtíðin ráðist á miðjunni.
Sigurður Ingi Jóhannsson, formaður Framsóknar og innviðaráðherra – B