Morgunblaðið - 31.12.2022, Qupperneq 52

MENNING52
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 31. DESEMBER 2022
Glæný verslun
Skeifunni 9
Troðfull af vörum fyrir öll gæludýr
Kauptúni 3, Garðabæ | Skeifan 9, Reykjavík | Sími 564 3364 | www.fisko.is
Opið virka daga 10-19, laugardag 10-18, sunnudag 12-18
kíktu í heimsókn
L i f and i v e r s l un
fy r i r ö l l gæ ludýr
Vegfarendum brá í brún við upphaf
árs 2022 þegar það leit út fyrir að
tæknin væri að stríða umsjónar-
mönnum auglýsingaskilta borgar-
innar. Skýringin reyndist vera sú að
listamaðurinn Hrafnkell Sigurðs-
son hafði borið sigur úr býtum í
samkeppninni Auglýsingahlé og
sett upp verk í strætóskýlum og á
öðrum skiltum á vegum fyrirtækis-
ins Billboard.
Að þessu sinni eru það hins vegar
verk myndlistarmannsins Sigurðar
Ámundasonar sem munu prýða yfir
450 auglýsingaskilti á höfuðborgar-
svæðinu dagana 1.-3. janúar. Verk
hans voru valin úr tillögum fjörutíu
umsækjenda en Auglýsingahlé er
samstarfsverkefni Billboard, Y gall-
erís og Listasafns Reykjavíkur.
„Þetta eru gervilógó, lógó sem
hafa enga merkingu. Venjulega hafa
öll lógó einhvern tilgang en það er
algjört tilgangsleysi á bak við þessi
vörumerki,“ segir Sigurður um
verkin en hann sýndi níu verk af
þessari gerð á sýningunniWhat's
Up, Ave Maria? sem sett var upp í
Hafnarborg síðastliðið vor.
Úrkynjun úr öðrum heimi
Sigurður sýnir nokkrar útgáfur
af þessum lógóverkum á auglýs-
ingaskiltunum. „Annaðhvort eru
þetta lógóin ein og sér eða lógó í
umhverfi, sem er ýmist tilkomu-
mikil náttúra eða arkitektúr. Það
gefur í skyn að þetta sé eins og
auglýsingaherferð. Svo eru líka
fígúratív verk með lógóum þar sem
við erum kannski komin út í meiri
expressjónisma. Lógóin breytast í
fígúrurnar og úrkynjunin er eins og
úr einhverjum öðrum heimi. Þetta
fjarlægist svolítið okkar skilning á
auglýsingum.“
Hann segir það hafa verið heppi-
legt að hafa verið að vinna í svolít-
inn tíma að verkum sem smellpassa
inn í þetta auglýsingatengda ver-
kefni. „Ég er að vona að fólk tengi
milli myndlistar og auglýsinga. Ég
er að vinna þar á mörkunum.“
Alls mun Sigurður sýna um
fjörutíu til fimmtíu verk sem öll eru
teikningar í grunninn en listamað-
urinn segist þó frekar líta á þau
sem málverk eða eitthvað þeim
skylt.
„Elstu verkin eru kannski tveggja
ára gömul en ég er enn að vinna
að þeim nýjustu. Það verður mikið
af glænýjum verkum. Ég er heldur
ekki búinn með þessa seríu svo ég
mun halda áfram með hana eftir
þetta verkefni.“
Hann hefur haft í nógu að snúast
undanfarið við að koma verkun-
um á rétt form fyrir LED-skjái
auglýsingaskiltanna. „Pabbi minn
er grafískur hönnuður og hann er
að hjálpa mér að setja myndirnar
upp, klippa þær til, taka ljósmyndir
af þeim og fínpússa þær þannig að
þær passi í þetta format.“ Verk-
unum verður síðan raðað í röð
sem Sigurður segir að sé nokkuð
handahófskennd. Þeim verður síðan
róterað þannig að hvert verk verði
á skjánum í átta sekúndur.
Sigurður mun einnig sýna í Ás-
mundarsal í janúar ásamt mynd-
listarmanninum Gunnari Jónssyni.
Þar segir hann að mestu um annars
konar verk að ræða en þó er eitt
verk sameiginlegt með verkefnun-
um tveimur.
Mislukkuð samskipti
Það er ekki bara myndlist sem
Sigurður fæst við um þessar mund-
ir heldur er hans fyrsta leikrit, Hið
ósagða, í sýningu í Tjarnarbíói.
Þar er hann er bæði höfundur og
leikstjóri og kemur einnig fram í
verkinu ásamt góðum hópi leikara.
Spurður hvort finna megi ein-
hverja þræði sem sameini þessar
ólíku listgreinar hjá honum segir
Sigurður: „Ég held að öll listin mín,
hvort sem það er myndlist eða
leikhús eða hvað það er, fjalli
alltaf um samskipti og eiginlega
mislukkuð samskipti. Ég veit ekki
hvort mislukkuð er rétta orðið en
þessi lógó eru ekki að vísa í neitt
og venjulega eiga þau að vísa í
eitthvað, stofnun, fyrirtæki eða
vöru. Þau eru oft mjög háfleyg þessi
lógó, þau hafa dramatískt landslag
í kringum sig. Þau eru að upphefja
sig en þau hafa ekkert að segja.“
Leikritið fjallar að hans sögn
einnig um misheppnuð samskipti.
„Samskipti eru svo rosalega stór
partur af mannkyninu og daglegu
lífi en það er líka svo rosalega
ófullkomið, ómótað eða óþróað
fyrirbæri. Mannkynið er ekki alveg
búið að negla það. Við erum ekki
jafn góð í samskiptum og við höld-
um að við séum. Við höfum ekki
alveg orðin til þess að ná utan um
eða lýsa því hvernig okkur líður eða
við þorum kannski ekki að útskýra
það. Það er svo mikið sem veltur á
samskiptum og í flestum tilfellum á
einhver misskilningur sér stað eða
einhverjar lokaðar tilfinningar.“
Hann tekur dæmi af því hvernig
hversdagsleg samskipti geta leikið
lykilhlutverk í heimsmyndinni. „Ef
foreldrar valdamikils auðkýfings,
eins og til dæmis Pútíns, kunna
ekki að segja við hann að þau elski
hann þá hefur það svo mikil áhrif
á alla. Ef hann á slæm samskipti
við ástvini sína hefur það áhrif á
sálræna lífið hans og sálræna lífið
hans hefur áhrif á pólitískt landslag
Evrópu. Alls konar svona hvers-
dagslegir hlutir, eða sem við höldum
að séu hversdagslegir, verða stærri
ef maður er til dæmis pólitískur
leiðtogi. Þetta helst allt í hendur.“
Öld sjálfsmyndarinnar
Lógóin gera einnig tilraun til þess
að tjá eitthvað en misheppnast
það. Sigurður segir það tengjast
hugmyndum um „öld sjálfsmyndar-
innar“ og „öld upplýsinganna“.
„Það eru bara 22 ár liðin af
öldinni en þetta virðast vera mjög
sterk lykilorð fyrir þennan tíma,
upplýsingar og sjálfsmynd. Lógóin
eru í raun og veru hvort tveggja.
Þetta eru upplýsingar og þetta er
líka sjálfsmynd einhvers fyrirtækis
eða hugmyndafræði. En bæði upp-
lýsingarnar og sjálfsmyndin komast
ekki til skila. Svo þetta fellur algjör-
lega um sjálft sig,“ segir hann.
„Þetta fjallar svolítið um merk-
ingarleysið sjálft eða efann. Efinn er
svolítið merkilegt og mikilvægt fyr-
irbæri. Ef það er einhver meining
með þessari tilvist þá tel ég að sú
meining sé efinn eða óvissan. Þetta
er ekki staður sem við komum á til
þess að finna svarið, þetta er frekar
ein stór spurning, þessi heimur.“
lSigurður Ámundason tekur yfir auglýsingaskilti borgarinnar í AuglýsingahléilSýnir á
fimmta tug merkingarlausra vörumerkjalMisheppnuð samskipti, sjálfsmynd og upplýsingar
Merki ummerkingarleysi
Ragnheiður Birgisdóttir
ragnheidurb@mbl.is
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Tilgangsleysi „Venjulega hafa öll lógó einhvern tilgang en það er algjört tilgangsleysi á bak við þessi vörumerki.“
Stiklur kvikmynda eiga að endur-
spegla innihaldið og því er kvik-
myndaaðdáendum heimilt að fara
í mál við kvikmyndaframleiðend-
ur ef leikari í stiklu er á endanum
klipptur út úr myndinni. Þetta
er niðurstaða Stephens Wilson,
dómara í Bandaríkjunum, sem
nýverið úrskurðaði að málshöfð-
un tveggja kvikmyndaaðdáenda
gegn Universal Pictures skyldi
dómtekin, en kvikmyndafram-
leiðandinn hafði farið fram á að
málinu yrði vísað frá.
Forsaga málsins er sú að Peter
Michael Rosza og Conor Woulfe
leigðu sér myndina Yesterday á
Amazon Prime árið 2019 fyrir
3,99 dali eða ríflega 572 íslenskar
krónur. Þegar þeir fóru að horfa
komust þeir að því að leikkonan
Ana de Armas, sem þekktust er
fyrir leik sinn í No Time to Die og
Knives Out, hefði verið klippt út
úr myndinni þrátt fyrir að hafa
verið í stiklu myndarinnar.
Framleiðslufyrirtækið hélt
því fram að tjáningarfrelsið sem
kveðið er á um fyrsta viðauka
bandarísku stjórnarskrárinnar
næði yfir stikluna, en því hafnaði
dómarinn með úrskurði sínum.
„Stiklur eru ígildi auglýsinga sem
hafa það að markmiði að selja
kvikmyndina með því að veita
neytendum forsmekk að því sem
koma skal,“ skrifaði dómarinn í
úrskurði sínum og áréttaði þar
með að löggjöf sem tryggja á
heiðarleika í auglýsingum ætti
við um stikluna. Næsti fundur
málsins í dómsal verður 3. apríl.
Farið hefur verið fram á a.m.k.
fimm milljón dala bætur fyrir
hönd vonsvikinna aðdáenda
Armas.
l Vörusvik að leikkona var klippt út
Heimilt að fara í
mál út af stiklu
AFP/Tommaso Boddi
Leikkona Ana de Armas.