Rit Mógilsár - 2022, Síða 26

26 Rit Mógilsár
Stafafura (Pinus contorta) í Norðtunguskógi,
frædreifing, -magn, -spírun
BS.­verkefni í skógfræði: Björk Kristjánsdóttir
LEIÐBEINENDUR: BJARNI DIÐRIK SIGURÐSSON LBHÍ OG VALDIMAR REYNISSON SKÓGRÆKTINNI
nem.bjk@lbhi.is
Liðin eru yfir 80 ár frá því að fyrstu fræin af stafa furu
(Pinus contorta) voru flutt inn til Íslands frá Norður-
Ameríku og fyrstu plönturnar ræktaðar og gróður-
settar hér á landi. Komið hefur í ljós að stafafura,
einkum af kvæm inu Skagway, er vel aðlöguð að-
stæðum hér á landi og lifir og vex almennt vel á rýru
landi. Fyrsta heim ildin sem ég fann um sjálf sáningu
stafafuru hér lendis er frá árinu 1978.
Í þessari rannsókn var at hugað hvort stafafura í sam-
felldum skógi, þar sem ákveðnir lundir höfðu verið
rjóður felldir, fram leiddi nægt fræ til að geta staðið
undir sjálf sáningu inn á föllnu reitina eftir skógar-
höggið. Fræmagnið sem barst inn á rjóðurfelldan
reit var einnig mælt í eitt ár. Að auki var metið hversu
mikið af spírunarhæfu fræi væri í könglum áföstum
greinum sem skildar höfðu verið eftir á skógarbotni
eftir skógarhöggið. Að lokum var kannað hvort hita-
stig sem könglarnir næðu við þurrkun skipti máli um
hversu mikið af spírunarhæfu og öflugu fræi losnaði
úr þeim.
Samkvæmt rannsókn minni reyndist vera fræ á svæð-
inu og það var að dreifa sér inn á fellda reiti. Einn-
ig var spírunarhæft fræ í könglum á skógar botni,
en mis mikið eftir því hversu langur tími var liðinn
frá fell ingu. Af rannsókninni dreg ég þá ályktun
að ástæða þess að endurnýjun tókst ekki í Norð-
tungu skógi hafi sennilega ekki verið skortur á fræ-
dreifingu eða spírunarhæfu fræi sem gat losnað úr
áföstum könglum á skógarbotni eftir skógarhöggið.
Þá standa eftir tveir mögulegir áhrifavaldar, a) afrán
á fræi/fræplöntum eða b) skortur á fræsetum sem
henta til öruggrar spírunar.
Þetta þarfnast frekari rannsókna, en ég tel þó að
seinni kosturinn sé líklegri orsakavaldur. Þar af leiðir
að nauðsynlegt er að skipuleggja inngrip (jarð-
vinnslu) í kjölfar skógarhöggs stafafuruskóga ef á að
tryggja örugga endurnýjun þeirra með sjálfsáningu.
Geta trjáplöntur vaxið
í beitarhólfi á Mosfellsheiði?
Björn Traustason og Jóhanna Bergrúnar Ólafsdóttir
bjorn@skogur.is
Kolviður hefur um árabil horft til Mosfellsheiðar
sem mögulegs skógræktarsvæðis. Sauðfjárbeit er á
svæðinu og því var ákveðið að setja út tilraun til að
athuga vöxt og lifun trjáplantna. Tilraunasvæðinu
var skipt upp í 12 reiti, innan og utan girðingar.
Gróður settar voru tvær tegundir, stafafura og ilm-
björk, og gerður samanburður á áhrifum beitar og
áburðar. Niðurstöður sýndu að stór hluti plantna
utan girðingar var ýmist dauður eða rifinn upp, en
ástand plantnanna var mun betra innan girðinganna.
Skógrækt mun því ekki hefjast á Mosfellsheiði
nema til komi beitarfriðun eða með því að girða af
skógræktar svæði.