Heimili og skóli - 01.08.1965, Page 22

annars beinzt að hinum ýmsu lestrarað-
ferðum og er rannsóknum á þeim haldið
áfram.
Hvað námsbækur snertir, hafa rann-
sóknir leitt í Ijós, að þeim er mjög áfátt.
T. d. eru lestrarbækur, sem ætlaðar eru
litlum börnum, yfirleitt alltof þungar,
þannig, að ný orð koma of þétt og eru ekki
endurtekin nógu oft. Rannsóknir, sem
norski sálfræðingurinn Arnulv Sudmann
gerði á þessu atriði, sýndu að börn efnaðra
fólks í Osló á aldrinum 12—14 ára, skildu
ekki nema 41—64 prósent af þeim orðum,
sem fyrir komu í námsbókunum, sem þau
lásu sama veturinn og rannsóknin var
gerð, en börn fátækara fólks á sama aldri
skildu 39—53 prósent. Frá rannsóknum
þessum hef ég sagt nánar í tveimur síð-
ustu heftum tímaritsins Akranes og fer
því ekki frekar út í þessa sálma hér.
Allar rannsóknir, sem gerðar hafa ver-
ið á námsefni og greind barna, hafa leitt
í ljós, að um það bil helmingur barnanna
eða öll sem hafa undir hundraði í greind-
arvísitölu, geta undir engum kringumstæð-
um notið námsefnis þess, sem þeim er ætl-
að, nema að nokkru leyti. Vaknar því eðli-
lega sú spurning, hvað slíku valdi og hvort
hægt sé að ráða einhverja bót á þessu
ástandi. Hvað fyrra atriðinu viðvíkur, er
sú skýring sennilegust, að menn þeir, sem
sömdu námsskrár áður en greindarmæling-
ar fóru að ryðja sér til rúms, hafi naum-
ast vitað, hvað ætla mætti öllum þorra
barna. Bæði er það, að námsskrár allar
og kennslubækur eru samdar af mönnum,
sem hafa haft miklu meira en meðalgreind,
en vafalaust búist við, að þeir væru eins
og fólk er flest og því gert sömu kröfur til
annarra eins og eðlilegt var að þeir gerðu
til sjálfra sín. í öðru lagi var það göfug
hugsjón þeirra, sem börðust fyrir aukinni
menntun allrar alþýðu, að allir mættu eigæ
jafn greiðan aðgang að þekkingarlindum
og höfðu þeir þá eðlilega í huga mörg vel
gefin ungmenni, sem ytri skilyrði höfðu
knésett þrátt fyrir einlæga löngun þeirra
til aukinnar menntunar og meiri þroska-
A þessum árum datt fœstum í hug, að skyn-
samlegra er að spenna veikan boga þannig
að skjóta megi af honum á stuttu fceri en
að spenna hann unz hann brestur. Afleið-
ing alls þessa hefur því miður orðið sú,
að alltof mikið er gert að því að ætla börn-
um saina námsefnið en það er vitanlega
eins mikil fjarstæða eins og ef við reyndum
að hella hveimur lítrum mjólkur í eins-
lítra flösku. Hins vegar eru börnin miklu
ver sett en mjólkurflaskan, jafnvel þótt
við hugsuðum okkur, að hún gæti hugsað
og fundið til. Flaskan myndi eig.i að síður
geta sætt sig við takmörk sín, það að allar
aðrar mjólkurflöskur eru eins settar og
yrðu því allar að láta alla mjólk, sem færi
fram úr einum Iítra fara til spillis. Aðstaða
barnanna er mun verri. Að útliti til getur
treggreinda barnið ver.ið mjög svipað
greindari jafnaldra sínum, og hættir okk-
ur því við að gera svipaðar kröfur til
þeirra, þótt það sé hið mesta óréttlæti, sem
hægt er að bjóða barni, sem má sín lítils.
Þá er hitt atriðið, sem mestu máli skipt-
ir. Hvað er hægt að gera til þess að veita
treggreindu börnunum þá fræðslu, sem
þeim hentar? Þetta mál var tekið til um-
ræðu á norræna sálfræðiþinginu í Helsing-
fors og var þar samþykkt einróma áskorun
til allra, sem við uppeldismál fást, að gefa
þessum málum nánar gaum og reyna að
breyta núverandi ástandi til hagsbóta fyrir
þau börn, sem lítið gagn hefðu af núver-
andi fræðslufyrirkomulagi.
Hvernig þessar breytingar verði gerðar,
fer vitanlega fyrst og fremst eftir skiln-
66 HEIMILI OG SKOLI