Ársrit Skógræktarfélags Íslands - 15.12.1942, Side 41

85
kaflarnir gáfu uppblæstrinum byr undir báða vængi og
spilltu stórum gróðri. Þessu má ekki gleyma, þegar meta
á orsakir landeyðingarinnar í Landsveit. En hins ber að
minnast, að jafnaðarlega fjölgar búpeningi all-ört jafn
skjótt og harðindi eru um garð gengin, eins og minnzt
hefir verið á hér að framan.
Það dylst engum, að Landsveitin er nú full þröngt setin,
og menn eru á einu máli um, að þar er það of mikil áhöfn
á landinu, sem heldur uppblæstrinum við, framar öllu
öðru, og hindrar, að nýr gróður nái að vaxa á örfoka
landi. Þess vegna virðist ekki ólíklega til getið, að það sé
fyrst og fremst örtröðinni um að kenna, hversu Land-
sveitin hefir skemmzt og blásið upp síðustu tvö hundruð
árin, og að þáttur eldgosanna við eyðingu gróðrar sé jafn-
vel enn minni heldur en hinna tveggja harðæriskafla.
Af því, sem hér hefir verið sagt um eldgos og afleiðing-
ar þeirra í sambandi við eyðingu lands, virðist mega ætla,
að þáttur þeirra í landskemmdum sé ali-takmarkaður og
jafnan nokkuð staðbundinn. Mikið öskufall getur átt óbein-
an þátt í því að auka uppblástrarhættuna, en að öðru leyti
eru áhrif þess á gróður yfirleitt smávægileg. Þegar skepnu-
fellir hefir orðið samfara eldgosum, kann jafnvel svo að
hafa farið, að öskufallið hafi ekki orðið gróðrinum til tjóns,
heldur til bóta, því að fellirinn hefir veitt honum stundar-
grið áður en fé fjölgaði að nýju.
Þegar litið er í senn á hinar þrjár orsakir, sem valdið
geta eyðingu gróðurlendisins, er ljóst, að þær hafa allar
átt nokkurn þátt í, hversu högum vorum er komið.
Þáttur eldgosanna er minnstur, og venjulega eru áhríf
þeirra mjög staðbundin og myndi hverfa af sjálfu sér, ef
hinir þættirnir tæki ekki strax við og yki þau.
Þáttur veðráttunnar er yfirleitt óbeinn, og eyðing sú,
sem óhagstæð veðrátta getur valdið, sprettur fremur af
því, að gróður hafi í upphafi skemmzt af öðrum völdum
3*