Helgarpósturinn - 11.04.1980, Page 9

Helgarpósturinn - 11.04.1980, Page 9
9 —he/garpósturinrL. Föjstudagur 11. apríl 1980 Að trúa á eitthvað Þaö er vlst ekkert spaug aö vera prestur 1 þessari dæma- lausu sókn sem heitir lsland. Aö reyna aö kristna okkur eöa halda viö þeirri trú sem hefur lekiö inn i okkur i timans hlaupi. Blessaöur herra biskupinn þreytulegur og leiöur finnst manni þegar hann situr fyrir svörum og lái honum hver sem vill. Páskavikuna notar fólk til annars en biöja fyrir sér. Þaö fer á skiöi, feröast út um allar trissur, gengurrekur um borg- ina i þeirri von áö allir aörir séu farnir eitthváö annaö. Þaö er svo gott aö vera i Reykjavik þegar hún hefur andvarpaö frá sér flestum ibúunum. Svo kemur fólk saman i betri föt- unum aö syngja falleg verk og fólk kemur i hópum aö hlusta á áöra syngja þessi fallegu verk. Sumir fara i kirkju aldrei þessu vant, en aörir eru bara heima hjá sér aö úöa i sig páskaeggj- um meö steikinni og svo er fermt i nær hverri kirkju og menn þurfa aö sitja langar fermingarveislur, ef rþeir eru ekki aö mála svefnherbergiö hjá sér eöa lakka gólfiö svo hægt sé aö ganga á þvi. Svo er fólk aö eignast börn eöa gera börn, vera lasiö eöa sjúkt og deyr jafnvel. Mér brá dálitiö þegar biskup taldi vist aö viö værum meö bibliuna fyrir framan okkur og gætum auöveldlega flett upp I þeirri góöu bók. Sumir opna hana aldrei. Er þaö trúuö þjóö sem ólmast á skiöalandsmótum alla bænadagana, fullsitur kvik- myndahús, fer i veislur og dettur I þaö og finnst föstudag- urinn langi alveg óskaplega langur? Er þaö trúuö þjóö sem situr stjörf aö drykkju einhvers- staöar uppi i sveit eöa er aö lognast útaf hestbaki vegna ölv- unar? Er þaö trúuö þjóö sem situr aö sumbli i heimahúsum eöa annarra og syngur klám- söngva og þambar hvitvin eins og vatn og hefur þar aö auki lagt I? Eöa stóö eins og rollur I húsi i búöum ATVR? Hvar er nú kyrröin og friöurinn? Hvar er nú guö? Erum viö hætt aö trúa? Vonandi trúum viö á eitthvaö. Þaö kemur upp I huga mér litil ferö mfn til Grænlands. Þaö var sumar og ég eyddi dögum i aö sigla upp og niöur Eiriksfjörö á gömlum trébát sem Göring heitinn lét smiöa sér. Ég veiddi þorsk á stöng úr þeim báti, og tók myndir af stórfenglegum Is- jökum sem flutu í stillu, stórir eins og blokk viö Eskihifö. Einn daginn fann ég mér steina I læk og þaö rigndi. Ég kom skó- blautur heim á hótel og baö starfsfólkiö aö þurrka skóna mina. Þetta var minnsta hótel meö þvi nafni sem ég hefi gist, en meö flest starfsfólk miöaö viö fjölda herbergja. Allir voru boönir og búnir aö þurrka mina skó svo ég gæti haldiö áfram aö sulla f læknum. Skórnir minir týndusthérumbilstrax og þurfti nfu manns til aö finna þá og tók tvo daga. Sumir héldu aö skriö- jökullinn heföi tekiö þá. Ég trúöi á hópinn og drakk bjór á sokka- leistunum meöan mér varö aö trú minni. Ég kom i hús þar sem elduö var kjötsúpa i einum alsherjar- potti og gestir og heimamenn sátu umhverfis, sögöu skemmtisögur og trúöu á lifiö. Ég kom lika f gamlan kirkju- garö, hvar veriö var aö grafa eftir Leifi heitnum heppna og var viöa grafiö I þeim garöi. Þar gekk ég fram á grafarbakka og sá eitthvaö á hreyfingu þar niöri og var meö mannsmynd. Kallaöi niöur: „Góöan dag, ert þú leigjandi þarna?” Sá sem var niöri svaraöi glaölega aö hann væri bráölifandi og bara gestkomandi þarna onf. Þegar þessi kimni maöur kom upp úr gröfinni og var lifandi, þekkti ég þar núverandi forseta vorn aö rannsaka grafir f garði Þjóö- hildar gömlu Eirikskonu, sem trúði, hvaö sem karl hennar sagöi og hagaöi sér samkvæmt þvi, byggöi sér kirkju! Á þvi sama Grænlandi, hitti ég islenskan trúboöa. Hann starfaöi í litlu þorpi sem liföi á Rækjuverksmiöju. Hann var sannfæröur um trúleysi fólksins á staönum. Samt haföi hann svo sem ekkert kynnst fólkinu, talaöi varla tungu þess, og hnussaöi i honum þegar ég hélt þvi fram aö fólkiö tryöi nú á eitthvaö, kannski á' þetta ókunna þarna úti á ísnum! Ekki veit ég um árangur trúboöans. I byrjun þessa árs dvaldist ég á smáeyju, telst útey Bahamas og búa þar tæplega 5000 manns, blökkufólk og afkomendur þræla. Þaö býr þarna án upp- hafs, á sér enga sögu aö heitiö geti, enga sérstæöa menningu aö guma af, enga verulega glæsta framtiö. Þar er ekkert verkalýösfélag, engir auövalds- seggir sem reka frystihús eöa saltfiskverkun. En fólkiö sem býr þessa gömlu eyju sem Kólumbus heimsótti og kallaöi Stellu Maris, þaö trúir. Lika á Woodoo. Minna á hvita manninn og loforö hans, gæsku og heiöar- leik. Ég sat hjá blökkumanni sem var ósýnilegur I myrkrinu og sagöi mér sögur af Woodoo. Stúlka sem tók til hjá mér, átti sér óvildarmann sem liklegast haföi ekki fengiö hennar. Hann sendi henni Woodoo. Hún var trú sinni hjátrú, sem viö köllum, og lamaöist ööru megin. Læknar fundu ekkert aö henni svo hún fór til Woodoomanns sem féllst á aö hjálpa henni, fór I trans og teiknaöi andlitsmynd sem reyndist af þeim sem stúlk- an þekkti og hataði hana. SIÖ- an byrjaöi hann aö vikja af henni þessum voöa. Og þá eitt augnablik, haföi hún á sinu valdi aö senda manninum Woodoo til baka, en hún trúöi — á þaö góöa. Hún varö heil og kom aö gera hreint hjá mér. A þessari eyju fór ég inn I skóginn aö sjá lítiö samfélag fólks. Kofar þess voru þannig aö ég hélt I fyrstu aö þeir væru hænsnakofar, en Jón á Reykjum heföi aldrei notaö þá. I fyrsta kofanum sem ég nálgaöist, flugu hænsni út um glugga en út um dyr kom dökk vera meö fimm litlar dökkar verur. Hún bjó þarna móöirin meö fimm börn sin og þessi hænsni. Hún mælti til min hárri röddu, hásri: „Velkominn ókunni maður.” Svo fór hún meö mig um þetta plnuþorp og var stolt. Hún trúöi — á llfiö og korniö. Ekki langt frá var lltil kirkja, fátæk af fegurö, nélt hvorki vindi né vatni, ómáluö aö mestu og ekkert skraut á altari enda ekkert altari. Presturinn var baptisti. Ég fór þangaö meö vinahjónum og þar hittum viö fyrir hvit hjón og hvita vinkonu þeirra. Maöurinn var trúaöur vei, einn þekktasti meistara- kokkur bandariskur sem ferö- aöist um veröld viöa aö kenna heiminum aö trúa — á banda- riskt nautakjöt. Hann haföi eitt sinn heyrt af Albert Schweitzer og spitala hans I Lambaréné og varö svo hrifinn aö hann fór þangaö og vann einn mánuö á ári hverju, kauplaust og kostaöi feröir slnar sjálfur. Auk okkar, sátu i þessari kirkju kona prestsins sem lika þjónaöi okkur I borösal, sonur þeirra sem las úr ritningunni og slatti af flugum. Eftir messu, > Heimir Pálsson— Hrafn Gunnlaugsson — Jónas Jónasson - Magnea J. Matthías- dóttir— Páll Heiðar Jónsson — Steinunn Sigurðardóttir —Þráinn Bertelsson Hringborðið I dag skrifar Jónas Jónasson FULLORÐINSFÓLKSFILMUR OG FLEIRA FJÖLMIÐLUNARKYNS Heyrst hefur að útlendingum sem til Islands hafa komiö og kynnst eitthvaö útvarpsdag- skránni okkar, þyki þær æriö háti'ölegar. Liklega hafa þeir nokkuö rétt fyrir sér, svona a.m.k. miöað viö flest, þaö sem heyrist þegar stillt er inn á erlendar útvarpsstöövar. Og þaö vita þeir sem eitthvaö hafa dvalist i Ameriku eöa Evrópu aö stanslaus diskó-tónlist með raddsterkum piötusnúö ofani er af ööru sauöahúsi en flest þaö sem er á framfæri i rikisf jölmiöl- um okkar. Svo ekki sé talaö um öll þau aukahljóö eins og hross- bresti, geöveikislegan hlátur, sprengingar og Iskur sem viröist komast inn i erlendar útvarps- stöövar. Flestir ungir Islendingar kannast liklega viö fyrirbæri eins og Wolfman Jack i gamla góöa kananum og jafnvel Tony Prince I Luxemburg. Eflaust eigum viö aldrei eftir aö heyra Jóhannes Árason leika eftir þeirra kúnstir jáfnvel þó aö einstaka sinnum taki þeir sig til þulirnir okkar viö aö skemmta okkur. Og þá aöal- lega i fréttatlmum eins og þegar fréttaþulur foröum daga tilkynnti komu herskipsins,,tvöfaltvaff-a-- ess-pé” i heimsókn til Reykjavik- ur. Ekki er þó að örvænta aö viö séum meö leiöinlegustu sjón- varps- og hljóövarpsdagskrárn- ar. Það virðist a.m.k. varla þurfa kunnáttu I tungumálinu til aö geta sér til um aö útsendingar Albaníu, sem viröast geta skotið sér inn I margar útsendingar ann- arra, hljóta aö vera leiöinlegri. Einnig hefur þvi stundum veriö skotiö aö, aö ekki séu þær upp á marga fiska sumar útsendingar vina vorra I Skandinaviu, svona miöaö viö þá þætti sem komast á skjáinn hjá okkur. En kannski getum viö bráöum grennslast fyrir um þaö nánar einn daginn, ef simamenn ná einhverntima aö klára aö jaröa stööina nýju. Þaö má lika koma fram þar sem skrif þessi eiga aö vera frá ltaliu, aö útsendingar bæöi hljóö- varps og sjónvarps hérlendis, eru þvi miöur háöar sömu lögmálum hátiöleikans og á Fróni, en þó meö nokkrum undantekningum, eins og slöar skal fram koma. Kannski er Itölsk fjölmiölun eins og stækkuö og afskræmd mynd af eöli ttala, sem eru útvortis og i byrjun frekar fágaöar og hátlö- legar hópsálir, en innvortis háöir kenndum sins latneska eölis. I fyrsta lagi ber aö geta aö rikiö rekur þrjár sjónvarpsrásir og tvær hljóövarpsrásir, sem allur þorri landsmanna inntekur aö meirihluta, á móti mjög miklum fjölda litilla sjálfstæöra hljóö- varps- og sjónvarpsstööva. Þaö er taliö aö á allri ttaliu sé fjöldi sjónvarpsstööva á annaö hundraö og I dagskrárblaði okkar hér i noröurenda stigvélsins má telja alls 46 sjónvarpsstöövar meö mismunandi langar dagskrár, svo aö ekki veitir af tökkum á tækiö. Ekki nást þó allar þessar rásir vegna þess aö oft er um að ræöa mjög litlar stöövar og mót- tökuskilyröi eru háö stórri stöng og góöri greiðu eins og margir kannast viö eftir reynsluna viö rembinginn aö ná I kanann, áöur en hann var jarðaður. Radiogáfu- menn segja þó aö hægt sé aö ná hlut slnum nærri óskertum meö nýjustu tækni og loftnetum. Dagskrá rikissjónvarpsins er aö miklu leyti af aökeyptum þátt- um (þaö viröist ekki vera hægt aö komast hjá dýrlingnum neins staöar) „japönksu teiknimyndum I anda Stjörnustrlða og svo er fyllt inn á milli meö heimageröu efni af öllum gæöaflokkum. Allt erlent efni er meö dubbuöu itölsku tali, sem gerir þaö nokkuö hjákátlegt eins og þegar hægt er aö sjá og heyra John Wayne segja mjórri röddu: „Un homo deve fare, cosa un homo deve fare” (A man’s gotta do what a man’s gotta do). Þaö sem einkennir þó mest rlkisfjölmiölana er mjög yfirboröskennd uppfræösla i formi félagslegrar umræðu. Ekki viröast þeir geta sent út nokkra blómynd, hversu gömul eöa léleg sem hún er, án þess aö Iáta fara fram i sjónvarpssal hringborös- umræöu á eftir. Þar koma fram fræöingar ttala og nefna hugtök eins og: „staöa konunnar I myndinni” „söguleg afstaöa efnisins”, „persónumyndun höfundar”, af- leiöing uppbyggingar myndsviðs- ins”, og svo framvegis eftir gáf- um. Einnig halda þeir mikiö upp á sina menn, eins og gerist og gengur hjá öllum þjóöum, sem gerir þaö aö verkum aö Fellini og Fó veröa nokkuö algeng höfuö á skjá þegar eitthvaö þarf aö rannsaka listfræði-félagslega. Oft vill hátiöleikinn há tjáningu en þó má segja aö ekki er minni skemmtun af aö sjá mynd af Fell- ini gera mynd heldur en Fellini- mynd — og væri gaman ef islenska sjónvarpiö. nálgaöist þannig fræðslufilmur hér hjá italska sjónvarpinu. Sé svo eitt- hvaö aö gerast I fótboltanum þá er hljóönemanum stungiö aö knatt- spyrnugoöinu hérna, Paolo Rossi, og haföar umræöur viö hann. Þessi mikla umræöa gerir þaö aö verkum aö dagskráin vill veröa nokkuö slitrótt fyrir áhuga- lausar, ófélagslegar verur (fólk) en þá er bara aö smella yfir á ein- hverja af litlu stöðvunum sem lik- lega spegla betur innri kenndum almennings gagnvart markaös- vöru fjölmiðla. í byrjun og um miðbik vikunnar er þar aöallega um aö ræöa útlenda leynilöggu, glæpalöggu og leyniglæpaþætti (án umræöu), sem oft eru út- vegaöir meö aöstoö einhvers hús- gagna- eöa fataframleiöa nda sem fyrir vikiö fær aö skjóta méö auglýsingum á undan, eftir, i miöiö og undir. I viðbót eru svo iþróttir og fleiri japanskar vél- mennateiknimyndir. Aftur á móti þegar fer aö nálgast helgina þá magnast spenna áhorfenda vegna þess aö margar þessara litlu stööva eiga þaö til aö skella upp miklum kynlifslýsingum þegar fer aö nálgast miðnætti. Þetta er það sem þeir kalla i dagskrám sinum „Playboy di mezza- notte== (miönæturglaumgosi) eöa „Film adulti” (fulloröins- fólksfilma). Fyrir þetta er ltalia að veröa allfræg erlendis og má geta sér til um aö hér sé nokkuð tillegg i aösókn feröamanna til- landsins. Aö minnsta kosti hefur komiö fram aö gestir landsins hafa minna tfyrir þvi aö fara út aö skemmta sér á helgarkvöld- um, en dvelji fremur i herbergi meö sjónvarpinu. Hér hlýtur aö vera um aö ræöa hörundsrikustu sjónvarpsmiðlun i Evrópu, og þó viöar væri leitaö en þaö veröur aö viöurkennast aö eöli þessara mynda fellur illa að ramma listræns áhuga nema þá helst hljóöframleiðsla leikara, sem þó höföar frekar til athlægis en nokkurs annars. Einnig kemur mikið hörund fram I flestum skemmtiþáttum ttala sjálfra, I I

x

Helgarpósturinn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.