Helgarpósturinn - 11.04.1980, Blaðsíða 19

Helgarpósturinn - 11.04.1980, Blaðsíða 19
__helgarpÓStÚrÍftrL- Föstudagur h. apríl 1980 HAMLET BOÐARANARKISMA Leikfélag Reykjavlkur: Hemmi eftir Véstein Lúðvlks- son. Leikstjóri Marla Kristjáns- dóttir. Leikmynd og búningar Magnús Pálsson. Leikhljóð Sigurður Rúnar Jónsson. Lýsing Danlel Villiamsson. Leikendur Harald G. Haraldsson, Margrét Helga Jóhannsdóttir, Sigribur Hagalln, Kjartan Ragnarsson, Pétur Einarsson, Aðalsteinn Bergdal, Gubrún Asmunds- dóttir, Kristín Bjarnadóttir, inn i vinnudeilu sem leiðir hann til þess að fara að grufla i for- tiðinni. Reynist að vonum margt rotið I riki Dan... af- sakið, Skipavik. Hemmi er sonur verkalýðsforingjans mikla og glæsta sem hengdi sig i kreppunni, en er nú stjúpsonur aðalgrösserans á staðnum. Þar með höfum við mótfvið úr Ham- let, drenginn sem grunar að móðir hans hafi gengið að eiga föðurmorðingja hans og leit Leiklist eftir GunnlaugÁstgelrsson Elisabet Þórisdóttir, Ólöf Marla Jóhannsdóttir, Jón Gunnar Þor- steinsson, Hjalti Rögnvaldsson, Hanna Marla Karlsdóttir, Soffla J a k o b s d ., Aðalheiður Jóhannsd., Sigurður Karlsson, Jón Hjartarson, Karl Guðmundsson. A yfirborðinu fjallar þetta leikrit um ungan mann sem kemur heim i sjávarplássiö Skipavik frá útlöndum þar sem hann er við nám. Hann flækist hans miðar að þvi að komast að hinu sanna. Og sannleikurinn kemur i ljós. Grunurinn er réttur en um leið þolir goð- sögnin um hinn glæsta föður illa sannleikans ljós. Hemmi ætlar að nota sannleikann til að koll- varpa veldi grósserans, stjúpa sins en alþýða leiksins þolir ekki að heyra allan sannleik- ann, sannleikann um sina eigin fortíð og I lokin stendur Hemmi einn og yfirgefinn, en með sann- leikann I höndunum. Undir niðri eru það sem sagt stéttaátök sem leikritið fjallar um og það fólk sem verður á milli i þeim átökum. Það eru engar nýjar fréttir að valdsmenn og grósserar séu hin verstu fól og neyti allra bragða til að halda sinum hlut. Og þó að atvik leiksins séu stundum býsna ævintýraleg þá er stuðst við atburði sem raunverulega gerðust jafnvel i nákvæmum efnisatriðum. Hitt er nýrra i okkar bók- menntum (þ.m.t. leikrit) að hinni stritandi, bjartsýnu og baráttuglöðu alþýðu sé lýst sem ábyrgðarlausum tækifæris- sinnum sem á sér þann sann- leika sem best hentar hverju sinni. Og foringjarnir eru jafn- vel sýnu verri. Goðsögnin um glæsta fortið verkalýðsbarátt- unnar er afhjúpuð og hafnað foringjaveldinu sem hreyfingin byggir á. Boðskapurinn er i rauninni anarkistiskur, verka- lýðurinn verður aö stjórna sér sjálfur án „foringjanna" hvern- ig sem það yrði nú I fram- kvæmd. Það er margt sem tekið er fyrir i þessu leikriti og það veröur helsti galli þess. Ekki endilega það i sjálfu sér, heldur að þessir efnisþættir ná ekki almennilega saman og niður- 19 Harald I hlutverki Hemma: Ekki fullunnib verk en vel skilað í sýningunni, segir Gunnlaugur m.a. I umsögn sinni. staðan verður sU að leikfléttan er ofhlaðin. T.d. verður ástar- málaþátturinn hálf utangátta, fléttast aldrei almennilega saman við aðra efnisþætti. Svo er um fleira. Hér held ég aö liggi að baki að leikritið er alls ekki fullunnið frá hendi höfundar. Hversu gott og blessað sem það nú er að höfundur vinni verk sitt i leikhúsinu, þá held ég að nauð- synlegt sé að höfundur telji sig hafa lokiö verkinu þegar æfingar hefjast, þó gera megi lagfæringar á æfingatima, þ.e.a.s. ef ekki er ótakmarkaður timi til umráða. Sviösetning leikritsins finnst mér mjög góð. Leikstjórinn fer bá leiö að stflfæra þetta raun- sæislega efni mjög mikið I leiknum og byggir mikið á sam- spili hópa og einstaklinga. Leik- búnaöur er nánast enginn, hall- andi svið innan þriggja ramma úr járni. A þessu sviði tekst leik- hópnum oft að skapa llf og and- rúmsloft sem maður hrifst meö. Leiktextinn er oft upphafinn og myndrænn og skiluðu flestir leikarar honum býsna vel, en hinsvegar urðu þeir stundum hálf vandræðalegir þegar orö- ræður urðu einum of prédikun- arkenndar. Slikt kom fulloft fyrir og skrifast á framan- greindan reikning höfundar. 1 heild fannst mér leikhópurinn skila vel þvi verki sem lagt var upp I hendurnar á honum. Leikhljöð Sigurðar Rúnars voru skemmtilegt krydd með þessari sérstæðu sýningu. Það er full ástæöa til að hvetja fólk til að sjá þetta leikrit. I fyrsta lagi vegna þess aö öll ný Islensk leikrit eru i eöli sinu forvitnileg. I öðru lagi vegna þess að hér er á ferðinni nýstár- leg og skemmtileg uppsetning. Og I þriðja lagi vegna þess aö hér er tekið fyrir efni sem fylli- lega er umræðu vert og kemur okkur við.þo mörgum veitist kannski erfitt að horfast I augu við mannlifsmynd verksins og óttist að hugsa til enda þá hugsun sem hafin er i verkinu. Flókinn og glitrandi vefur síðasta leikrit Jökuls Jakobssonar fært á fjalir Litla sviðsins „Þetta leikrit er skilgetið af- sprengi sins höfundar og ber ótvl- ræð einkenni hans," sagði Sveinn Einarsson þjdöleikhússtióri, þeg- ar Helgarpösturinn ræddi við hann um verkefni, sem verður fært upp á Litla sviðinu I byrjun næsta mánaðar. Hér er á ferðinni siðasta leikrit Jökuls Jakobssonar, sem ber heitið t öruggri borg. Jökull hafði lokið við handritið áður en hann dó, en venjulega vann hann þó að þvl að betrumbæta leikrit sin fram að fyrstu syningu, svo ef- laust hefði endanleg gerð þessa verks getað orðið að einhverju leyti önnur. Fram til siðasta dags vann hann að ehdurbótum. Síð- asti hlutinn barst Sveini Einars- syni eftir lát hans. Nafn leikritsins er tilvitnun I Daviðssálma. Það er „kammcr- leikrit", eins og Sveinn orðar það, og I þvi veltir Jökull fyrir sér framtið mannkyns. Leikurinn gæti rétt eins gerst I húsi í Reykjavlk. Persónurnar eru tvenn hjón og maður sem kemur frá Austurlöndum, þar sem hann hefur sennilega starfað á vegum einhverrar þróunarstofnunar. í venjulegri islenskri stofu mætast þessir tveir heimar I þrem þátt- um. Sveinn leikstýrir verkinu og lét hann mjög vel af þvl. „Það vekur mikinn áhuga hjá mér," sagöi hann. ..Leikritið er fyndið, eins og Jökuls er von og vlsa, aðgengilegt og skemmtilegt en jafnframt er flókinn og glitr- andi I því vefurinn." Ekki fékkst Sveinn til að upp- lýsa mikiö um efni leikritsins. 1 þvl kvað hann margt koma á 6- vart og því vUdi hann ekki eyöi- leggja neitt fyrir áhorfendum. „Jökull gerir mikla úttekt þarna á sinni samtfð. Hann er kannski ómyrkari I máli um slnar skoðanir en oft áður, en þetta er framhald þeirra tema, sem eru I fyrrileikritum hans. Hér streyma hugmyndirnar að ósi. Leikurinn skilur eftir mjög margar spurn- ingar, en þó er ákveðin niður- staða I verkinu." Jökull hafði þann siö að vinna með leikstjdra og leikara að upp- semingu leikrita sinna. Abyrgö leikstjórans er þvl kannski óvenju mikil núna. Þeir Sveinn höföu þo náð að ræða saman um verkið, enda löngu ákveðið að Sveinn leikstýrði þvf. tlmanum, enda eru bækurnar undirtiUaðar Studies in the art of the Renaissance I—II. Bækurnar eru samansafn greina sem Gombrich hefur tek- ið saman um aðskiljanieg efiii, tengd listum og menningu á ltallu. I fyrri bókinni er farið I sögulegan bakgrunn og félags- veruleika þann sem stjórnar listsköpuninni á tlmum Mediceanna I Flórens og tekin dæmi um framvindu list- sköpunartækni og formbreyt- inga. í seinni bókinni fjaliar Gombrich um þrengra svið iconologiunnar. Allt er þetta ritað I þeim rjómastil sem einkennir enska sagnfræðiritun, án þess að efn- inu séu gerð yfirborðsleg skil. Hér nýtur Gombrich þeirra gagna og heimilda sem Warburg og Courtauld lista- stofnanirnar eiga i svo rfkum mæli. Það er gaman að fylgjast meö hvernig hann gengur I berhögg við viðurkenndar skoðanir um margvisleg efni. Gombrich dregur t.d. upp mjög glögga mynd af samskiptum Medici-feðganna við listamenn og varpar þar nýju ljósi á ýmsa hluti. Honum tekst mjög vel að komast hja þvf hallelúja, sem umlukið hefur þessa merku ætt og afskipti., hennar af menn- ingu samtimans. An þess að leggja einhvern nútimadóm á gerðir þessara „listverndara", varpar Gombrich hulunni af þeim guðdómi sem menn hafa byggt kringum Medici-ættina, allt frá dögum Vasaris. 1 einum stysta kafla bókarinnar fjallar Gombrich um kenningar Leonardos varðandi teikningu og sýnir að þær hafa ekki verið meðteknar af samttmanum átakalaust. Það er mikill fengur að slfk- um bokum sem verk Gombrich eru. Hann er þo aðeins einn af f jölda annarra, sem rita um list- fræðileg efni og vonandi fer þessi litli visir að framboði, vaxandi I bókabúðum landsins, þannig að sem flestir listunn- endur geti fylgst meö framför- um i þessum fræðum. Frá æfingu á leikriti Jökuls Jakobssonar: 1 öruggri borg. Með hlutverk leiksins fara Þorsteinn Gunnarsson, Helga Bachmann, Brlet Hébinsdóttir og Bessi Bjarnason. „Það er svo með verk, sem eru eins rfkuleg I slnum kjarna og þetta, að á þeim eru ýmsar túlk- unarleiöir," sagði Sveinn. „Við erum að tala okkur saman um leiðina, leikararnir og ég. Verkið hefur tendrað umræðugleði mikla." Þótt persónur leiksins séu I raun 5 fengum við aðeins uppgef- in nöfn f jögurra leikara, án skýr- inga. Þeir eru Þorsteinn Gunn- arsson, Helga Bachmann, Briet Heðinsdóttir og Bessi Bjarnason. Baltasar er höfundur leik- myndarinnar og i þetta sinn, eins og oftast áður á Litla sviðinu, eru farnar nýjar leiðir i þvl efni. Það er markmið Þjóðleikhússins að á Litla sviðinu sé engin sýning ann- arri lfk hvað umgerð snertir. Ahorfandinn á að koma að ein- hverju nýju i hvert sinn. —SJ. AÐSEND LIST Tvær merkilegar listsýningar verða opnaðar laugardaginn 12. april. Þær eiga þab auk þess sam- eiginlegt að koma frá frændum okkar austanhafs. A Kjarvalsstöðum veröur sýn- ing á norrænni vefjalist. Þessi sýning er farandsýning, sem haldin er þriöja hvert ár um 611 Norðurlöndin. Þessi sýning lýkur ferli sinum hér, en hiín var fyrst opnuð I Gautaborg 20. júnl 1979. Hingað kemur hun frá Þórshöfn. t Norræna husinu verða sýnd verk Ur Henie-Onstad safninu I Osld. Listasafn Kópavogs fékk þessa sýningu hingað, en Frank Ponzi listfræðingur sér um að setja hana upp. Henie-Onstad safnið var stofnaö af skauta- drottningunni Sonju Henie og manni hennar. Safnið sjálft er hin sérkennilegasta bygging, sem var aösama skapi dyr i byggingu. En verk safnsins eru ekki siöur merkileg og hlýtur þvi að vera mikill fengur fyrir okkur að fá' sýningu þaðan. —SJ. Skjaldarmcrki heitir þessi mynd- vefnaður Asgerðar Búadóttur. Verkib er á sýningunni ab Kjar- valsstöbuin. „Hulda skáldkona" eftir Hildi Hákonardóttur. Myndlist í vitavörslu Grimur Steindórsson opnabi á sklrdag sýningu f FtM-salnum vib Laugarnesveg. Hann sýnir þar oliumálverk, vatnslitamyndir og skúlptúra, alls milli 60 og 70 verk. Grimur stundaði myndlistar- nám hjá Kjartani Guðjónssyni og Asmundi Sveinssyni á árunum '50-'52 og sioar naut hann tilsagn- ar Péturs Friðriks og Veturliða Gunnarssonar. Hann er lærður járnsmiður en hefur unniö að ýmsum störfum til sjós og lands. Meðal annars hefur hann verið vitavörður á Galtar- vita og Hornbjargsvita. „t vitavörslunni gefst góður timi til að vinna að myndlist," sagöi hann. ,Að öðru leyti hef ég ekki haft aðstöðu til að sinna þessu nema i frfstund,. Það þarf að skaffa fjölskyldunni viður- væri." —SJ. *SS Símsvari slmi 32075. Meira Graf f iti Partviðerbúið Whatever became of the carefree, crazy kids vou met In American Graf flti? Ný bandarlsk gamanmynd. Hvað varö um frjálslegu og fjörugu táningana sem við hittum f AMERICAN GRAFFITI? Það fáum við að sjá I þessari bráðfjörugu mynd. Aöalhlutverk: Paul LeMat, Cindy Williams, Candy Clark, ANNA BJORNS- DÓTTIR og fleiri. Sýnd kl. 5, 7.30 og 10. Laugardag og sunnudag kl. 2.30, 5, 7.30 og 10. Bönnuð börnum innan 12 ára.

x

Helgarpósturinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarpósturinn
https://timarit.is/publication/47

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.