Helgarpósturinn - 22.10.1982, Qupperneq 4

4
Vilmundur Gylfason á tímamótum
Vilmundur Gylfason hefur undanfarna daga verið í sviðsljósi fjölmiðla vegna
fyrirspurnar hans á alþingi um Skaftafellsmálið svokallaða og havaríið sem fylgdi í,
kjölfarið. Margt bendir til þess að næstu daga og vikur eigi Vilmundur eftir að vera í
þessu sviðsljósi, vegna þess að framundan erflokksþing Alþýðuflokksins og tveim
vikum seinna síðast í nóvember er prófkjör flokksins í Reykjavík. Vilmundur bíður
sig fram í; varaformannsembætti flokksins á móti Magnúsi Magnússyni, og slíkt
framboð nú rétt fyrir tvísýnt prófkjör vekur nokkrar spurningar, því slæm útkoma í
þeim kosningum getur varla talist gott veganesti í prófkjörið.
Viðtalið er tekið á skrifstofu Vilmundar við Vonarstrætið. Hann er að vanda
önnum kafinn uppfyrir haus.
„Hef ekki
áhugaá að
vera dingl-
andi sérvitr-
ingur úti í
flokkskanti”
— Hvað ætlastu fyrir með
framboði þínu gegn Magn-
úsi Magnússyni í varaform-
annsembætti flokksins svona
rétt fyrir prófkjör hér í
Reykjavík?
„Spurning þín er raunar
ekki alveg nákvæmlega fram
sett. Ég hef lesið hliðstæða
klausu á bakinu á þínu blaði,
Helgarpóstinum. Eg hef ver-
ið áhugamaður um pólitík í
nokkur ár — ekki ýkja
mörg að vísu. Ég hef nokkr-
um sinnum farið í framboð.
Og fram að þessum tíma hef-
ur það ekki gerst þannig að
einhver fjöldi manns hafi
skorað á mig. Ég ætla ekki
að vera með ncina væmni
um það. Það hefur gerst
þannig að ég hef ákveðið það
sjálfur — og einn - í mesta
lagi spurt konuna mína —
og pabba. Og svo sveiflað
mér í framboð. En að þessu
sinni er það nú ekki þannig.
Hér í þessa skrifstofu kom
nokkur hópur manna fyrir
hálfum mánuði, þremur vik-
um, sem eru áhugamenn um
framgang jafnaðarstefnu,
og þeir fóru þess á leit að ég
tæki að mér að stilla mér
upp sem varaformaður
flokksins á flokksþinginu
sem er núna eftir hálfan
mánuð. Ég þakkaði þeim
traustið og spurði á móti um
möguleikana og þeir sögðu
þá kannski góða. Þá bað ég
um svör við nokkrum spurn-
ingum. Þau fengust, og
samdægurs labbaði ég í
næsta hús og sagði Magnúsi
H. hvað mennirnir hefðu
sagt, og að ég væri alvarlega
að hugsa um þetta.
í stjórnmálum reyna
menn að átta sig á umhverfi
sínu. Ein af þeim forsendum
sem ég gaf mér, og byggði að
vísu á tilfinningu, var að nið-
urstöður í skoðanakönnun-
um yrðu eins og kom í Ijós nú
í vikunni. Ef þær hefðu sýnt
20% þá er ekkert vit í plan-
inu, ekki rétt? En þær sýndu
það sem við töldum að þær
myndu sýna, og það breytir
auðvitað miklu“.
— En er samt ekki
augljóslega á brattann að
sækja. Hefur nokkuð gerst
síðan á síðasta flokksþingi
sem bendir til þess að Magn-
ús hafi veikt stöðu sína?
„Að minni hyggju snýst
þetta ekki um Magnús, pers-
ónulega og hcldur ekki um
mig persónulega. Þetta snýst
um pólitískar hugmyndir,
aðferðir og stíl. Ég vil lítið
um það segja að öðru leyti.
Mér er sagt að þarna hafi
orðið verulegar breytingar.
Einn munurinn er sá að
flokksþingið nú er allveru-
lega stærra en síðast. Og
þess utan gerist það að menn
skipta um skoðun á minni
tíma en tveimur árum. Ég er
einn af þeim. Ég skipti oft
um skoðun, og þykist vera
meiri maður af.”
— En er þetta samt ekki
veruleg áhætta sem þú tekur
svona rétt fyrir prófkjör?
Hvað gerist ef þú kolfellur í
þessum kosningum?
„í fyrsta lagi: Menn verða
að skilja að lýðræði er
áhætta fyrir þátttakendur.
Ef lýðræði er virkt þá er það
ákveðin trygging fyrir þá
sem greiða atkvæði,að lýð-
ræðið skuli vera áhætta
fyrir hina. Við þekkjum það
í öllum félagshreyfingum að
menn eru að reyna að draga
úr þessari áhættu fyrir fram-
bjóðendur. En við í Alþýðu-
flokknum áttum þátt f ger-
breytingu á því meðhinu risa
stóra skrefi að taka upp op-
in prófkjör. Það var og er
áhætta fyrir sitjandi
þingflokk — sitjandi valda-
kerfi.
Það er heldur ekki nák-
væmt að spyrja um prófkjör
í þessu sambandi. Ég er ekki
spekúlant af því tagi. En
hinsvegar er ég áhugamaður
um skák og ég veit að hafi ég
hvítt og leik einn leik, þá bíð
ég eftir því að svartur leiki
áður en ég leik annan leik. Ef
ég leik kóngspeðinu fram um
tvo reiti og er búin að ákveða
að leika drottningu h5 í öðr-
um leik, þá leikur þú auðvit-
að gó og hirðir drottning-
una“.
Eitt
spor í einu
— En í miðtafli þá veltir
þú nú fyrir þér áður en þú
leikur hverjar afleiðingarn-
ar verða?
,Já. En við stígum eitt
spor í einu“.
— Þannig að þú neitar að
hér sé einhverskonar plott í
gangi?
„Sjáðu til. íslenska orðið
fyrir piott er samsæri. Og ef
þú spyrð hvort þetta sé ein-
hverskonar samsæri, eða
hótun, eða tilraun til að stilla
fólki upp við vegg þá er mitt
svar þetta: Ég hef aldrei
unnið þannig. Mínir pólit-
ísku vinir vilja heldur ekki,
að þannig sé unnið. Það er
tilbúningur einhverra ann-
arra. En einn kostur við lýð-
ræði er að mcnn geta fengið
tilteknum spurningum svar-
að. Og menn kunna að vilja
hafa þau svör. Það er ekkert
leyndarmál að mín skoðun á
því hvernig stór og myndar-
legur jafnaðarmannaflokk-
ur á að líta út er að hann sé
einskonar bandalag klass-
ískra hugmynda jafnaðar-
manna um velf'erðarríkið og
svo framvegis og þeirra ný-
róttæku sjónarmiða sem örl-
ar á, ekki síst hjá kynslóð-
inni sem er fædd eftir stríð.
Ég held að það sé vcgurinn
«1 vonleysisins að byggja
aðeins á því fyrra. Á þessu
flokksþingi freista menn að
mynda það bandalag sem
skírskotar í báðar áttirnar.
Mér er það ljóst og mér er
það sárt að eftir kosningarn-
ar 1978 stóðum við ekki nóg-