Helgarpósturinn - 30.08.1984, Side 17

Tveir af fjórum —
Daði og Kristján Steingrímur.
„Aldrei áöur
sýnt í september“
„Er ekki alltaf tilefni til sýningar
þegar til eru myndir? Að minnsta
kosti þykir okkur rétt að leyfa fólki
að sjá það sem við höfum verið að
fást við að undanförnu." Þetta vildu
myndlistarmennirnir fjórir, þeir
Arni Ingólfsson, Daði Guðbjörns-
son, Kristján Steingrímur og Tumi
Magnússon, með ánægju láta hafa
eftir sér, þegar þeir voru að því
spurðir hvers vegna þeir væru að
sýna núna — nánar tiltekið frá 1. til
16. september nk. í Kjarvalssal á
Kjarvalsstöðum. „Við höfum aldrei
áður sýnt í september," sögðu fjór-
menningarnir ennfremur, „þannig
að sannarlega er tími til þess kom-
inn — ekki satt?“ Hitt er annar
handleggur að allir hafa listamenn-
irnir haldið sýningar áður, bæði hér
heima og erlendis. Þrír þeirra hafa á
síðustu árum mjög verið viðloðandi
það mjúka Holland: Arni, sem nú
mun sýna „stóran skúlptúr en litlar
teikningar"; Daði, sem að þessu
sinni verður á ferðinni með grafík af
ýmsum stærðum; og Tumi, en
er í grafík og málverkinu — „stór-
um ólíumálverkum". Kristján Stein-
grímur, hins vegar, stundar nám við
listaháskólann í Hamborg, en hefur
í sumarfríinu dvalist mestmegnis á
Norðurlandi og bæði gert málverk
og grafík. „Enda eru mínar kol-
svartar," segir Kristján Steingrímur.
Hann hefur líklega horft of mikið í
norðlensku sólina...
-PE
KVIKMYNDIR
Skilnadur á ameríska vísu
Nýja bíó: A krossgötum — Shoot the Moon
Bandarísk. Árgerd 1982.
Handrit: Bo Goldman.
Leikstjóri: Alan Parker.
Adalhlutverk: Albert Finney, Diane Keaton.
Alan Parker, einn af þessum flinku Bretum
á borð við Ridley Scott og Hugh Hudson sem
slógu í gegn í vestrænni kvikmyndagerð fyr-
ir fáum árum, gerir hér tilraun til að bæta við
túlkunarsvið sitt eftir tvo létta söngleiki
(Bugsy Malone, Fame), aflmikinn þriller-
rudda (Midnight Express) og brokkgenga
rokkfantasíu (The Wall). Shoot the Moon er
hjónabandsdrama, gæti flokkast undir
„vandamálamynd" ef hún væri skandinav-
ísk, þar sem upplausn fjölskyldu er í brenni-
depli.
Albert Finney er velstæður rithöfundur í
öngstræti: Hann er farinn að halda framhjá
konunni sinni, Diane Keaton, er að segja
skilið við öryggi hinnar vernduðu stofnunar
sem er hjónabandið. Þessu ástandi er komið
til skila á magnaðan hátt í upphafi myndar-
innar. Shoot the Moon fylgir síðan þessari
fjölskyldu eftir gegnum sársauka skilnaðar,
tilrauna með nýtt líf, nýtt fólk.
Þessi lýsing er á margan hátt áhrifarík og
full af næmlega athuguðum smáatriðum
sem mörg eru sannarlega tímanna tákn.
Einkum ná Parker og Goldman handritshöf-
undur sterkum tökum á hlutskipti barnanna
og stundum konunnar. En það er hlutverk
og leikur Albert Finneys sem fella þessa
mynd. Rithöfundurinn er svo ósympatísk
persóna og svo uppblásinn í meðförum Finn-
eys að innri þróun hans, sem í raun er efnis-
legur öxull myndarinnar, verður köld og
vélgeng <»g hin hörmulegu endalok aðeins
vanhugsuð patentlausn.
Rannsókn á réttlœti
Lík í lestinni
Austurbœjarbíó: Borgarprinsinn — Prince of
the City.
Bandarísk. Árgerd 1981.
Leikstjóri: Sidney Lumet.
Adalhlutverk: Treat WUliams, Jerry Orbach,
Richard Foronjy, Don Billett.
Sá óviðjafnanlegi vinnuhestur Sidney
Lumet virðist í fljótu bragði ekki vera leik-
stjóri af „höfundarskólanum" (auteur), með
persónulegan stíl og viðfangsefni. Miklu
frekar mætti telja hann eins konar leik-
stjórnarsjálfsala sem tekur við hvaða verk-
efni sem er og skilar því aftur hratt og örugg-
lega.
Trúlega hefur Lumet gert á fjórða tug
kvikmynda á innan við þrjátíu árum, — þrill-
era, gamanmyndir, kvikmyndir eftir þekkt-
um leikhúsverkum og alvarlegar dramatísk-
ar myndir. Þær eru æði misjafnar, en bera
þó allar vitni traustum handverksmanni. At-
hygli vekur þegar litið er yfir „höfundar-
verk" Lumets hversu oft hann gerir myndir
um réttlæti í bandarísku þjóðfélagi, um hin
óljósu mörk laga og réttar, glæpa og spilling-
ar, um einstaklinginn og þjóðfélagið and-
spænis spurningum um rétt og rangt. Svo
virðist sem Lumet hafi einlæga þörf fyrir að
Treat Williams, til hægri,
á hlaupum í Prince of the
City.
fást við þetta efni, þótt ég viti ekki hvernig
honum tekst að skapa sér tækifæri til þess á
markaði pöntunarlistanna í Hollywood.
Borgarprinsinn er ein af þessum myndum
og sú sem gengur lengst í að kryfja efnið til
mergjar án afsláttar, — mun lengra en t.d.
Serpico á undan og The Verdict á eftir. Eins-
og Serpico fjallar Borgarprinsinn um lög-
reglumann (vel leikinn af Treat Williams)
sem ákveður að fórna vinum og samstarfs-
mönnum á altari þess sem hann hyggur að
sé réttvísin. Hann fórnar sjálfum sér í leið-
inni. Þetta er löng mynd; ágeng og þétt
pökkuð, rannsókn í heimildamyndastíl,
reynir dálítið á þolinmæði en er svo undan-
bragðalaus og ítarleg að áhorfandi fer út
með klump í maganum. Sannsögulegt efni
fær hér sannferðuga meðferð og Borgar-
prinsinn fær prýðis meðmæli.
Regnboginn: Sídasta lestin — Le Dernier
Metro
Frönsk. Árgerö 1981.
Leikstjóri: Francois Truffaut.
Aðalhlutverk: Catherine Deneuve, Gerard
Depardieu, Heinz Bennent, Jean Poiret.
Þrátt fyrir stjörnurnar Deneuve og Depar-
dieu í framlínunni verður Síðasta lestin
aldrei meira en virðingarverð og vönduð
saga um stórt stef einsog listina, lífið og frels-
ið. Heinz Bennent leikur leikhússtjóra af
gyðinglegum uppruna sem neyðist til að
stýra leikhúsinu úr felum í kjallaranum þeg-
ar Þjóðverjar hafa tekið París 1942. Den-
euve er hugrökk eiginkona hans sem heldur
leiknum gangandi út á við og Depardieu er
ungi leikarinn sem verður skotinn í henni.
Alls ekki vond uppstilling fyrir stórt stef. En
það vantar neistann í myndina. Hún er
óekta; jafn leikhúsleg og sá heimur sem hún
sumpart lýsir. Og þótt það þjóni vissum til-
gangi kemur það um leið í veg fyrir að áhorf-
andi öðlist tilfinningatengsl við söguna á
tjáldinu.
Síðasta lestin er eklfl Francois Truff-
aut upp á sitt besta. Hún er Truffaut upp á sitt
dauðyflislegasta.
Elskan mín — mamma þín
Háskólabíó: Class — Reisn.
Bandarísk. Árgerö 1983.
Handrit: Jim Kouf, David Greenwalt.
Leikstjóri: Lewis John Carlino.
Aðalhlutverk: Andrew McCarthy, Jacque-
line Bisset, Rob Lowe, Cliff Robertson.
Lengi framanaf er Class hefðbundin
menntaskólamynd, — sæmilega grínaktug
lýsing á gáskafullum strákum sem hafa ekki
minni áhuga á að kynna sér kvenlíkamann
en algebru. Gott og vel. En þegar önnur
aðalpersónan uppgötvar að sú fagra kona á
fertugsaldri (Jacqueline Bisset) sem innvígði
hann í kynlífið er móðir besta vinarins og
herbergisfélagans heldur alvara lífsins inn-
reið sína í myndina. Því veldur Class ekki.
Höfundar gleymdu nefnilega að skálda sál í
efni sitt, gefa persónunum tilfinningalegt
svigrúm. Þeir voru of uppteknir af því að
reyna að vera sniðugir og djarfir. Enda renn-
ur Class út í sandinn. Ef hins vegar strákar
vilja verða skotnir í eldri konu liggur beint
við að hún sé Jacqueline Bisset. Það er þess
virði að sjá Class bara til að fræðast um
hvernig Bisset flekar hreinan svein í voða
smartri glerlyftu í háhýsi í Chicago. Flugleið-
ir eru með áætlunarferðir til Chicago, skilst
mér.
HELGARPÓSTURINN 25