Helgarpósturinn - 02.06.1988, Page 5

Sala á Eldborginni
TOKU LÆGSTA TILBOÐI
TAP UPP Á TIIGI MILUÓNA
Eldborgin er eitt þeirra fyrirtækja sem Útvegsbanki ís-
lands hafði lent í erfiðleikum með og námu kröfur bank-
ans í þrotabú Eldborgarinnar um 80 milljónum króna.
Fyrirtækið lenti á svokölluðum „biðreikningi" sem stofn-
aður var þegar Útvegsbanki íslands var gerður upp og á
voru vandræðafyrirtæki sem Útvegsbankinn nýi vildi
ekki taka í viðskipti. Eins og menn eflaust muna var í lög-
um um Útvegsbankann hf. gengið þannig frá málum að
ríkið tryggði bankanum milljarð í jákvæða eiginfjárstöðu
og lentu því frekari áföll á ríkinu. Því er talið að stjórn Út-
vegsbankans hf. vilji losna við þessi „vandræðafyrir-
tæki“ úr sínum bókum og leggi fremur áherslu á það en
að „toppverð" fáist. Ríkið borgar mismuninn hvort eð er.
Sala Eldborgarinnar virðist staðfesta þessa skoðun, þar
sem ríkið tapaði a.m.k. 5 milljónum á sölunni, þar sem
hæsta tilboði var ekki tekið. Þá var söluverð skipsins
rúmum 50 milljónum undir tryggingarmatsverði og
kvótinn einskis metinn.
EFTIR PÁL HANNESSON MYND: JIM SMART
„Ha^smunqgæslumenn"
ríkisms og Útvegsbankinn
hff• sáu um söluna
Hærri tilboð skoðuð til
málamynda
Viðskiptaráðherra beðinn
að athupa málavexti
Eldborgm sigldi með
óskráða áhoffn
Eins virðist undarlega eða a.m.k.
mjög klaufalega verið staðið að
móttöku tilboða og hefur einn til-
boðsaðila skrifað viðskiptaráð-
herra, Jóni Sigurðssyni, bréf þar
sem hann krefst skýringa á máls-
meðferð aliri. Að þessu máli standa
að hálfu söluaðila, bústjóri þrota-
búsins Skarphéöinn Þórisson, iög-
fræðingur Utvegsbankans hf, Krist-
ján Þorbergsson og stjórn þess
banka með Guömund Hauksson í
fararbroddi og svo „gæslumenn"
hagsmuna ríkissjóðs, þeir Sveinn
Björnsson og Siguröur Þóröarson.
Létu þeir væntanlega kaupendur
vita að Útvegsbankinn sætti sig við
25—30 milljónir þrátt fyrir að Út-
vegsbankinn gamli ætti 80 milljón
króna kröfu á þrotabú Eldborgar-
innar.
SÖLUVERÐ UPPGEFIÐ
FYRIRFRAM
Þegar Eidborgin var auglýst ti)
sölu var ekki getið um að tilboð
þyrftu að berast fyrir einhvern
ákveðinn tíma. Þrjú tilboð bárust,
frá Aöalsteini Jónssyni, alias Alla
ríka á Eskifirði, frá Vilhjálmi
íngvarssyni, „Isbjarnarbróður" og
félögum og svo frá Ingvari Gunnars-
syni frá Eskifirði. Ræddu tilboðsgjaf-
ar við bústjóra og lögfræðing Út-
vegsbankans í vikunni 9. til 16 maí
um tilboðin. Samkvæmt heimildum
HP er skýringin á því hversu svipuð
tilboðin voru, þ.e. 207 m.kr. frá Alla
ríka, 210 m.kr frá Ingvari og 212
m.kr. frá Vilhjálmi Ingvarssyni sú,
að bæði lögfræðingur Útvegsbank-
ans Kristján Þorbergsson sem og
bústjórinn Skarphéðinn Þórisson
gaf mönnum í skyn að Fiskveiða-
sjóður þyrfti að fá sitt, eða um 153
milljónir króna, Byggðasjóður sitt
sem var um 17 milljónir króna og
Útvegsbankinn hf. vildi fá svona á
bilinu 25—30 milljónir króna. Eftir
það var bara að leggja saman.
TAP ÚTVEGSBANKA
25—40 MILUÓNIR
_ Ekki virðast eigendur skipsins,
Útvegsbankinn hf. því lagt neitt of-
urkapp á að fá upp í allar skuldir við
bankann, en samkvæmt heimildum
HP skuldaði útgerð Eldborgarinnar
bankanum um 100 milljónir króna.
Tryggingarmatsverð Eldborgarinn-
ar var 253,4 milljónir króna og þá
átti eftir að meta verðgildi kvótans,
en veiðikvóti svona skipa hefur fyrr
verið seldur fyrir tugi milljóna. Sam-
anlagt tryggingarmatsverð og kvóti
hefði því hæglega getað verið metin
á um 280 milljónir. Það mun heyra
til undantekninga ef skip eru seld
undir tryggingarmatsverði, sérstak-
lega eftir að kvótar fóru að ganga
kaupum og sölum. Þó svo útgerðar-
menn hafi hins vegar ekki talið svo
hátt verð raunhæft, þ.e. 250—280
milljónir til að rekstur skipsins gæti
borið sig, að þá má velta því fyrir sér
hvort Útvegsbankinn varð þarna af
tugmilljónum, tapaði hugsanlega
upphæðum á biiinu 25—40 milljón-
um króna ef miðað er við að eðlilegt
verð hefði fengist fyrir skipið.
ÓANÆGÐIR
VONBIÐLAR
En hvernig var staðið að móttöku
tilboða? Skarphéðinn Þórisson, bú-
stjóri sagði í samtali við HP að Aðal-
steinn Jónsson hafi sýnt málinu
áhuga viku á undan öðrum tilboðs-
gjöfum og að málið hafi eiginlega
verið útkljáð áður en önnur útboð
bárust. Þeir tilboðsgjafar aðrir sem
HP hafði samband við eru hins veg-
ar ekki á sama máli og segja að
Skarphéðni og öðrum fulltrúum eig-
anda skipsins hafi verið fullkunnugt
um áhuga þeirra á skipinu á sama
tíma og Aðalsteinn átti í sínum við-
ræðum.
Skúli Ólafsson í Eignahöllinni,
sem sá um tilboðið fyrir Ingvar
Gunnarsson á Eskifirði sagði í við-
tali við HP að Skarphéðinn bústjóri
hafi verið látinn vita sunnudags-
kvöldið 15.maí að það væri von á tii-
boði frá hans herbúðum. Hafi
Tómas Þorvaldsson, lögfræðingur
haft samband við Skarphéðin sím-
leiðis þá um kvöldið. Síðan hafi það
gerst að Aðalsteinn Jónsson hafi
verið mættur hjá Skarphéðni fyrir
kl. níu á mánudagsmorguninn og
sagði Skúli að svo virtist sem þá
hafi tilboði Aðalsteins verið tekið
munnnlega, þrátt fyrir að tilboð
Aðalsteins stæði til kl. 12.00 á há-
degi á þriöjudegi og að önnur tilboð
væru á leiðinni sem vitað var um.
Sagði Skúli að hann hafði rætt við
Skarphéðin rétt rúmlega níu á
mánudagsmorgni og spurt hvort
ekki mætti leggja fram tilboð. Sagði
Skúli Skarphéðin hafa gefið heldur
óljóst svar, en sagt þó að enn ætti
eftir að ganga frá lausum endum
þannig að formlegt tilboð lægi enn
ekki fyrir og því yrði tekið á móti
tilboðunum.
Sagði Skúli að þeir hefðu skilað
sínu tilboði inn rétt fyrir kl. 12.00 á
mánudag. Aðalsteinn hafi hins veg-
ar verið mættur um morguninn
með áhöfn niður á bryggju þar sem
Eldborgin lá og skipið lagði síðan úr
höfn um klukkan eitt á mánudeg-
inum. Það er að segja að á meðan
bústjóri var að fjalla um önnur til-
boð, þá var hann búinn að gefa
Aðalsteini heimild til að sækja skip-
ið til Hafnarfjarðar.
VIÐSKIPTARÁÐHERRA
KRAFINN SKÝRINGA
Vilhjálmur Ingvarsson sem átti
hæsta tilboðið, sagðist hafa talað við
Skarphéðin Þórisson, bústjóra
seinnihluta föstudags og hafði hann
þá tjáð Vilhjálmi og félögum að ekki
yrði gengið frá neinum málum fyrr
en eftir miðja viku. Sagði Vilhjálmur
að félagar sínir hefðu rætt við bú-
stjóra og lögfræðing Útvegsbankans
hf. um viku áður en útboðin voru
lögð fram. Sagðist Vilhjálmur hafa
rætt á mánudagsmorgni við Krist-
ján Þorbergsson, lögfræðing Út-
vegsbankans hf. sem sá um málið
fyrir hönd Útvegsbanka íslands. Þar
hafi fengist þau svör að eigendur
Eldborgarinnar, Úí gæti sætt sig við
tilboð Alla ríka, en sagði að ekki
hefði verið gengið endanlega frá
málum og þeir tækju á móti tilboð-
um. Vilhjálmur segist hafa fengið
sömu svör frá bústjóra, Skarphéðni
Þórissyni. Segir Vilhjálmur Ingvars-
son að hann hafi fengið frest til
klukkan fjögur að skila inn sínu til-
boði og það tilboð hafi borist fyrir
tilskilinn tíma. Nægur tími var til
stefnu þar sem tilboð Aðalsteins átti
ekki að renna út fyrr en kl. 12.00 á
þriðjudag. Sagði Vilhjálmur að sér
hefði verið tjáð af bústjóra að lög-
fræðingarnir og kröfuhafar frá Fisk-
veiðasjóði og Byggðasjóði og Út-
vegsbanka ætluðu að ræða saman
um tilboðin. Síðar hefði komið í Ijós
að Aðalsteinn Jónsson var mættur
með skipshöfn til Hafnarfjarðar á
hádegi og skipið lagði úr höfn um
kl. 13.00 á mánudag. Sagðist Vil-
hjálmur telja þessi vinnubrögð mjög
slæm og að menn hefðu verið hafðir
að fíflum. Hann hefði því skrifað
viðskiptaráðherra og krafist skýr-
inga á þessum vinnubrögðum.
Varðandi útboðin að öðru leyti
sagði Vilhjálmur að það hefði legið
fyrir hverjar kröfur Fiskveiðasjóðs
og Byggðasjóðs hefðu verið og Út-
vegsbankinn hefði talað um 25—30
milljónir sem hann vildi fá. Þar af
hefðu sex milljónir verið sjóveð.
Menn hefðu einfaldlega spilað inn á
þetta, enda voru öll tilboðin keimlík
og ekki munað nema 5 milljónum á
hæsta og lægsta tilboði. Bústjórinn
Skarphéðinn Þórisson, hefði gefið
þessar upplýsingar.
BÚSTJÓRI: VEÐHAFAR
YFIRFÓRU ÖLL TILBOÐ
Skarphéðinn Þórisson sagði að
Aðalsteinn Jónsson hefði verið sá
eini sem hefði verið í myndinni
fyrstu vikuna frá því Eldborgin var
auglýst til sölu þann 8. maí. Aðal-
steinn hefði síðan lagt fram tilboð
föstudaginn 13. maí og hefði það til-
boð verið byggt á viðræðum við Út-
vegsbankann, sem hefði samþykkt
tilboð Aðalsteins formlega á mánu-
dagsmorgni fyrir kl. 9 um morgun-
inn. Sagði Skarphéðinn að spurn-
ingin hefði fyrst og fremst snúist um
hvað Útvegsbankinn tapaði miklu. í
framhaldi af samþykkt Útvegs-
banka hefði hann, Skarphéðinn síð-
an gefið Aðalsteini leyfi til að flytja
skipið í slipp í Reykjavík „algjörlega
á eigin ábyrgð“. Þá hefðu reyndar
Fiskveiðasjóður og Byggðasjóður
átt eftir að samþykkja söluna fyrir
sitt leyti, sem þeir gerðu ekki fyrr en
um klukkan fjögur um daginn. „Eft-
ir þetta varð sprenging hér á skrif-
stofunni hjá mér og menn fóru að
sýna skipinu þennan feikna áhuga.
Astæðu þess tel ég vera frétt sem
birtist í sunnudagsblaði Morgun-
blaðisins, þar sem Aðalsteinn upp-
lýsir nánast um kaupverð skipsins
sem hann er að kaupa. Þeim sem
hringdu þá fengu þær upplýsingar
að Utvegsbankinn hefði samþykkt
kaupin en Fiskveiða og Byggðasjóð-
ur ættu eftir að tjá sig um rnálið,"
sagði Skarhéðinn. Sagði Skarphéð-
inn aðspurður að Vilhjálmur Ingv-
arsson hefði reyndar hringt í sig fyr-
ir helgina og fengið upplýsingar og
lýst áhuga sínum en ekkert tilboð
hefði borist þá. Skúli í Eignahöllinni
hefði hringt um níuleytið á mánu-
dagsmorgni og spurt hvort hann
gæti komið að tilboði. Skarphéðinn
sagði að hann hafi ekki vitað um
fleiri tilboð þegar Útvegsbankinn
samþykkti tilboð Aðalsteins. Skarp-
héðinn viðurkenndi þó að hafa sagt
Vilhjálmi Ingvarssyni fyrir helgi, að
ekki yrði gengið frá kaupum fyrr en
um miðja næstu viku, þ.e. á mið-
vikudegi væntanlega þremur dög-
um eftir að tilboði Aðalsteins er tek-
ið. Það svar hefði þó verið gefið
vegna þess hve mikið bar þá á milli
Útvegsbankans og Aðaisteins í
samningaviðræðunum. Útvegs-
bankinn hefði hins vegar sagt og
það hefði ekki verið leyndarmál að
hann vildi fá 210 milljónir fyrir
skipið. Mat bankans hafi veri að
meira hefði ekki verið hægt að fá.
Eftir að samkomulag hafi hins
vegar komist á milli Aðalsteins og
Útvegsbanka hefði það verið sið-
leysi af hálfu bankans að hvika frá
samningnum! Sagði Skarphéðinn
að þrátt fyrir allt hefðu allir veð-
hafarnir þrír, Útvegsbankinn, Fisk-
veiðasjóður og Byggðasjóður, kom-
ist að þeirri niðurstöðu, eftir að hafa
borið saman tilboðin þrjú að tilboð
Aðalsteins Jónssonar hafi verið hag-
stæðast. Byggðasjóður og Fisk-
veiðasjóður hefðu getað hafnað til-
boði Aðalsteins ef þeir hefðu viljað.
FISKVEIÐASJÓÐUR
VISSI EKKI AF ÖÐRUM
TILBOÐUM
Már Elísson framkvæmdastjóri
Fiskveiðasjóðs sagði hins vegar í
samtali við HP að Fiskveiðasjóður
hefði aldrei vitað af öðrum tilboðum
í Eldborgina, en því sem kom frá
Aðalsteini Jónssyni. Það hefði verið
haft samband við þá og þeim sagt
að Útvegsbankinn hefði samþykkt
það tilboð og hvort þeir væru því
mótfallnir. Slíkt hefði ekki verið upp
á teningnum, þar sem ljóst var að
þeir fengu sínar skuldir greiddar.
Það er því mótsögn á milli þessara
upplýsinga og þess sem bústjórinn
heldur fram, að öll tilboð hefðu veri
skoðuð saman af þremur helstu veð-
höfunum og tilboði Aðalsteins tekið
að þeirri skoðun lokinni.
ELDBORGIN SIGLDI
MEÐ ÓSKRÁÐA ÁHÖFN
Svo sem komið hefur fram, gaf
Skarphéðinn Þórisson bústjóri,
Aðalsteini Jónssyni útgerðarmanni
leyfi til að færa Eldborgina úr Hafn-
arfjarðarhöfn í slipp í Reykjavík.
Aðalsteinn hafði snör handtök,
ásamt Bjarna Gunnarssyni, skip-
stjóra fyrrverandi og núverandi
meðeiganda Eldborgarinnar, á
mánudagsmorgni. Svo snör að skip-
inu var siglt úr höfn án þess að
áhöfn hafði verið skráð, sem er ský-
laust lögbrot. Það var Þorsteinn
Kristjánsson, tengdasonur Aðal-
steins sem var skipstjóri á leiðinni til
Eskifjarðar. Það var síðan ekki fyrr
en í gær, nokkru áður en Eldborgin
lagði af stað til veiða frá Eskifirði að
áhöfnin var skráð á sýslumanns-
skrifstofunni á staðnum.
HELGARPÓSTURINN 5