Andvari

Árgangur

Andvari - 01.04.1962, Síða 62

Andvari - 01.04.1962, Síða 62
60 ÁSGEIR ÞORSTEINSSON ANDVARI við þar, sem sambandsríkin hafa hvort sinn þjóðhöfðingjann. . . . „Statsforbin- delse“ er víðtækara orð og innibindur það, sem hér er átt við, realunion, en alls ekki til rýrðar sett.“ Um ,,fullveldi“ eða „souverænitet" farast honum svo orð: „Ef fsland hefur ckki „fullveldi" eftir öðrum ákvæðum frumvarpsins, þá nær það því ekki, þó að þessu orði sé troðið inn. . . . Svo framar- lega sem fullveldi fslands skerðist við málasambandið um hermál og utanríkis- mál, eins og frá því er gengið í frum- varpi sambandslaganefndarinxiar, þá hlýt- ur fullveldi Danmerkur að skerðast að sama skapi við samning þcnnan. Eins og ísland felur Danmörku mál þessi Dönum til meðferðar án uppsegjanleika, cins skuldbinda Danir sig til þess að bafa þessi mál á hcndi og standast fyrir oss kostnað af þeim án uppsegjanleika. . . . Þeir væru bundnir þangað til sambandslögunum væri breytt. En til þess þyrfti íslands samþykki. . . . Hvorugt landið glatar þjóðarfullveldi sínu, þótt þau leggi á sig þær takmarkanir, sem samningur þessi hefur í för með sér, og láti ríkjasambandið (Statsforbindclsen) framkvæma í einu full- veldi beggja landanna í vissum greinum. . . . Gerðardómsákvæðið tekur auk þess af allan vafa um fullveldið.“ Skúli Thoroddsen, framsögumaður Uppkastsandstæðinga, segir í umræðun- um á einum stað: „Eftir frumvarpi meiri hluta sambandslaganefndarinnar eiga tvö mál að vera óuppsegjanleg, hermál og utanríkismál, og það hafa blöð sjálfstæðis- manna að sjálfsögðu bent á sem „inn- limun" í dönsku ríkisheildina, jafnframt því er bent hefur verið svo ýtarlega og þráfaldlega af mér og öðrum á ýmsan réttarmissi, sem af samþykkt frumvarps- ins myndi leiða." Á öðrum stað segir Skúli Thoroddsen: „Vér sjálfstæðismenn vildum eigi loka neinum sundum (með samþykkt LIpp- kastsins), en hamra á og bíða betri tíma, í því örugga trausti, að ekki væri til einskis beðið, heldur hlytum vér íslendingar að ná fullum réttindum vorum, er stundir liðu." Þá skal vitnað í þingræðu Lárusar H. Bjarnasonar, úr Heimastjórnarflokknum (Alþt. 1909): „En samt sem áður verður því ekki ncitað, að mikið af efni Stöðulaganna og sumt af því, sem oss er verst við, er í raun og veru runnið héðan, og það frá Jóni heitnum Sigurðssyni sjálfum . . . Það er ekki nema ein leið út úr ógöngunum, sama leiðin og millilandanefndin fór, samningsleiðin. Ég gat þess áðan, að Danir álíta löggjafarvald ríkisins þess um- komið að fella úr gildi eða breyta Stöðu- lögunum, og kippa þannig fótunum undan þeirri sérmálasjálfstjórn, er vér nú höfum, cn verði frumvarpið (Uppkastið) samþykkt, verður ekki einum staf breytt í sambandslögunum án vors samþykkis." I meðferð Llppkastsins á alþingi 1909 kernur það í ljós, að hinar tvær fylkingar alþingismanna, sem eigast við, skiptast í þá, sem vilja að svo komnu alls ckki semja um ágreiningsmálin við Dani, og cru þeir í miklum meiri hluta, og svo hina, sem standa að Uppkastinu og vilja á þann hátt hreinsa loftið með samningum, sem byggjast á því, að ísland sé frjálst og sjálfstætt ríki. Um uppgjör milli þessara skoðana er ekki að ræða nú, frekar en þá, enda var hér eins og fyrri daginn ekki um skoðana- mun gagnvart hinu cndanlega takmarki að ræða, heldur um tvær leiðir að mark- inu. Hannes Hafstein var, eins og fyrr segir, forustumaður íslenzku nefndarmannanna, enda varaformaður nefndarinnar allrar. Llm störf hans farast hinum fyrrverandi andstæðingum svo orð:
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.