Andvari

Volume

Andvari - 01.04.1962, Page 105

Andvari - 01.04.1962, Page 105
ANDVARI UM IIELJARSLÓÐARORUSTU 103 liver ofsalegur galsi, höfundurinn er eins og ótemja, sem hefur hrist fram af sér beizlið og fer síðan á þeim gangi, sem henni bezt líkar. Hann fer um allar jarðir og alla tima í huganum, sækir samlík- ingar, orð og tilvitnanir hvert á land sem er, og skrifar jafnóðum það sem upp flýtur í huga hans og ræður hending, hvað fyrst kemur í pcnnann. Heljarslóðar- orusta er fáránleg saga, höfundurinn ferðast frjáls og óháður um lönd dag- drauma sinna. VI Eðlilegt er, að manni verði að spyrja, hvers vegna Gröndal hafi skrifað Heljar- slóðarorustu. Sjálfur kallar hann hana skemmtilega uppáfinningu, en hvers vegna gerði hann þá uppáfinningu? Gröndal var víst ekki gáskafullur maður, hversdagslega var hann ekki garnan- samur, hann var ekki einn af þeim sem alltaf þurfa að vera að segja brandara. Og það er vissulega dálítið einkenni- leg uppáfinning af manni, sem heyrir sagt frá hryllilegum blóðugum samtíma- viðburði eins og orustunni við Solferino að setjast niður samstundis og skrifa um hana gamansögu. Má raunar segja, að við kippum okkur ekki upp við að heyra fréttir af hryðjuverkum stríðsins, samúð okkar nái ekki langt út fyrir land- steinana, en þó hygg ég að við munum spyrja önnur tíðindi fyrr en að Þórbergur eða einhver annar af húmoristum okkar hafi gert skopsögu um orustuna við Stalingrad. Og kaldrifjaður rnaður var Gröndal ekki, heldur þvert á móti mjög tilfinninganæmur. Það er því réttmætt að spyrja til hvaða eiginda í karakter hans það eigi rót sína að rekja, að hann gerði söguna af Heljarslóðarorustu. Gröndal var ekki mikill veruleikans maður. Hann fór hamförum um alls kon- ar ímyndaðar veraldir, en í hinum jarð- neska heimi kunni hann sig ekki og var í látlausum árekstrum við samtíma sinn. En því frjálsari var hann í draumórum sínum. Kjarkmaður var Gröndal ekki. Hann var svo hræðslugjarn, að hann þorði varla að ganga einn um Austur- stræti vegna útigangshrossa, sem þar voru. Hann hafði ekki hug til að horfast í augu við veruleikann. í stað þess að glíma við örðugleikana, flúði hann þá. Þess vegna var honum helzt til tamt að grípa til flöskunnar, þegar á móti blés. Jafnvel félagsskapur hans við Djúnka og förin til Þýzkalands var flótti frá náms- örðugleikunum í Höfn, og förin til Hafnar aftur var flótti frá Djúnka og kaþólskunni. Það hlýtur að standa í sam- bandi við þennan eiginleika Gröndals að hann sneri skelfingafregnunum frá Sol- ferino upp í skop. Ileljarslóðarorusta er vitanlega hrein gamansaga cftir sem áður, en hvötin til þess að hún var skrifuð er tilhneiging Gröndals til veruleikaflótta. I stað þess að kynnast veruleikanum eins og hann er, flytur hann hann upp á svið hugarburðarins, þar sem hann getur mótað hann og krvddað eftir geðþótta. Gröndal lagaði sig ekki eftir veruleikan- um, heldur lagaði hann í ímyndun sinni veruleikann eftir sér. í Heljarslóðarorustu sjáum við þá Gröndal sem húmorista og óviðjafnan- legt ólíkindatól, en ef skyggnzt er á bak við hana, kennir þeirrar skapveilu, sem mótaði feril hans. VII Að lokum skal ég lítillega geta þeirra þráða, sem liggja frá Heljarslóðarorustu til nýrri skopbókmennta okkar. Enginn rnaður hefur haft önnur eins áhrif á íslenzkan skopstíl og skoptækni og Grön- dal. Hann uppgötvaði fyrstur manna, hve frábært hið dauða forrn sálmakveð- skaparins gamla er fyrir skopkvæðagerð
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116

x

Andvari

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.