Morgunblaðið - 21.09.1957, Side 16

16
MORGVNBl AÐIÐ
sept. 1957
ustan
Edens
eítii
John
Steinbeck
1
1
i
I
að lenda i stríðið. Ég treysti ekki
þessum Wilson — hann er fullur
af fræðisetningum og stórum orð-
um. Og ef við lendum í stríðið,
þá verður áreiðanlega hægt að
græða drjúgan skilding á matvæl-
um, sem haldast þannig óskemmd,
án sérstakrar frystingar. Tökum
til dæmis bygg, hveiti og baunir.
Ekki þarf ís þil að halda þessum
tegundum óskemmdum. Þær hald-
ast óskemmdar og fólkið getur
fengið næga saðningu af þeim.
„Haldið þér áfram“, sagði Will
varfærnislega.
„Já, þér vitið að járnbrautar-
félögin hafa komið sér upp þess-
um ávaxtavögnum. Ég fór einu
sinni og skoðaði þá. Þeir eru alveg
ágætir. Vitið þér það að við gæt-
um sent alveg glænýtt sallat alla
leið til austurstrandarinnar um
roiðjan ,etur?“
„Og hvað er það svo sem vakir
raunverulega fyrir yður?“ spurði
WiH.
„Ég er að hugsa um að kaupa
ísgerðina hérna í Salinas og senda
svo fryst grænmeti með járnbraut
unum“.
„Það myndi kosta mikla pen-
inga".
„Ég á líka mikla peninga",
aagði Adam.
Will togaði gremjulega í neðri
vörina á sér: — „Ekki veit ég
hvers vegna ég fór að bendla mig
við þetta“, sagði hann. — „Ég
hefði þó mátt vita betur“.
„Hvað eigið þér við?“
„Hlustið þér nú á mig“, sagði
Will. — „Þegar einhver maður
leitar ráða hjá mér, viðvíkjandi
einni eða annarri hugmynd, þá
veit ég að hann kærir sig ekkert
um ráð. Hann vill að ég sé sér al-
gerlega samþykkur. Og vilji ég að
kunningsskapur okkar haldist, þá
segi ég að hugmyndin sé ágæt og
hann skuli bara framkvæma hana
þegar í stað. En mér líkar vel við
yður og þér eruð gamall fjölskyldu
vinur, þess vegna skuluð þér fá að
heyra mitt álit alveg umbúða-
laust".
Lee lagði frá sér handavinnuna,
setti saumakörfuna á gólfið og
skipti um gleraugu.
„Hvers vegna verðið þér svona
æstur út af þessu?“ spurði Adam,
með ásökunarhreim í röddinni.
„Heima mátti segja að allir
meðlimir f jölskyldunnar væru upp
finnin gamenn", sagði Will: —
„Við fengum hugmyndir fyrir
morgunverð. Við fengum hugmynd
ir f stað morgunverðar. Við höfð-
um svo margar hugmyndir að
Q--------------------□
Þýðing
Sverrir Haraldsson
□--------------------□
glíma við, að við gleymdum að
vinna fyxir matnum og fötunum.
Hvenær sem við höfðum einhver
auraráð áheimilinu, tóku þeir sig
til, annað hvort pabbi eða þá Tom
og keyptu rándýrt einkaleyfi á
einhverjum gagnslausum hégóma.
Ég var sá eini í fjölskyldunni, að
mömmu undanskilinni, sem ekki
þjáðist af þessum sífelldu hug-
myndum. Og ég er líka sá eini af
þeim sem hef unnið mér inn ein-
hværja peninga. Hugmyndir Toms
snerust allar um það að hjálpa
fólki og hann gat verið um of
socialiskur í hugsunarhætti. Og
ef þér komið og segið mér það í
alvöru, að það skipti yður engu
máli hvort hagnaðurinn af þess-
ari hugmynd yðar, verður enginn
eða einhver, þá skal ég, svo fram
arlega sem ég heiti Will Hamilton,
kasta þessari kaffikönnu í haus-
inn á yður“.
„Tja, það er ekki hagnaðurinn
sem skiptir mestu máli fyrir
mig“, sagði Adam og var hinn
rólegasti.
„Reynið bér að nota skynsem-
ina, Adam. Ég er nú búinn að
segja yður mína skoðun, án þess
að skafa nokkuð utan af henni.
Ef þér viljið endilega losa yður á
sem fljótlegastan hátt við fjöru-
tíu til fimmtíu þúsund dollara, þá
er yður það svo guðvelkomið, mín
vegna. En ef þér viljið fylgja mín-
um ráðum, þá gleymið sem fyrst
þessari bjánalegu hugmynd yðar.
Grafið hana djúpt niður og mokið
vandlega yfir hana“.
„Hvers vegna eruð þér svona
æstur gegn henni?“
„Af öllum ástæðum. Fólkið í
austurfylkjunum er óvant öllu
grænmeti á veturna. Það yrði alls
ekki keypt. Járnbrautarvagnarnir
Örugg atvinna
Vön afgreiðslustúlka óskast í matvöruverzlun í
Kópavogi. Umsóknir er tilgreini aldur, fyrri störf
og menntun, sendist afgr. Morgunblaðsins fyrir
25. sept. merkt: Orugg atvinna — 6650.
yðar kynnu að standa á hliðarspori
dögum saman og þar með væru
vörurnar yðar ónýtar. Kaup og
sala eru í höndum þeirra, sem ekki
hleypa neinum óviðkomandi keppi
naut inn á starfssvið sitt. Herra
minn trúr. Mér gremst, þegar smá
börn ætla að fleyta sér út í við-
skiptabaráttuna í krafti einhverra
hugmynda".
Adam andvarpaði: — „Þér ger-
ið mikið úr lífi Samúels Hamil-
ton“, sagði hann.
„Ja, hann var faðir minn og
mér þótti vænt um hann, en betra
hefði verið, að hann hefði ekki allt
af gengið með þessar barnalegu
hugmyndir sínar í höfðinu". Will
tók eftir undrunar- og hryggðar-
svipnum á andliti Adams og
skyndilega skammaðist hann sín.
Hann hristi höfuðið seinlega. „Það
var alls ekki ætlun mín að tala
niðrandi um fjölskylduna", sagði
hann. — „Þetta var prýðilegasta
fólk, að mínum dómi. En ég held
fast við það ráð er ég gaf yður.
Hættið alveg að hugsa um sölu
og framleiðslu frysts grænmetis.
Leyfið öðrum að flaska á því í
yðar stað“.
Adam sneri sér að Lee: — „Er
nokkvð eftir af sítrónubúðingnum,
sem við höfðum til kvöldverðar?"
spurði hann.
„Ég held ekki", sagði Lee. „Mér
fannst ég heyra í tvífættri mús
frammi í eldhúsinu og það mætti
segja mér, að einhverjar búðings-
slettur fyndust á koddanum hjá
drengjunum, ef vel væri að gáð“.
Lee þagnaði, en bætti svo við: —
„En þér eigið hins vegar fulla
viskíflösku".
„Á ég það? Hvers vegna tökum
við þá ekki tappann úr henni?“
„Ég varð víst óþarflega æstur“,
sagði Will og reyndi að hlæja að
sjálfum sér. — „Ég myndi hafa
gott af einu glasi“. Andlit hans
var eldrautt og röddin var ógreini
leg og hás af nýafstaðinn geðs-
hræringu. — „Ég er að verða allt
of feitur", bætti hann svo við.
En hann drakk tvö glös og ró-
aðist aftur í skapi. — „Ef þér
viljið setja peninga í einhverjar
framkvæmdir", sagði hann við
Adam, með svip þess manns sem
veit hvað hann syngur, „þá er yð-
ur ráðlegast að litast fyrst vel um
í heiminum. Þetta stríð í Evrópu
verður mjög langvinnt. Og þegar
styrjaldir geisa, er alls staðar
fullt af hungruðu fólki. Ég get
ekki fullyrt það, en ekki kæmi það
mér á óvart, þótt við ættúm eftir
Ef þér mynduð sá hvítum baunum
í allt landið yðar og geymduð upp
skeruna í eitt eða tvö ár, þyrftu
drengirnir yðar sannarlega ekki
að kvíða framtíðinni. Nú er verð-
ið á baunapundinu komið upp í
þrjú cent. Ef við lentum í stríðið,
þá skyldi mig ekkert undra á því,
þótt það færi upp í tíu cent. Og
ef þér bara geymið baunirnar á
þessum stað, þá geta þær geymst
óskemmdar endalaust, svo að segja
og beðið eftir hækkuðu verði. Sem
sagt, ef þér viljið græða peninga
á vinnu yðar, þá ræktið baunir".
Honum leið ágætlega, þegar
hann kvaddi og fór. Blygðunin,
sem hann hafði fundið til, var með
öllu horfin og hann var þess full-
viss, að hann hefði gefið gott ráð,
já, hreinasta snjallræði.
Þegar Will var farinn, kom Lee
inn með þriðja part af sítrónubúð
ing, sem hann skipti í tvennt. —
„Hann er að verða alltof feitur",
sagði hann.
Adam var hugsi. — „Ég sagði
bara, að mig langaði til að hafa
eitthvert starf til dægrastytting-
ar“, sagði hann.
„En hvað svo með ísgerðina?"
spurði Lee.
„Ég býst fastlega við því, að ég
kaupi hana“.
„Það væri kannske ekki svo frá-
leitt, að rækta eitthvað dálítið af
baunum líka“, sagði Lee.
2.
Seint um haustið, þetta sama
ár, framkvæmdi Adam hina stóru
tilraun sína. Og hún vakti mikla
undrun, jafnvel á því ári undrun-
ar, ekki áðeins heima fyrir, held-
ur og líka út í önnur lönd. Meðan
hann var að ljúka öllum undirbún
ingi, töluðu kaupsýslumennirnir
um hann sem framsýnan, fram-
takssaman og dugmikinn athafna
mann. Blöðin minntust á þessa
miklu framtakssemi og æðstu
menn verzlunarmálanna voru við-
staddir, begar járnbrautarvagn-
arnir sex runnu af stað, fullfermd
ir af frystum matvælum. Vagnarn
ir báru stórar og áberandi áletr-
anir: — „Salat frá Salirras". En
enginn kærði sig um að leggja pen
inga í fyrirtækið.
Adam sýndi meiri dugnað, en
hann sjálfur hafði álitið sig búa
yfir. Það var allt annað en auð-
velt að útvega salatið, flokka það
í sundur, búa um það í kassa með
ís, og koma þeim í járnbrautar-
vagnana á réttum tíma. Allt varð
Frakkland
Myndarleg barngóð stúlka óskast frá 1. desember
á heimili Niels P. Sigurðssonar, sendisveitarritara
í París.
Upplýsingar á Sólvallagötu 10 (sími 13340) og
Rauðalæk 65 (sími 19843).
MARKUS Eftir Ed Dodd
BOY, WHAT A BREAK..
WINO'S JUST RIGHT TO
BLOW THIS FIRE THE
RIGHT WAY /
IF LOST FOREST GETS THE
TORCH...NOBODY'LL GIVE A
THOUGHT TO THAT _
BLINO COLT / J
cherry/ doc! WAKE UR.
THE WOODS ARE ON FIRE
AND IT'S BI-OWING
. THIS WAV/ v_
In THIRTY MINUTES, THE
FIRE IS SWEEPING TOWARDS
LOST FOREST
1) Ef það kemur upp eldur í
akóginuro, þá hugsar enginn
wu biinda folann.
2) — Nú var ég heppinn, vind- i 3) Ekki líður að löngu áður eni 4) — Sirrí og Davíð, vaknið
urinn er alveg af réttri átt. 1 eldurinn stefnir að Týndu skóg- þið. Skógurinn logar og eldurinn
> um. stefnir hingað.
að útbúa, svo að segja undirbún-
ingslaust og marga þurfti að
leigja til starfsins og kenna þeim
verkið. Allir gáfu ráðleggingar, en
enginn veitti hjálp. Það var al-tal
að, að Adam hefði lagt mikið fé
í þessar framkvæmdir, en hversu
mikið það var, vissi enginn. Adam
sjálfur vissi það ekki. Lee vissi
það, einn manna.
Þetta virtist vera fyrirtaks
hugmynd. Adam seldi umboðs-
verzlun í New York salatið fyrir
ágætt verð. Svo brunaði járnbraut
arlestin af s+að og allir héldu
heim til þess að bíða. Ef þetta
reyndist arðvænlegt fy irtæki, var
heill hópur manna þess albúinn að
logg'ja fé í það. Jafnvel Will Hamil
ton fór að óttast að hann hefði
ekki ráðlagt Adam sem skyldi.
Þau óhöpp, sem á eftir fylgdu
hefði* ekki getað verið afleiðinga-
ríkari, þótt þau hefðu verið af
völdum almáttugs og haturfulls ó-
vir.e Þegar Iestin kom til
Sacramento, lokaðist brautin í
tvo daga, vegna snjóflóða í fjöll-
unum og vagnarnir sex héldu
kyrru fyrir á hliðarspori, þar til
ísinn var allur bráðnaður. Þegar
flutningslestin komst loks, eftir
þriggja daga töf yfir Rocky
Mountains, var veðurfarið óvenju
lega hlýtt í öllum mið-vesturríkj-
unum. í Chicago kom svo eitthvert
bobb í bátinn, eins og svo oft vill
verða, enda þótt enginn sérstakur
eigi sök á því. — Og aftur töfðust
vagnarnir með salatinu, en í þetta
skipti rúma fimm daga. Þegar þeir
komu loks til New York, var al'lur
farmurinn orðinn að viðbjóðslegri
kássu, og það kostaði mikla pen-
inga að losna við hann.
Adam las skeytið frá umboðs-
verzluninni. Svo hallaði hann sér
aftur á bak í stólnum og brosti und
arlegu, óræðu brosi, sem virtist
stirðna á andliti hans og hvarf
þaðan ekki aftur.
Lee lét hann alveg afskiptalaus
an, svo að hann gæti jafnað sig í
næði, eftir þetta áfall. Drengirnir
heyrðu hvernig fólkið 1 Salinas
brást við fréttunum. Adam var
fífl. Þessir draumóramenn, sem
allt þóttust vita, lentu ávallt í ó-
göngum og vandræðum. Kaup-
sýslumennirnir þöklcuðu forsjón-
inni fyrir það, að þeir skyldu hafa
verið nógu framsýnir, til að hafna
hluttöku í þessu feigðarflani. Það
krafðist sannarlega djúptækrar
reynslu að vera kaupsýslumaður,
sögðu þeir. — Menn, sem erft
höfðu peningana voru aldrei til
neins nýtir. Það þurfti ekki annað
en sjá, hvernig Adam hafði rekið
búskapinn á jörð sinni, til að sann
færast um það. Peningarnir hans
höfðu fengið fætur, til að hlaupa
frá honum. Kannske lærði hann
eitthvað af svo dýrkeyptri reynslu.
Og hann hafði sett nýjar vélar í
ísgerðina og tvöfaldað framleiðsl-
una.
Will Hamilton minntist þess, að
hann hafði ekki aðeins ráðið frá
bessu flónskuflani, heldur og líka
sagt það fyrir, hvað af því myndi
leiða. Hann fann elcki til neinnar
gleði eða meinfýsi, en hvað skal
gera, þegar óhagsýnn draumóra-
maður vill ekki hlýðnast ráðum og
bendingum glöggs og þaulæfðs
kaupsýslumanns? Og það vissi guð
almáttugur, að Will hafði fengið
meira en nóg að kynnast hvers
konar fráleitum hugmyndum um
Laugardagur 21. september:
Fastir liöir eins og venjulega.
12,50 Óskalög sjúklinga (Bryndís
Sigurjónsdótt e). 14,00 „Laugar-
dagslögin". 19,00 Tómstundaþátt-
U’ barna og unglinga (Jón Páls-
son). 19,30 Einsöngur: Heddle
Nash syngur (plötur). — 20,30
Upplestur: „Prestsfjölskylda held
ur innreið sína“, smásaga eftir
Hope Shelley Miller, í þýðingu
Hólmfríðar Jónsdóttur (Herdís
Þorvaldsdóttir leikkona). 21,00
Tónleikar (plötur). 21,30 Leikrit:
„Vasapelinn" eftir Alexandre
M.taxas. — Leikstjóri: Þorsteinn
Ö. Stephensen. 22,10 Danslög —•
(plötur). 24,00 Dagskrárlok.