Morgunblaðið - 19.03.1965, Blaðsíða 8

8
MORGUNBLAÐSB
Föstudagur 19. marz 1965
ÆSlK íí.tíXeJ í
Verklegar framkvæmd ir miklu meiri nú en
á dögum vinstri stjórnarinnar
í C/F.R var haldið áfram í Neðii
deild umræðum um frumvarp
stjóriiiarinrar um ráðstafanir
vegna sjávarútvegsins, en umræð
ur um það hófust s.l. þriðjudag.
Forsætisráðherra, Bjarni Bene-
diktsson talaði fyrstur í umraeð-
unum í gær og ræddi einkum al
mennt um efnahagsmálin. í ræðu
hans kom- m.a. fram, að þrátt
fyrir lækkun um 120 millj. kr.
til verklegna framkvæmda, eins
og gert væri ráð fyrir samkv.
frumvarpinu, væri áætlað að
verja miklu meira fé nú í þessu
skyni en á dögum vinstri stjórn-
arinnar og það þótt miðað væri
við sambærileet verðlag.
Hér á eftir fara helztu atriðin
úr ræðu forsætisráðherra.
Vaxandi fjármunamyndun.
Forsætisráðherra minntist í
upphafi ræðu sinnar á ummæli
tveggja þingmanna Framsóknar-
flokksins, þeirra Eysteins Jóns-
sonar og Halldórs E. Sigurðssonar
s.l. þriðjudag, er frumvarpið var
til umræðu. Þessi ummæli voru
á þann veg, að tveir útgerðar-
menn, Haraldur Boðvarsson og
Einar Sigurðsson væru komnir í
hinar verstu ógöngur mð atvinnu
rekstur sinn og eins gilti um at-
vinnurekendur almennt í iandinu.
Sagði ráðherrann, að ef þessir út-
gerðarmenn væru jafn illa á vegi
staddir og þeir Eysteinn og Hall-
dór álitu þá mætti að vissu leyti
kenna viðreisninni um. En þá
skyti óneitanlega skökku við í
málflutningnum að því leyti, að
því hefði verið haldið mjög á
lofti, að árangur viðreisnarinnar
væri sá, að hinir ríku yrðu ríkari
en hinir fátæku fátækari. Ef hag
ur þessara manna væri lakari en
áður, þá væri það einungis stað-
festing þess, að Framsóknarmenn
hafa haft algerlega rangt fyrir
sér, þegar þeir hafa haldið því
fram, að hinir riku hafi orðið
ríkari fyrir aðgerðir núverandi
ríkisstjórnar.
Forsætisráðherra vék síðan að
framkvæmdum í sjávarútvegi og
öflun atvinnutækja, en þeir Ey-
steinn og Halidór höfðu einmitt
gert þau atriði að umræðuefnum
sínum. Bar ráðherrann saman
undanfarin ár vdð tímabil vinstri
stjórnarinnar og rakti skýrslur
um fjármunamyndun á árunum
1957—1963 í ritinu Úr þjóðarbú-
skapnum, þar sem allar tölur eru
færðar til sambærilegs verðlags
1960. Samkvæmt því var fjár-
munamyndun í fiskveiðum, þ. e.
togurum og bátum árið 1957
128,4 millj. kr., 1958 150,7 millj.
kr. Á árinu 1962 var hún 150,6
millj. kr. 1963 287,2 millj. kr. og
1964 362 millj. kr. Þetta gæfi síð-
ur en svo til kynna, að dregið
hefði úr getu manna til að stunda
Nýkomin':
RENNLJÁRN
fyrir tré
HÚUÁRN
SPORJÁRN
Jgkfet
LUDVIG
STORR
Sími

1-XS-S3.
fiskveiðar hér, enda vissd hvert
mannsbam, að svo væri ekki.
Þýddi þóí ekkert að vera að tala
um samdrátt eða fyrirgreiðslu-
skort ríkisins bæði að því, er
varðaði kaup á skipum og bátum
og ráðstafanir til vinnslu sjávar-
afurða í landi. Til þeirra var fjár
munamyndun á árinu 1957 110,6
millj. kr., 1960 153,4 millj. kr., en
1^62 var sambærileg tala 179,4
millj. og árið 1963 173,7 millj. kr.
Allt eru þetta sambærilegar töl-
ur og afsanna gersamlega þá full
yrðingu, að í þessu hafi orðið
stöðvun, að nú sé verr búið að
atvinnuvegunum en áður, að nú
geti menn ekki aflað sér nauðsyn
legra atvinnuvísa eða véla vegna
ráðstafa-na ríkisvaldsins.
Forsætisráðherra ræddi síðan
um lánveitingar og þá vaxtalækk
un, sem gerð hefur verið og sagði,
að einmitt í lénamálunum hefði
orðið gerbylting á árinu 1964 frá
því á árinu 1963. Samkv. þeim
skýrslum, sem nú liggja fyrdr
yfir árin tvö, voru heiidarinnlán
hjá fjármálastofnununum á árinu
1963 660 millj. kr., en útlán 762
millj. kr. A árinu 1964 hefur
þetta aftur á móti mjög breytzt
og mjög breytzt til batnaðar. Þá
voru heildarinnlán 1029 millj. kr.
en útlán einungis 707 millj. kr.
Þessar tölur sýna mjög glögg-
lega gersamlega breytt viðhorf í
þessum efnum og þær réttlættu
því frekar, að vaxtalækkun
mætti eiga sér stað, þar sem
meiri jöfnuður hafði verið á verð
lagi síðari hluta ársins 1964, meiri
kyrrstaða heldur en um langt bil
þar á undan. Það var þess vegna
mjög eðlileg fjármálaráðstöfun,
að vextir skyldu nú lækkaðir. Og
í fullu samræmi við það, sem
fram hefur verið haldið af ríkis
stjórn og hennar stuðningsmönn-
um fyrr og síðar.
Hærri framlög til verklegra
framkvæmla.
Þá hrakti forsætisráðherra full
yrðingar stjómarandstæðinga
um, að vegna þeirrar ákvörðunar
að draga úr fjárfestingarútgjöld-
um á fjárlögum 1965 um 20%,
væru nú margir illa leiknir og að
hag almennings og ríkissjóðs
væri nú verr komið af þessum
sökum en var á árinu 1958. —
Kvaðst hann hafa fengið Efna-
hagsstofnunina til að bera sam-
an verklegar framkvæmdir 1958
og eins og ætlunin væri að þær
yrðu á þessu ári, og væri miðað
þar við verðlag ársins 1960. Ef
vegamálum væri sleppt, liti þetta
þannig út, að eftir að búið er að
draga frá fimmtungslækkunina
og miðað við ríkisreikninginn
1958, en þar eru útgjöldin hærri
heldur en í fjárl. 1958, er það svo,
að til verklegra framkvæmda, —
sama verðlag notað í báðum til-
fellum, — var á ríkisreikningi
1958 varið 166 millj. 105 þús., en
eftir lækkunina nú verður sam-
bærileg tala 251 millj. 134 þús.
Og ef vegamál eru tekin með í
báðum tilfellum, sýnir ríkisreikn
ingurinn 1958 töluna 216 millj. 10
þús., en með niðurskurði nú eða
lækkun 365 millj. 81 þús. Hvern-
ig sem á er litið, er því alveg
ljóst, að þrátt fyrir lækkunina
verður nú varið mun meira fé til
verklegra framkvæmda heldur
en var á árinu 1958.
Ef litið er á það, hvað á mann
er ætlað nú og samkv. niðurstöðu
ríkisreikningsins 1958 og allt tal
ið með, eru það þá 1295 kr. miðað
við 1923 kr. nú. Slíkt er hlut-
faUið og jýnir, hversu stórlega
verklegar framkvæmdir hafa auk
izt í tíð núv. ríkisstj. og hversu
fjarri það fer, að nú sé verr bú-
ið að almenningi í þessum efn-
um heldur en var áður fyrri og
þó einkum á vinstristjórnartíman
...
greiðslu fjárlaga mundi rekstrar-
afkoma ríkisins á þessu ári vera
kringum 770 millj. kr. lakari, en
hún er. Þeir hafa ýmist viljað
svipta ríkissjóð tekjum eða auka
útgjöld, án þess að afla annarra
tekna í staðinn, sem nemur
hvorki meira né minna en kring-
um 770 millj. kr..
Ráðherrann gat nokkurra til-
lagna stjórnarandstöðunnar, sem
fyrir þinginu hafa legið og sagði,
að þeir sem stæðu fyrir þessum
tillögum, yrðu sjálfir að gera
igrein fyrir, hvað ætti að spara
til þess að fá fé fyrir því að koma
þessum tillögum í framkvæmd.
Þá ræddi forsætisráðherrann
nokkuð um verðbólguna og um
það, að þrátt fyrir það að hún
ylli örðugleikum, þá væri slíkt
ekki nema svipur hjá sjón mið-
að við þá örðugleika, og þá fyrst
og fremst atvinnuleysi, sem
stjórnarvöldin á árunum 1934-
1936 áttu við að etja. Ein af höf-
uðástæðunum fyrir því, að ekki
hefir farið eins eftir stríðið, eins
og fór á millistríðsárunum, væri
sú, að hú kynnu menn betur að
nota sér sérfræði hagfræðing-
anna en þá.
Júní-samkomulagið árangursríkt
Ráðherrann minntist á það, að
það hefði komið fram í umræð-
um si. þriðjudag, að ríkisstjórn-
in hefði með ráðstöfunum sín-
um, sérstaoklega söluskattinum
átt þátt í því að veikja trú manna
á því, að hægt væri að gera að
Bjarni Benediktsson
Framsóknarmenn litlir vini
bændastéttarinnar
Þá ræddi forsætisráðherrann
nokkuð um niðurgreiðslur og út-
flutningsuppbætur landbúnaðar-
ins og sagði það sýna litla vin-
áttu og umhygigju Framsóknar-
manna til bændastéttarinnar að
gera slíkt veður, eins þeir gerðu
í vetur út af söluskattshækkun-
inni, vegna þess að það liggur
fyrir, að hana varð að ákveða til
að draga úr sárasta broddinum
gagnvart almenningi af bænda-
vöruverðsákvörðuninni í haust.
Ráðherrann tók það fram, að
hann áliti ekki, að bændur hefðu
verið illa að því verðlagi komn-
ir, sem þá var ákveðið, en hann
kvaðst fullyrða, að það hefði
ekki einungis skapað mikla trufl
un í atvinnulífi ag atvinnurekstri,
heldur megna óvild milli atvinnu
stétta, ef ekki hefði verið tekið
það ráð í haust að greiða land-
búnaðarvörurnar niður í stór-
auknum mæli, eins og ríkisstjórn
in gerði. Ef vöruverðshækkunin
hefði komið beint inn í verðlagið
eins og við blasti, ef niðurgreiðsl
urnar hefðu ekki komið til,
hefði allt verðlag hækkað hér
um bil tvöfalt á við það, sem varð
eftir áramótin, þegar söluskatt-
urinn fór að segja til sín Það
væri óskiljanlegt, þegar Fram-
sóknarmenn væru að magna óvild
sérstaklega gegn þessari skatt-
heimtu, sem var óhjákvæmilegt
skilyrði þess, að hægt væri ;
draga úr þeim augljósu, fyrir-
sjáanlegu vandræðum, sem hlutu
að verða, ef þessi aðferð um aukn
ar niðurgreiðslur var ekki við-
höfð.
Framsóknarmenn segðust út af
fyrir sig ekki vera á móti nið-
urgreiðslum, en álitu það hægt
að taka þetta fé annars staðar
frá og þá með auknum sparnaði.
Við athugun kæmi hins vegar
í ljós, að ef farið væri eftir tillöig-
um þeirra nú frá því við af-
nýju svipað samkomulag, og gert
var í júní sl. sumar. Sagði ráð-
herrann, að allir, sem áttu hlut
að júní-samkomulaginu, gátu sér
fyrir þao gott orð af því að hafa
komið þar nærri. Þetta sam-
komulag varð strax vinsælt og
það það er vinsælt enn þrátt fyr-
ir það, sem á milli kann að hafa
borið. Ráðherrann kvaðst vita
það með vissu að verkalýðurinn
muni íhuga það rólega ag öfga-
laust, hvort sú stefna, sem þar
var upp tekin um að krefjast
þess, sem menn hafa að vonum,
að sé framkvæmanlegt og fari
ekki þar fram úr, sé honum ekki
heillaríkari og veiti hinum meiri
raunverulegar kjarabætur held-
ur en þær óraunhæfu kröfur,
sem hingað til hafa oft verið
fram knúnar. Það væri ekki han*
að dæma um það, það er verka-
lýðurinn sjálfur, sem sker úr um
það, hvaða kröfur hann gerir,
með hverjum krafti hann fylgir
þeim eftir og um hvað að lokum
verður samið. En þá mun hann
einnig vissulega skoða oig kynna
sér árangurinn, sem af júní-sam-
komulaginu varð miðað við á-
rangur af samningum, sem að
vísu eru í fólgnar miklu meiri
kauphækkanir áður fyrri. Og sér
blandist ekki hugur um, að dóm-
urinn getur ekki orðið nema á
einn veg, og hann er sá, að það
hafi verið hyggilega að málum
staðið í sumar að það þyki ó-
hyggilegt að hverfa frá þeirri
heillastefnu, sem þá var valin.
Forsætisráðherra sagði að lok-
um, að hann hefði talað um þetta
mál almennt, eins og umræðurn-
ar gáfu tilefni til. Stjórnarand-
stæðingar hefðu játað, að þeir
væru út af fyrir sig ekki ósam-
mála frumv. sem fyrir lægi oig
hefði hann því ekki þurft að fjöl-
yrða um það. En það, sem á
stjórnina var deilt fyrir, var
hennar almenna efnahagsstefna
og þessi gamli söngur, að hér
væri allt í kaldakoli, snúið við
staðreyndum, sögð auðn og upp-
blástur, þar sem er gróandi þjóð-
líf með þverrandi tár.
— Saga Bandarik.
Framh. af bls. 6
fjallaði Ásgeir þessi um sógu
Bandaríkjanna og barst leik-
urinn allt frá Gunnari
Lambasyni, þess er getið er í
Njálu og síðan um víða ver-
öld um allar heimsáilfur, að
Ástralíu undanskilinni.
Mesta athygli vakti þó hin
nýja kenning'Ásgeirs í þjóða-
rétti. Hann fjallaði um París
arfund þeirra Krúsjevs og
Eisenhowers og taldi binn
fyrrnefnda hafa miklar mála-
bætur, þegar hann gekk þar
af fundi, því að hinn síðar-
nefndi hefði brotið þá „hefð“,
að þjóðhöfðingjar játuðu
ekki njósnir á þjóðir sínar.
í síðari ræðu sinni sagði
Ásgeir svo að gefnu tilefni,
„að ekkert væri að þakka“
fyrir ræðu sína, en hann vildi
leiðrétta það, að hann hefði
ekki vítt Eisenhower fyrir
kjarkleysi í París, það hefði
verið stráksikapur hans, sem
hann hefði talið ljóð á ráði
hans.
Öll þessi firn áttu sér stað
við meðferð á tillögu títt-
nefnds Ásgeirs um að átelja
beri dreifingu á riti um sögu
Bandaríkjanna frá Upplýs-
ingaþjónustu Bandaríkjanná
í gagnfræðaskólum.
Birgir ísl. Gunnarsson þakk
aði Ásgeiri fróðleik og
skemmtun, en leiðrétti þá
fullyrðingu, að nefndu riti
hefði verið „dreift" í gagn-
fræðaskólunum. Upplýsinga-
þjónustan hefði skýrt fræðslu
stjóra svo frá, að ritið væri
til reiðu og hefði fundur skóla
stjóra samþykkt, að það skyldi
á valdi hvers og eins, hvort
þeir gæfu nemendum sínum
kost á því að fá ritið í skól-
anum. Hefðu nokkrir skóla-
stjórar óskað eftir því. Birgir
flutti síðan frávísunartillögu,
þar sem segir, að borgarstjóm
teelji eðlilegt, að fræðsluráð.
ásamt skólastjórum réði því,
hvaða rit komi í skólana og
telji því ekki ástæðu til þess
að samþykkja tillöguna.
Tillaga Birgis var samþykkt
með 11 atkv. gegn 4. Með til-
lögunni greiddu fulltrúar
Sjálfstæðisflokksins, Óskar
Hallgrímsson, fulltrúi Alþýðu
flokksins, og annar fulltrúi
Framsóknarflokksins, Kristján
Benediktsson. Á móti voru
kommúnistar og hinn fulltrúi
Framsóknarflokksins, Björn
Guðmundsson, en hann tók til
máls og óttaðist hraða er»
lendra áhrifa. Sagði hann
landsmenn bera bróðurhug til
allra þjóða, en vildu þrátt fyr-
ir það, ala sjálfir upp börn
sín.
Hið merka sögulega yfirlit
flutti Ásgeir Höskulsson til
áréttingar þeirri skoðun sinni,
að hin bandaríska sagnfræði,
sem fram kemur í umdeildu
riti sé fjarska takmörkuð. Því
til dæmis nefndi hann, að ekki
væri í ritinu reifuð vandamál
sykuriðnaðarins á Kúbu, ná
heldur væri þar frásögn af
morði' Lúmúmiba höfðingja 1
Kongó. Þá væri hinsvegar i
ritinu skýrt frá nokkrum þátt
um tilhögunar þjóðfélagsmála
vestra og væri Það vítavert
og hættulegt gagnfræðanem-
um hérlendis, því að margt
þætti ekki „góð latína" hér-
lendis, t.d. löggjöf um verk-
föll.
Einhverjum varð að orði
undir ræðu Ásgeirs: Já, það
er víða pottur brotinn, þegar
betur er að gáð.
Hápferðabilar
allar stærðir
- inr.iMAc
Súmi 32716 «| 36397.