Morgunblaðið - 19.03.1965, Qupperneq 18

18
MORGUNBLAÐiÐ
Föstudagur 19. marz 1965
— Við iúngarðin
Framhald af bls. 17.
mjög ríkan „Cornish“ eigin-
leika.
Pétur Hjálmsson, héraðs-
ráðunautur þeirra Mosfells-
sveitarmanna og Kjalnesinga,
er með okkur í förum og þeir
Teitur og hann ræða nú ýmis-
leg fræðileg efni, sem varða
hin mismunandi hænsnahkyn.
Þá skoða þeir fóðurkassa og
annað er varðar fyrirkomulag
í hænsnahúsinu og Teitur seg-
ir okkur í því sambandi, að
hann blarrdi 20% af grasmjöli
í fóðrið handa kjúklingunum.
Hann segist álíta að með svo
mikilli grasmjölsgjöf verði
kjötið ferskara og líkara því
sem kjúklingarnir hefðu fæðu
af lifandi jörð.
Er við höfðum gengið stund
arkorn um hænsnahús Teits á
Móum, förum við út á tún og
horfum á myndarlegan gæsa-
hóp, sem þar er á beit. Teitifr
á alls 50 stofngæsir. Þær verða
7—8 ára gamlar en eru þá
felldar og til einskis nýtar.
Hér er um að ræða ítalskar
gæsir og þótt þær séu komnar
sunnan frá Miðjarðarhafi,
þoia þær svo vel misviðrí að
það þarf enn síður eftir þeim
að líta en útigangshrossum.
Skelli á hörkufrost og grenj-
andi stórhríð í einu vetfangi,
gera þær ekkert annað en
kúra sig niður og kuldinn og
óveðrið virðast engin áhrif á
þær hafa. Þessar ítölsku gæs-
ir verpa 40—60 eggjum á ári,
þegar þær eru á bezta skeiði.
Eftir hverja gæs fást þetta um
30 ungar á ári. Eftir að eggj-
unum hefur verið ungað út
eru gæsaungarnir hafðir á
húsi skamman tíma eða þar til
fitukirtlarnir hafa náð þroska
og framleiða næga fitu til
varnar ungunum. Þessi fóstur
tími tekur 6 vikur. Gæsirnar
verpa aðeins á vorin frá marz
og fram í júní. Ungarnir eru
svo látnir ganga lausir allt
sumarið og fram á vetur. Mán
uði fyrir slátrun eru þeir tekn
ir á hús og þá er þeim gefið
að éta eins og þeir geta í sig
látið og þá kúra þeir mest en •
hreyfa sig ekkert: „Og þá fá
þeir skrifstofumannavöðva,
sem verða mjúkir undir tönn-
ina“, segir Teitur og brosir
við.
Við höfum orð á því að
okkur furði hvað gæsirnar
þoii vel útiganginn. Og Teit-
ur segir:
— Ég las það hjá ykkur í
Morgunblaðinu ekki alls fyrir
löngu að gerð hafi verið til-
raun á því hvaða dýrategund
þyldi kulda bezt. Þar kom að
öll dýr voru orðin gaddfreðin
nema hvítabjörninn og gæsin.
Enn var kuldinn hertur og þar
kom að hvítabjörninn hríð-
skalf en á gæsinni sá eklti hót.
Að þessu mæltu kvöddum
við Teit bónda á Móum og
héldum á brott.
Við höfðum séð hænsnabú,
þar sem sáralítið er framleitt
af eggjum, en holdakjúklingar
uppaldir og jólagæsin á úti-
gangi. Þessi búrekstur er á
engan hátt verðbættur eða
niðurgreiddur. Bóndinn á
nokkra hesta og ríður út svo
oft sem kostur er með konu
sinni og hefur gaman af. Hann
er giaður og reifur þegar við
tókum af honum mynd með
einn af kjúklingunum sínum,
sagði hann að það væri ein-
mitt betra að vera að sýsla við
eitthvað, þá yrði maður ekki
eins stífur og uppstilltur á
myndinni — „eða þú þyrftir
að vera búinn að fá svona 3—
4 glös ag koníaki", segjum
við, og hann svarar Um hæl:
„Ja, ef að þið eigið koníakið,
stfákar, þá sleppi ég unganum
eins og skot“.
Þarna var frjáls og óháður
bóndi, glaðsinna, sem kunni
að meta gæði og gleðskap lífs-
ins. Hann stundaði búskap,
sem þarf við natni og dugnað,
en er þó ekki eins rígbind-
andi eins og t.d. kúabúskapur,
en það sem mest er um vert
er þó, að hann er óháður
sfyrkjum og niðurgreiðslum.
Hann framleiðir fyrir þá, sem
kynnzt hafa fjölþættari mata-
Túlípanar í gróðurhúsi Jóns Bjarnasonar á Reykjun?
um ráðherra og síðar sendi-
herra. Nú eru synir þeirra
teknir við og við bregðum
okkur heim til Sveins Guð-
mundssonar, ákveðnir í því að
sjú fullþroska vorblóm á Gó-
unni.
Sveinn fer með okkur inn
í gróðurhús nágrann'a síns,
Jóns Bjarnasonar. Það stend-
ur svo á, að þeir hafa blómin
Jólagæsirnar á beit á Móum.
ræði. Hann hefur skilið kröfur
tímans og að það er fleira
matur en mjólk og feitt kinda
kjöt.
Næst höldum við að Suður-
Reykjum í Mosfellssveit. Þar
hófu þeir á sínum tíma gróð-
urhúsabyggingar, togaraskip-
stjórinn Guðmundur á Reykj-
i^n og Bjarni Ásgeirsson, fyrr
Framleiðslu blómanna lokið og
kæliklefa.
þau komin í söluumbúðir í
ekki í fullum þroska á sama
tíma. Það er heppilegt að ann-
ar eigi þessi blóm fullþroska
í dag en hinn eigi svo aftur
fullþroska blóm eftir tvær til
þrjár vikur. í gróðurhúsum
Jóns Bjarnasonar sjáum við
fallegar fullþroska nellikkur
og aðrar, sem eru að ná full-
um þroska, einnig sjáum við
túlípana og ofurlítið af páska-
liljum. Við fáum í leiðinni að
sjá hvernig þessari ræktun er
háttað. Þarna er mikið ræktað
af laukblómum. Laukarnir
eru fluttir inn, mest frá Hol-
landi, einnig frá Danmörku,
Bandaríkjunum og viðar að.
Jón raðar laukunum í kassa
og setur þá inn í dimman
skúr, þar sem leitast er við að
halda um það bil 5 gráðu hita.
Þarna spíra laukarnir hægt
yfir veturinn og er taka skal
þá í ræktun eru þeir fluttir
inn í bjart og hlýtt gróðurhús
og þar er þeim plantað og nú
sprettur blómið og springur
út á hálfum mánuði. Af þessu
er hægt að ákveða upp á dag
hvenær blómin eru tilbúin til
sölu og ræktunin fer að sjálf-
sögðu eftir því hvaða hátíðir
eru í nánd og eftir því hve
líkurnar eru miklar fyrir
markaði á hverjum tíma. Þeg-
ar blómin eru svo sprungin
út eru þau skorin upp og
þeim pakkað inn og þau sett
inn í kæliklefa þar sem haldið
er mjög lágu hitastigi og er
leikur einn að geyma blómin
þar í viku og allt upp í mánuð
eftir því hvaða tegundir
blóma er að ræða. Þetta er að
sjálfsögðu einnig gert í þeim
tilgangi að geta sett blómin á
markað eftir því sem hann er
á hverjum tíma.
Sveinn fræðir okkur um
það í stórum dráttum hvaða
blómatégundir það eru helzt,
sem ræktaðar eru í íslenzkum
gróðurhúsum. Mest er af
nellikkum, rósum og chrysant
hemum. Þessar blómategund-
ir eru aðallega ræktaðar á
vorin og sumrin en á veturna
eru ræktaðir innfluttir lauk-
ar, svo sem túlípanar, páska-
liljur og iris. Viða eru gróðr-
arstöðvar sem framleiða að
mestu leyti pottablóm af fjöl-
mörgum tegundum. Einstaka
menn eru svo með eitthvað
sérstakt, t.d. fresíum, en frem
ur lítið hefur verið gert að
ræktun þeirra. Sama máli
gegnir um kalablóm.
Ogetið er svo þeirra, sem
rækta eingöngu matjurtir en
það er meirihlutinn af garð-
yrkjubændum í landinu. Garð
yrkjubændur munu nú alls
vera 120—130 hér á landi, sepi
hafa garðyrkju eingöngu að
lifibrauði. Samkeppni garð-
yrkjubænda er mjÖg hörð,
einkum er það á sviði blóma-
ræktar, enda hafa blóma-
ræktendur engin allsherjar-
samtök. Samkeppnin hefur
marga góða kosti, og þá fyrst
og fremst þann, að fram-
leiðsluvaran verður betri.
Hinsvegar getur samkeppnin
orðið of mikil og afleiðing
þess verður of mikil fram-
leiðsla, en þessa vöru er ekki
hægt að geyma nema mjög
takmarkaðan tíma. Hún verð-
ur ekki fryst eða soðin niður
og fari framleiðslan því úr
hófi verður að henda svo og
svo miklu af blómum.
— Ég held að framtíð garð-
yrkjubóndans eigi að geta
verið góð, segir Sveinn Guð-
mundsson, — ef hann er ötull
bg samvizkusamur við verk
sitt, eins og raunar gildir á
öllum öðrum sviðum atvinnu-
lífsins. Starf garðyrkjubónd-
ans er ekki eins bindandi eins
og annarra bænda. Verk hans
koma í áföngum. Það er feikn
mikið að gera á stundum, en
svo koma eyður í milli. Það
gildir í meginatriðum að garð
yrkjubóndinn hafi tök á að
taka eins mikla sjálfvirkni í
sína þjónustu, eíns og kostur
er. Vökvunartæki þurfa að
vera sjálfvirk, hitastilling og
loftræsting sömuleiðis. Víða
erlendis er svo komið að heita
má, að garðyrkjubóndinn sitji
við mælaborð og takkakerfi
og þurfi lítið annað að gera en
styðja á réttan takka á rétt-
um tíma meðan á ræktuninni
I.Iýndirnar tók Ól. K. M.
stendur. Frágangur blóm-
anna verður svo ávallt hand-
verk og þá er mikið að gera
hjá blómaræktarbóndanum.
Jón Bjarnason var ekki
heima þegar við komum að
Reykjum að þessu sinni, en
danskur starfsmaður hans
sagði okkur að hann hefði trú
á því, að blómin hefðu gott af
rólegri, hugljúfri hljómlist
meðan á ræktun þeirra stæði.
Hann sagði okkur dæmi. Ný
blóm höfðu verið tekin og sett
fyrir framan hljómsveitarpall
á skemmtistað. Síðan hófst
dansleikur með miklu fjöri og
krafti. Hljómsveitin blés æsku
lög og bítlatónlist og áður en
dansleiknum var lokið höfðu
öll blómin snúið sér í áttina
frá hljómsveitárpallinum.
— vig.
Fyrsta stig túlipanaræktunar-
innar. Laukarnir spíra í
dimmri geymslu.