Morgunblaðið - 03.04.1965, Qupperneq 8

8
MORCUNBLAÐIÐ
Laugarffagur 3. apríl 1065
7tt 6^Í£S
Meiri samstaða um iæknaskip-
unarfrumvarpið
f FYRRADAG fór fram 2. um-
ræða um læknafrumvarpið og
var hún með talsvert öðrum
blæ en 1. umræða, því að í stað
mikilla deilna, sem þá urðu um
frumvarpið, virtist nú hafa tekizt
að samræma sjónarmið þing-
maitna til mikilla muna, enda
þótt enn bæri talsvert á milli.
Atkvæðagreiðsla fór fram í gær
og var þá frumvarpinu vísað til
3. umræðu og breytingartillögur
frá dómsmálaráðherra og heil-
brigðis- og félagsmálanefnd sam-
þykktar.
Aðrar breytingartillögur voru
feUdar, en tvær þeirra voru tekn
ar aftur til 3. umræðu ai flutn-
ingsmönnum.
Matthías Bjarnason (S) gerði
grein fyrir áliti heilbrigðis- og
félagsmálanefndar um frumvarp
ið. Sagði Matthí
as m.a., að nefnd
in hefði orðið
sammála um að
leggja til, að
þrjú þeirra hér'
aða, sem samkv.
frumv. upphaf
lega átti að
leggja niður,
yrðu tekin inn í
frumvarpið að nýju, en það voru
Suðureyrarlæknishérað, Bakka
gerðislæknishérað og Raufar-
hafnarlæknishérað. Áður en
nefndin afgreiddi málið, hefði
dóimsmálaráðherra borið fram
breytingartillögu þess efnis, að
nefndin mælti með samþykkt
þeirrar tillögu. Hvað Suðureyrar-
lækni.shérað snerti, iþá hefðu íbú-
ar þess brugðist vel við, þegar
það var gert að sjálfstæðu lækn-
ishéraði, og reistu mjög myndar-
legan læknisbústað og sjúkra-
skýli og benti allt til þess, að
með þeim breytingum, sem nú
væru gerðar á frumvarpinu,
væru meiri möguleikar á því,
að þetta hérað fái lækni aftur,
en verið hefur að undanförnu.
Svipað mætti segja um Raufar-
hafnarhérað. Bakkagerðishérað
hefði hins vegar mikla sérstöðu.
Það væri einangrað hérað.
Matthías Bjarnason sagði enn
fremur, að nefndin hefði tekið
inn í ákvæðin til bráðabirgða tvö
læknishéruð, sem væru Djúpa-
víkurhérað og Flateyrarhérað.
Það væri skoðun flestra, að frem
ur litlar líkur væru til þess, að
fastur læknir fengizt í svo fá-
menn héruð sem þessi, en sjálf-
sagt væri að reyna til hlítar,
hvort það tækist.
Matthías Bjarnason minntist
síðan á það, að við 1. umræðu
um frumvarpið hefðu umræður
þingmanna að miklu leyti beinzt
að fækkun læknishéraðanna, en
minna að þeim miklu umbótum,
sem í frumvarpinu væru.
Þrátt fyrir að fjölgun hefði
orðið í læknastétt landsins, hefði
skortur á héraðslæknum orðið til
finnanlegri með hverju árinu
sem liði, og hefur það fyrst og
fremst gengið út yfir 'þau læknis
héruð. sem fámennust eru og
búa við lakastar samgöngur. Á
s.l. hausti hafði enginn umsækj-
andi fengizt í 16 læknishéruð, og
voru 7 þeirra læknislaus, en
gegnt af nágrannalæknum, en 9
er gegnt af læknakandídötum til
bráðabirgða. Fólk, sem býr í
þessum héruðum, finnur átakan-
lega til þess öryggisleysis, sem
því er samfara að hafa ekki
lækni. Með þessu frv. er farið inn
á nýjar brautir með því að
hækka verulega láun héraðs-
lækna í fámennustu héruðunum
á þann hátt, að í 20 tilteknum
læknishéruðum og ef nauðsyn
krefur í fimm öðrum ótiltekn-
um héruðum, skal greiða héraðs-
lækni staðaruppbót á laun, er
nemi hálfum launum í hlutaðeig
angi læknishéraði. Þá er ákvæði
um námsleyfi fyrir héraðslækna,
sem gegnt hafa héraðslæknisem-
bætti í einhverju áðurgreindra
20 læknishéraða í 5 ár samfleytt
um eins árs frí með fullum laun
um til framhaldsnáms erlendis
eða hérlendis án skuldbinding
ar um áframhaldandi héraðslækn
isþjónustu og greiðslu fargjalds
kostnaðar fyrir sig og f jölskyldu
sína til þess lands, er hann hyggst
stunda nám í, hvort sem það er
í Evrópu eða Norður-Ameríku,
og sömuleiðis með greiðslu á far
gjaldakostnaði til baka, ef hann
skuldbindur sig til þess að gegna
héraðslæknisþjónustu áfram. —
Með þessum miklu launahækk-
unum og fríðindum, er þess að
vænta, að læknar fáist frekar til
þessara héraða, sem erfiðast hef
ur reynzt að fá lækna til. Hins
vegar er því ekki að leyna, að
margvislagar aðrar ástæður
liggja til rundvallar því, hversu
erfitt er að fá lækna til að
sækja um héraðslæknisstörf í
dreifbýlinu. >á eru í frv. nokkur
önnur nýmæli frá gildandi lög-
um, sem fela í sér aukin hlunn-
indi til héraðslækna almennt,
eins og stofnun bifreiðalánasjóðs
héraðslækna og ennfremur að
veita læknanemum, sem staðizt
hafa fyrsta hluta embættisprófs
rikislán gegn skuldbindingum um
þjónustu í héraði að námi loknu.
Heilbrigðismálaráðherra og ríkis
stjórnin í heild hafa með þessu
frv. sýnt áhuga og góðan vilja
til að bæta úr alvarlegu ástandi
í læknamálum dreifbýlisins, sem
allir hljóta að fagna. Hins vegar
má segja að fleira þurfi að koma
til og sagðist Matthías sérstak-
lega vilja minna á, að efla þarf
læknavitjasjóð og vænti hann
þess ,að heilbrigðismálaráðherra
Iáti hraða endurskoðun þeirra
laga.
Að lokum tók Matthias Bjarna
son það fram, að samstaða hefði
orðið um nefndarálitið og mætti
vel við una þeirri afigréiðslu
þessa máls, þegar miðað væri við
umræðurnar, sem urðu um frum-
varpið er það var til 1. umræðu
í deildinni.
Jóhann Hafstein, dómsmálaráð
herra, kvaðst vilja þakka heil-
brigðis- og félagsmálanefnd fyrir
afgreiðslu hennar á þessu máli.
Sagði hann, að nefndin hefði gert
ýmsar leiðréttingar á frumvarp-
|inu og einnig flutt breytingartil-
lögur við það
sem hvort
tveggja væri til
bóta. Breytinigar
tillögurnar hefði
hann kynnt sér
og féllist á þær
enda væru sum-
ar þeirra fluttar
í samráði við
hann. Þannig
væri ljóst, að breytingartillaga,
sem hann hafði flutt, um, að Suð
ureyrarhérað yrði áfram lækn-
ishérað, hefði verði tekin upp .af
nefndinni líka. Sagði ráðherrann
að hann hefði flutt þessa breyt-
ingartillögu fljótlega, því að sér
hefði fundizt, að eftir atvikum
væri það eðlilegt, sem fram hefði
komið í umræðunum og reyndar
annars staðar frá, að láta þetta
hérað haldast enn um sinn og
sjá, hvort ekki myndi fást þar
læknir.
Ráðherrann kvaðst ekki hafa
verið alls kostar ánægður með,
hvernig þessu frumvarpi var
tekið við 1. umræðu þess. Nú
sæist hins vegar hilla undir það,
að þetta mál fengi góða afgreiðslu
með sameiginlegri afstöðu þing-
manna á þessu þingi og þætti sér
mjög vænt um það, en þó miklu
vænna um hitt, ef það mætti
leiða til úrbóta á því mikla vanda
máli, sem frumvarpinu væri ætl-
að að leysa sem mest.
f þessum umræðum tóku til
máls auk framangreindra ræðu-
manna þeir Einar Olgeirsson,
(Alþbi.), Sigurvin Einarsson, (F),
Gylfi >. Gíslason, menntamála-
ráðherra, og Halldór Ásgríms
son (F). Varð umræðunni um
frumvarpið lokið en atkvæða-
greiðslu fr<’-' ð.
fslands, og tók Magnús Jónsson
(S) einnig til máls í umræðum
um það frumvarp.
NEÐRI DEILD
Auk frumvarps til læknaskip-
unarlaga voru þessi frumvörp á
dagskrá:
Frumvarp um ríkisborgararétt
var afgreitt til Efri deildar.
>á var frumvarp um ráðstafan-
ir vegna sjávarútvegsins vísað til
3. umræðu.
Loks var frumvarpi varðandi
eftirlaun vísað til 2. umræðu og
nefndar.
Enskur prófessor flytur há-
skólafyrirlestra í lögfræði
MR, John Thomley, M.A., lög-
fræðikennari við lagadeild Cam-
bridge-háskóla í Bretlandi dvelst
hér á landi 2.—10. apríl nk. í
boði Háskóla íslands og á veg-
um British Council. Mr. Thome-
ly mun flytja hér fimm fyrir-
lestra fyrir laganema og unga
lögfræðikandídata um nokkra
þætti í enskri lögfræði. Fyrir-
lestramir verða fluttir á ensku
og mynda nokkra samstæða
heild.
Heiti fyrirlestranna eir sem
'hér segir:
1. The Englislh Legal Systern
and Methods.
2. Sonsumer Protection I.
3. Consumer Protection II.
4. Decolution otf Property oa
Death.
5. Some Problems of Consti-
tutional Law.
Fyrsti fyrirlesburi.nin verður
fluttur laugardaginn 3. april kL
2 e.h. í VI. kiennslustoÆu, en hin-
ir fyrirlestrarnir mánudag 5.
apríl, þriðjudag 6. april, fimmtii
dag 8. apríl og fiöstudag 9. apríl,
alla dagana kl. 5 e.h. í kennslu-
stoíuim, sem síðar verða áikveðn-
ar.
Frumvarp um breytingu á um-
ferðarlögum, sem þegar hefur
verið rætt í Neðri deild, var þar
til 1. umr. og var vísað til 2. umr.
og nefndar
Frumvarp um breytingu á lög
um um leigubifreiðar í kaupstöð-
um var afgreitt til Neðri deildar,
og einnig frumvarp um fjölgun
nafndarmanna í þingfararkaups-
nefnd
Frumvarp um breytingu á lög-
um um hundahald var vísað til
3. umr.
Þá gerði Páll Þorsteinsson (F)
grein fyrir frumvarpi um breyt-
ingu á lögum um Búnaðarbanka
Nýr tekjustofn fyrir
húsnæðismálastjórn
FRAM eru komnar breytingar-
tillögur frá meirihl. heilbrigðis-
og félagsmálanefndar við frum-
varp um Húsnæðismálastofnun
ríkisins. Helztu ákvæði þeirra
eru þessi:
4. gr. b-liður orðist svo:
Framlag úr ríkissjóði, að fjár-
hæð kr. 40.000.000.00. Til þess að
mæta þessum útgjöldum skal
miða eignarskatt við gildandi
fasteignamat þrefaldað Þetta
gildir þó ekki fyrir þá skatt-
greieðndur, sem eiga lögheimili
á sveitabæjum.
7. gr. B. orðist svo:
Lánsupphæðin má nema allt
að kr. 280.000,00 á hverja íbúð,
þó ekki meira en % hlutum verð
mætis íbúðar samkvæmt mati
trúnaðarmanna veðdeildar Lands
banka íslands. Heimilt er þó að
veita hærra lán til efnalítilla með
lima verkalýðsfélaga, og skal í
þessu skyni verja 15—20 millj.
kr. árlega af tekjum Byggingar-
sjóðs ríkisins. Húsnæðismála-
stjórn ákveður lán þessi að fengn
um tillögum stjórnar viðkomandi
verkalýðsfélags. Um viðbótarlán
þessi skal í samráði við mið-
stjórn Alþýðusambands íslands
setja nánari ákvæði með reglu-
gerð.
— Þorsteinn
Framhald af bls. 6
tröllið Þorstein. Þar stendur opið
skarð og ófyllt, sem hann var,
ljómi og sómi bekkjarins. Ég
sendi eiginkonunni, börnum
hans, foreldrum og systkinum
einlægar samúðarkveðjur og bið
guð að styrkja þau í sorg þeirra.
Ef hann sjálfur má nema hug
minn, fullan þakklætis fyrir ára-
langa og einlæga vináttu, skulu
orð mín að skilnaði vera þau,
sem hann sjálfur notaði gjarnast
í kveðjuskyni í niðurlagi bréf-
anna, sem ég geymi vel:
Au revoir!
Sverrir Pálsson.
Á FÖGRU síðsumarskvöildi 1963
var ég á ferð um firnindi hiinnar
undurfögru Austur-Barðastrand-
arsýslu. Barst mér þá sú fregn,
að héraðslæknirinn á Norðfirði,
Þorsteinn Árnason, hetfði orðið
fyrir alvarlegu bílslysi og hon-
um væri vart hugað líf. í sama
mund dró bliku fyrit skínandi
sól, sem hafði ljómað um hénuð
og eyjar Breiðafjarðar daglangt,
og mér fannst þetta fyrirbrigði
táknrænt fyrir líf og ævistarf
þessa æsikuvinar míns, þar sem
lítf hans bafði verið fram til
þessa samtfelldur athafna- og
gæfudagur, en virtist nú ætla fá
snöggan endi.
Brátt glæddist þó von um, að
betur mundi fara en áhorfðist
fyrir tilstuðlan mikilhætfra sér-
fræðinga og vegna hins karl-
mannlega viljastyrks og lífsorku,
sem Þorsteinn sálugi var svo
ríkulega gæddur umtfram aðra
memn. Hann náði þeirri heilsu að
verða rólfær, en kunnugir sáu
sér til mikils harms, að honum
var stórlega brugðið og þótt örl-
aði á nokkurri batavon, fór svo,
að hjarta hans brast 24. marz sl.
Þorsteinn var somur hjónanna
Heiðbjartar Björnisdóttur og
Árna Daníelssonar, sem lengst af
hafa búið að Sjávarborg í Skaga
firði, og átti því kyn að rekja tii
gagmmerkra gáfu- og manmkosta
ætta í Skagafirði. Á Sjávarborg
óist Þorsteinn upp með systkin-
um sínum, Hlíf og Haraldi, sem
búa þar nú, og naut ástúðarfulls
atlætis foreldra. Þar var mann-
gildisihugsjónin í uppeldinu sett
ofar öllum framgangi í efnisleg-
um gæðum og bjó Þorsteinn
ríkulega að þeirri skaphafnar-
mótun. Svo mikla rækt lögðu
þau hjón við uppeldi bama
sinna, að þegar kom til fram-
haldssikólagömgu þeirra, þá bjó
Heiðbjört, móðir þeirra, þeim
sérstakt heimili á Akureyri, með
am þau gengu þar í menntaskól-
ann. Á því heimili ríkti æsku-
þrungin glaðværð, þar sem
kímni og skopskyggni leysti
flesta erfiðleika upp í viðráðan-
lega smámuni, en skyldustörf við
nám og skóla sátu þar ævinlega
í ömdivegi, Var emgin furðá, þótt
ýmsir skólafélagar Þorsteins sál-
uga, sem meira urðu að treysta
á eigin ræði á misvindagjörnum
lífssjó, leituðu þar vars og heil-
ræða. Sá, sem þetta skrifar, tel-
ur það einn af fegurstu ham-
imgjuþáttum æsku sinnar, að
hafa eigmazt einlæga vináttu Þor
steins og þessa heimilis hans, og
mun vera þar um alla framtíð I
stórri ógoldinni skuld.
Þorsteinn sálugi var gæddur
fljúgandi mámsgáfum og skarpri
almennri greind, enda sóttist hon
um nám létt atf hvaða tagi sem
var. Meðal félaga sinna var hann
hverjum manni vinsælli og bar
þar einkum til, hversu ríka til-
hneigingu hann hafði til að
leysa hvers manns vandræði, etf
það var á valdi hans, svo og
hve hóglátur og hreinskiptinn
hann var við hvem, sem hann
umgekkst. Hann var söngvinn
með ágætum, hatfði fallega tenor
rödd og létt var honum að láta
fjúka í kviðlingum, þótt hann
léti lítt á því bera.
Að stúdentsprótfi loknu, 1942,
stóðu honum ýmsar dyr opnar
til náms, en ég hygig að hann
hatfi valið þá leiðina, sem bezt
reyndist í samræmi við hæfi-
leika hans og hugsjónir. Eftir
glæsilegan námsferil i lækna-
deild Háskóla íslands útskrifað-
ist hann læknir vorið 1949. Síð-
an tókst honum að komast i
framlhaldsnám í Bandaríkjunum
um eins árs skeið. Naut hann
þeirrar veru ríkulega og stóð þar
til boða áframihaldandi sérnám.
Hins vegar hygg ég, að rótgróin
ást á landi og þjóð og óttinn við
að ílengjast erlendis fjarri skyld
mennum og vinum hafi að mestu
ráðið um, að hann sneri sér þá
þegar að héraðslæknisstörfuim.
fyrst á Selfossi og Kirkjubæjar-
klaustri, en sótti síðar um Norð-
fjörð, og var veitt það hérað
1952. Þar varð hann brátt ást-
sæll og etftirsóttur læknir, enda
mun hann hvorki hafa sparað
orku né tíma til að sinna sjúkl-
ingum sínum sem nákvæmast. Á
Norðfirði kvæntist Þorsteinn sál
ugi eftirlifandi konu sinni, Önnu
Jóhannsdóttur. Áttu þau fjögur
böm, sem öll eru nú innan ferm
ingaraldurs.
Eftir hið mikla átfall sumarið
1963, varð Þorsteinn sálugi að
hætta öllum störfum og fluttist
þá heim til Sjávarborgar með
fjölskyldu sína. Sem áður segir,
örlaði á nokkurri batavon með
heilsu hans, en sú von brást 24.
marz sl., öllum, sem til hans
þekktu, til mikils harms.
1 dag er hann borinn til mold-
ar í kirkjugarði Sauðárkróks-
kirkju. Hötfug tár eiginkonu og
barna, aldraðra foreldra og syst
kina væta hinzta spöl jarðvistar
hans og æskuvinum hans er
trekt um tungutak, en líf hans
var okkur öllum mikil gjötf, sem
skai þakkað af heitu hjarta.
Andrés Davidsson.