Morgunblaðið - 04.06.1965, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 04.06.1965, Blaðsíða 6
M0RGUN8LAÐID Föstudagur 4. júní 1965 ÚTVARP REYKJAVÍK A SUNNUDAGSKVÖLD, 16. maí, flutti Sveinn Einarsson, leik hússtjóri, mjög fróðlegt erindi um helgileiki miðalda, en þeir voru eins konar sambland af guðs þjónustu og leiksýningu. Þeir voru mest iðkaðir í kaþólskum löndum, og blómaskeið þeirra var á miðöldum. Með tilkomu hum- anismans dofnaði yfir þeim, þótt enn í dag gæti nokkurra áhrifa frá þeim. Stefán Jónsson, fréttamaður, byrjaði nýjan útvarpsþátt þetta sama kvöld. Nefnist hann „Sitt úr hverri áttinni", og mun fyrir- hugað, að hann verði fluttur hvern sunnudag í sumar. Nafn Stefáns lofar góðu, og fyrsti þátt- urinn var fjölbreyttur að efni og skemmtilegur. T.d. var mjög fróð legt viðtal Stefáns við Gunnlaug Briem, póst- og símamálastjóra. — Skráðir símanotendur á öllu landinu eru nú um 43,200 og 50,000 símatæki í notkun. Síma- notkun fer ört vaxandi enda var Gunnlaugi ekki kunnugt um nema eitt land, Kanada, sem hefði hlutfallslega fleiri símatæki í notkun. Aðspurður taldi hann, að um 90% símanotenda yrðu komnir í sjálfvirkt símasamband innbyrðis eftir svona 4 ár. Þá var ekki síður fróðlegt við- tal Stefáns við Paul Smith, en hann er nú einn á lífi þeirra norsku verktaka, sem lögðu sím- ann hingað til lands 1906, að frumkvæði Hannesar Hafsteins, ráðherra. Því vöru Norðmenn fengnir til þessa starfa fremur en Danir, að landslag hér er líkara norsku landslagi en dönsku, sagði Smith. — Ekki átti hann nógu sterk orð til að lýsa glæsileik og fyrirmennsku Hannesar Haf- steins. „Ég hefi aldrei séð svona typu af heimsmanni. Það var nú maöur", sagði þessi síðasti norski víkingur símalagnarinnar 1906. Dr. Gunnlaugur Þórðarson tal- aði um dag og veg á mánudags- kvöld. Hann minntist þess fyrst, að þann dag var þjóðhátíðardag- ur Norðmanna og drap á hetju- lega baráttu þeirra á styrjaldar- árunum, sem dáð var um allan heim. Siðan rif j- aði hann upp, er fsland var her- numið fyrir rösk um 25 árum, og hvfr hlutskipti okkar var ólíkt hlutskipti Norð- manna á stríðs- árunum. Gaman hefði ég haft af því, ef Gunn- í því sambandi spurningu, hvert hefði orðið hlutskipti okkar, ef við hefðum haft afl til að veita slíka mótspyrnu, sem Norðmenn veittu Þjóðverjum og hefðum óskað eftir að beita því afli til varnar landinu. En segja má, að slíkar hugleiðingar þjónuðu engu hagnýtu markmiði nú. En að sjálfsögðu var hernám íslands, 10. maí 1940, brot á al- þjóðarétti, þótt það ofbeldi, sem við vorum þá beittir kunni að hafa orðið okkur til góðs fyrir rás atburðanna og við tækjum síðar af fúsum vilja þann kost að hafa laugur hefði hugleitt þá samvínnu um landvarnir við Breta og fleiri lýðfrjálsar þjóðir gegn sameiginlegri hættu. Gunnlaugur taldi, að það hefði komið sterklega til grein fyrir okkur að bera handritamálið á byrjunarstigi undir Alþjóðadóm- stólinn. Sagðist hann telja lík- legt, að úrskurður hans hefði orð ið okkur í hag. Þessi umsögn Gunnlaugs fannst mér mjög at- hyglisverð, með því að hann mun manna fróðastur í þjóðarétti. En við virðumst einnig ætla að hafa giftu með okkur í því máli, þótt við leituðum ekki úrskurðar al- þjóðadómstóls. Síðar þetta kvöld ræddi Matt- hías Johannessen, ritstjóri, við Brynjólf Jóhannesson, leikara. — Brynjólfur er fæddur að Laugavegi 26 í Reykjavík, 3. ágúst 1896. Foreldrar hans voru Pálína Hallgerður Brynjólfsdótt- ir úr Hafnarfirði og Jóhannes Jensson, skósmíðameistari. Árið 1904 fluttist Brynjólfur með for- eldrum sínum vestur á ísafjörð og bjó þar til ársins 1915, er hann hélt til Reykjavíkur og gerðist starfsmaður í íslandsbanka. Ári síðar, eða i marz 1916, kom hann fyrst fram á leiksviðL Var það í leikritinu „Nei" eftir Heiberg, sem Leikfélag fsafjarðar sýndi, en á fsafirði var mjög blómlegt leiklistarlíf. — Stuttu síðar hóf Brynjólfur að leika hjá Leikfé- lagi Reykjavíkur. Lék hann þar fyrst í leikritinu „Stormar" eftir Stein Sigurðsson frá Hafnarfirði. En alls hefur hann leikið 200 hlutverk á þeim tæpu 50 árum, sem hann hefur stundað leiksvið- ið. Má af því Ijóst vera, að hann hefur þegar leyst mikið og gott æfistarf af hendi, enda mun það sannmæli, að hann sé, ásamt Har aldi Björnssyni, vinsælastur hinna eldri leikara okkar. Aðspurður kvað Brynjólfur erfitt að gera upp á milli hlut- M verka, hvert hon p um hefði þótt H skemmtilegast M að leika. Þó sagði hann, að sér hefði þótt mjög skemmti- legt að leika Jón í „Gullna hliðinu". Annars þætti sér raunar jafnvænt um 511 hlutverkin. — Spurður imi það, hvort hann hefði orðíð ánægður í lífinu, ef hann hefði ekki lagt fyrir sig leiklist, sagðist Brynjólfur efast um það. Að minnsta kosti fynd- ist sér nú, er hann liti til baka, að hann hefði ekki getað kosið sér betra né skemmtilegra hlut- skiptL Konu sinni þakkaði Brynjólf- ur mjög, hve sér hefði lánast vel að leika, en hann sagði, að það væri nauðsynlegt fyrir leikara að eiga góðan maka. „r»ú ert ekkert að leika í lífinu, Brynjólfur?" spurði Matthías í lokin. Brynjólfur: „Er ekki Iífið allt einn leikur?" Tjaldið. Kvöldvaka miðvikudags var einkar fróðleg. Oscar Clausen, rit höfundur flutti þá fyrsta erindi sitt í sagnfræðilegum erinda- flokki um Hrappseyinga eða hina svonefndu Hrappseyjarfeðga, en ættfaðir þeirra, Jón Pétursson kenndur við Brokey, var fæddur 1584. Sá varð vel menntur og auðugur, stundaði kaupsýslu, fálkaveiðar o. fL Þrjár konur eignaðist hann og þrjátíu börn, en aðeins tvö þeirra náðu full- orðins aldri, annað þeirra Bene- dikt, sem Oscar greindi einnig frá í þætti þessum. Sá var m.a. mikill skákmaður og glímukappi, andaðist 1746 eða 162 árum eftir fæðingu föður síns, en slíkt mun fágætt. Kom þar hvort tveggja tiL að Benedikt náði áttræðis- aldri og Jón faðir hans hefur ekki verið neinn ónytjungur til erfiðisstarfa, því að hann var á níræðisaldri, er hann gat Bene- dikt. — Það verður gaman að heyra framhald sögunnar um Hrappseyjarfeðga, og fáir kunna betur að ryfja upp fornar sagnir svo, að menn hafi skemmtan með fróðleik, en Oscar Clausen. Þá var og lesin mjög fróðleg frásögn Helga Haraldssonar á Hrafnkelsstöðum um stofnun fyrsta mjólkurbúsins hér á landi árið 1900. Taldi Helgi, að for- göngumenn þeirrar stofnunar, sem voru nokkrir bændur úr Hrunamannahreppi, hefðu átt drjúgan þátt í að bjarga sunn- lenzkum landbúnaði, eftir það skakkafall, er hann varð fyrir þegar Bretar hættu að kaupa hér fé á fæti af ótta við sauðfjár- sjúkdóma árið 1896. Þátturinn „Raddir skálda" var að þessu sinni helgaður Ólafi Jóhanni Sigurðssyni, rithöfundi. Óskar Halldórsson og Gisli Hall- dórsson lásu sögur eftir hann, en skáldið sjálft nokkur kvæði. Einar Bragi sá um þáttinn. Þótt Ólafur Jóhann sé aðeins 46 ára að aldri, hefur hann þegar gefið út 15 bækur: skáldsögur, ljóð, smásögur og barnabækur. Það verður því ekki annað sagt en hann sé mikilvirkur rithöf- undur, enda var hann aðeins 16 ára, er hann gaf út fyrstu bók sína: „Viff Alftavatn". — Hitt er þó. mikilvægara, að Ólafur er einn vandvirkasti og sjálfagað- asti rithöfundur okkar, gæddur djúpri skáldlegri innsýn í atburði hversdagslífsins og fágætum hæfileikum til að móta tilfinn- ingar lesenda með látlausri frá- sögn. Margar smásögur hans eru meistaraverk, og er mér til efs, að nokkur íslenzkur rithöfundur standi honum framar á því sviði, er honum tekst bezt upp. — Smasagan „Höndin", sem Gísli Halldórsson las upp þetta kvöld, er í hópi þeirra sagna. Læknarnir tóku pokann sinn á föstudagskvöldið og fóru í sum- arfrí. Gekk Skúli Thoroddsen, læknir, þeirra síðastur um garða bg ræddi um fjarsýni og nærsýnL — Það er ástæða til að þakka læknum framlag þeirra til út- varpsdagskrárinnar í vetur og vor. Erindi þeirra hafa yfirleitt verið fróðleg og upp til hópa vel flutt. Nýlega las ég í dagblaði og fékk síðar staðfest af sérfræð- ingi, að aldur lækna væri lægri en flestra eða allra ann- arra þjóðfélagsstétta. Þetta eru ill tíðindi, því að læknar þurfa einmitt að heyja sér sem lengsta reynslu í .starfi sínu, og er sú reynsla sjálfsagt oft dýrmætari en hlaðar af sérfræðiritum, þótt þau beri heldur ekki að foragta. — Sjálfsagt stafar skammlífi lækna af erilsömu og taugaslit- andi starfi þeirra, fremur en ó- hollum lifnaðarháttum að öðru leyti s.s. ofneyzlu tóbaks, áfeng- is, kindakjöts eða „gæðasmjörs." Væri með ólíkindum, ef læknar væru handgengnir slíku eitur- brasi í rikara mæli en aðrir menn. Er nauðsynlegt að útvarpa leik riti á hverju laugardagskvöldi? Hefur þegar skapazt órjúfandi hefð um þá dagskrárskipun? Mér þykir líklegt að upphaflega hafi þessi háttur verið upp tekinn, til að reyna að halda í *ið ýmsa skemmtistaði, sem mest munu sóttir á laugardagskvöldum, svo sem dansstaði, bíó o. þ. h. Á sín- um tíma hefur hugmyndin sjálf- sagt ekki verið slæm og kann að hafa fullnægt að einhverju leyti skemmtanaþörf a.m.k. full- orðins fólks á laugardagskvöld- um. Og enn eru þeir sjálfsagt allnokkrir, sem hlusta á útvarps- leikritin á laugardagskvöldum, einkum liklega úti um sveitir. En að nokkur setji lengur aí sér aðra skemmtun fyrir þau, Framhald á bls. 12 • SUMARIB Nú er jörðin óðum að lifna af vetrardvalanum, bæði fyrir norðah og vestan, en þar hefur vorað seint að þessu sinni og má vafalaust kenna hafísnum um það. Jafnvel þar sem ís- hröngl er enn við landsteina heyrir fólkið grasið spretta þessa dagana. Um síðustu helgi fór ég ak- andi frá ísafjarðardjúpi suður til Reykjavíkur og munurinn á gróðrinum hér syðra og vestra var geysimikill. Tún voru að mestu orðin græn við Djúp, en hagar voru rétt að byrja að lifna. Þegar komið var yfir Þorskafjarðarheiði sást strax töluverður munur á gróðrL Hagar voru grænni, en trjá- gróður aðeins að byrja að vakna af vetrardvalanum. Þeg- ar komið var suður í Borgar- fjörð var fyrst hægt að segja að landið væri komið í sumar- skrúða, og hér í nágrenni Reykjavíkur var grasið farið að spretta og trén allaufguð. Vor og sumar hér syðra verð ur sennilega fjórum til sex vik um lengra en fyrir norðan og vestan. Það er e.t.v. aöeins meiri munur en venjulega. Samt munar yfirleitt ótrúlega miklu á lengd og blíðu sumars- ins hér við Faxaflóa og vestur við Djúp. • FÆREYJAR Haukur Cleassen, settur flugmálastjóri, hringdi í mig í gær vegna skrifanna um hið misheppnaða flug Tryggva Helgasonar til Færeyja. Sagði Haukur, að samkvæmt orðsend ingu frá dönskum flugmálayfir- vóldum færi fram viðgerð á flugbrautinni í Færeyjum og ekkert væri óeðlilegt við það, þótt vellinum hefði verið lok- að, en undantekningar gerðar þegar um væri að ræða reglu- bundið farþegaflug, eða sjúkra- flug. Það væri tafsamt og kostnað- arsamt að flytja vinnuvélar af flugbraut og á hana aftur, sagði Haukur — og lokun flugbrauta af sömu ástæðu ættu sér einnig stað hér á landi. • DÖNSK hUSMÓB-IR Dönsk húsmóðir á íslandi skrifaði og kvartaði yfir því, að mjög algengt væri, að vörur, sem vegnar eru og settar í um- búðir í verzlunum hér, stæðu ekki vigt, eins og sagt er. Hins vegar væri fátítt, að of mikið væri í sekkjum og pökkum. Sagðist hún aldrei hafa orðið vör við að ónákvæmnin á þessu sviði bitnaði á öðrum en við- skiptavininum. Þetta er vitanlega ekki til fyrirmyndar og er ástæðulaust fyrir fólk, sem verður vart við að hafa fengið minna magn en það hefur borgað fyrir, að þegja yfir því. Það á auðvitað að kvarta og sanna mál sitt. • TJÖRNIN Maður nokkur kom að máli við Velvakanda og sagði að hettumávurinn væri að drepa allt fuglalíf, ekki aðeins á Tjörninni, heldur allt umhverf- is bæinn — sennilega um allt land. Hettumávurinn er að hrekja kríuna úr Tjarnarhólm- anum, sagði maðurinn. Og fyrir nokkrum árum voru í hólman- um 48 endur. Nú eru aðeins 8 eftir. Ég hef oft heyrt talað um þá plágu sem hettumávurinn mun vera orðinn. Kona ein nefndi sem dæmi, að önd hefði kom- ið á Tjörnina fyrir nokkrum dögum með tíu unga. Að kvöldi sama dags átti hún aðeins tvo eftir, því mávurinn hafði grand að hinum. • MJÓLKIN í blaðinu í gær var sagt frá því, að í V-Þýzkalandi hefðu menn fundið aðferð til að geyma mjólk ferska í fjórar vikur. Þetta er mál, sem Mjólk ursamsalan hér þyrfti að fylgj- ast með. Þó ætti hún að láta sitja í fyrirrúmi að rannsaka, hvort ekki hefðu verið fundnar upp mjólkurhyrnur, sem ekki leka. Alltaf eykst úrvalið. Nú bjóð- um vér einnig rafhlöður fyrir leifturljós. segulbónd, smá- mótora o. fl. BRÆÐURNIR ORMSSON hJ. Vesturgötu 3.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.