Morgunblaðið - 04.06.1965, Blaðsíða 27

Morgunblaðið - 04.06.1965, Blaðsíða 27
Föstudagur 4. juní 1965 MORGUNBLAÐIÐ 27 — Frábær árangur Framhald al bls. 1 10 sekúndum síðar var Gemini IV komið. á braut. á sporbaugi sem er lengst 280 kílómetra og skemmst 160 kílómetra frá jörðu, sem er nákvæmlega sú braut, sem geimfarið átti að fara. Er geimfarið var komið á braut sneri McDiyitt- því við til þess að huga að síSasta eldflaugarþrep- inu, sem skaut þeim á braut. Þrepið fylgdi í kjölfarið skammt á eftir þeim. McDivitt sagði þá sjón fagra, en gat þess að þrepið ylti um sjálft sig-á braut sinni. Hæít við að snerta þrepið Er heir McDivitt 'og White íhöfðu-farið mestan hhita' fyrsta hringsins- umhverfis 'jörðu, var ákyeðið að hætta, við þ,á. fyrir- setlun að White skyldi snerta síð- asta þrep eldflaugarinriar eftir áS'hann færi út úr Gemihi-geim- íarinu. Ákvörðun um þetta var tekin eftir að McDivitt hafði tilkynnt að. hann hefði eytt of miklu elds- iieyti í -tilraunum sínum til aS slýra Gemini IV að eldflaugar- þrepinu. Upphaflega hafði ráð verið fyrir því gert að. Gemíni W kæmi svo nærri þrepin'u, að að- eins uni 7 metrar skildu á milli og átti White þá að fara út úr geimfarinu, og snerta sjálft, þrep ið, þ.e.a.s. ef það ylti ekki svo mikið á bráut sinni, að honum stafaði hætta að því. Hinsvegar kom.fljótlega á daginn, að eld- flaugarþrepið valt mikið á braut sinni, og það kynni því aS reyn- ast White hættulegt að koma Eærri því. Skömmu síðar tilkynntu lækn- ar á jörðu niðri, að White væri við beztu heilsu, og honum óhætt -að framkvæma þá áætlun, aí fara út úr Gemini-geimfarinu, þótt ekki yrði af því að hann kæmi nærri eldflaugarþrepinu. McDivitt notaði um 50% 'af eldsneyti Gemini IV til þess að reyna að komast sem næst þrep- inu, en hann var samt sem áður 3—4 mílur frá því. „Við getu'm ekki komizt að því", tilkynnti hann til jarðar. Er McDivitt spurði hvort hann ætti að hætta tilraunum sínum, eða eyða meira eldsneyti, var honum sagt að ferðin í heild skipti meira máli en þetta ein- staka atriði hennar, og skyldi hann því láta af tilraunum til að komast að eldflaugarþrepinu. Er Geminigeimfarið fór yfir Carnavon-stöðina í Ástralíu fengu geimfararnir heimild frá Kennedy-höfða til þess að fara þrjá hringi. Þeir munu fá slíkar heimildir níu sinnum enn í ferð- irini, ef allt gengur að óskum, en hún á að 'standa 97 kl'st. og 50 min. Á þessum tíma á Geminí IV að fara 62 hringi umhverfis jörðu áður en það lendir á Atlantshafi á mánudagskvðld eftir 2,700,000 km. ferðalag. Heimildir til geim- faranna verSa gefnar út fyrir nokkrar umferðir í senn. Hér er um að ræða lengstu geimferð Bandaríkjamanna, og jafnframt þá lengstu sem tveir imenn hafa farið saman, en lengdarmetið á þó sovézki geim farinn Valerian Bykowski frá 14. júní 1963. „Geimgöngunni" frestað Ráðgert hafði verið, að White færi út úr Gemini IV er geim- farið væri í annarri umferð um- hverfis jörðu, en þessu varð að fresta Það sem olli einkum frestuninni, var að geimfararnir höfðu ekki haft nægan tíma til undirbunings, og þó einkum að tæki, sem mæla átti blóðþrýsting White's áður en hann færi út, og á meðan á geimgöngunni stæði, reyndust ekki í lagi. Að lokum var hætt vi'ð að mæla blóðþrýsting White's. McDivitt ákvað á meðan á þessu gekk að fresta geimgöngu White's þar til geimfariS væri í þriSju umferð unnhverfis jörSu. Er McDivitt hafði ákveðið frestunina kallaði hann til jarð- ar: „Jæja, þá gefst tími til aS líta í kríngum sig." Virgil Grissom, sem stjórnaði fyrstá Gemini-geimfarinu, sem Bandaríkjarhenn skutú á loft fyrir nokkru, var í stöSugu tal- sambandi við geimfarana. Hahn spurði hvort þeir hefðu haft nokkurn tíma til að taka mynd- ir. Staðreyndin er sú, að við höf- um haft harla lítinn tíma til að gera nokkuS", sváraSi McDivitt; „En þetta er fyrirtaks geimfar." White sagði að 'hann héfði tekið fram allan útbúnaðinn, sem til geimgöngunnar þyrfti, en bætti við að sér hefði orðið heitt við þá hreyfingu. . „Hyernig líður þér núna," spurði Grissom þá.' „Prýðilega" svaraði White. McDivitt skýrði frá því rétt á eftir! að í þvi færi geimfárið yfir Kennédyhöfða, bg þeir saíju skotpallinn, 'sem þéir fóru frá. „Hahn" sé.st greinilega", sagði hann. Eftir að hafa þvi næst skýrt frá því áð þeir sæju enn síðara þrep eldflaugarinnar, sagði Mc- Div'itt:. „Þetta hefði'orðíð stutt flug éf við hefðum eit þennan skramba." .. ' - „Við sjáum Flórída eins óg á landabréfi," bsetti hann við. 20 mínútur í tóminu Er geimfarið var í þriðju ferð sinhi umhverfis. jorðu, var allt reiðubúiS. Kl, 19:44 að. ísl. tíma smeygði White sér út 'úr Gemini IV, en McDivitt stýrði því áfram. McDivitt kallaði til jarðar: „Þetta gengur stórkostlega. I^ann er kominn út og er farinn að hreyfa sig". í þessu framandi umhverfi varð White þannig raunverulega að „gervitungli", íklæddu geim ferðabúningi, og sveif hann á braut umhverfis jörðu með geim farinu. ASeins um 8 metra löng gullin nælontaug tengdi hann viS geimf arið. HraSinn var um 28.000 kílómetrar á klukkustund. Brátt var rödd White's, þar sem hann tveif úti í tóminu, útvarp- að um útvarpsstöðar um heim allan. Rödd hans . var óskýr og brestir heyrðust í sendingunni, þannig að erfitt var að skilja hvað harin sagði. McDivitt skýrði frá því að White væri hinn hressasti að sjá og að hann notaði hinár litlu þrýstiloftsbyssur til að hreyfa sig. Þetta var í fyrsta sinn, sem maðurinn notar slík tæki úti í geimnum. Eftir að White fór út úr Gem- ini IV fór geimfarið með ógnar- hraða yfir Mexico, yfir SV-hluta Bandaríkjanna, Arizona, New Mexico og Texas og síðan yfir Mexicóflóa, Florida og út yfir At lantshaf. Tilkynnt var á jörðu niðri að allt gengi eins og bezt yrði á kosið. Allt heilsufar White's væri í góðu lagi, þótt hann svifi í tóm inu. Rækilega var fylgzt með þessu og hvert hjartaslag hans og andardráttur mældist á tækj uffl á jörðu niðri. White kómst miklu auðveld- legar út úr Gemini IV en rúss- neski geimfarinn Alexei Leonov úr geimfari sínu, er hann fór hina sögulegu ferð sína fyrir nokkru. Leonov varð að klöngr- ast út um lítið kýrauga, en White opnaði hinsvegar stóra lúgu á Gemini og hafði lítið fyrir að komast út. Þær 20 mínútur, sem White sveif í tóminu, áttu geimfararn- ir fremur óformlegt samtal um myndatökur o. fl., og er það birt á öðrum stað í blaðinu í dag. Var þessu samtali þeirra útvarpað víða um heim, en það heyrðist illa. Hinsvegar náðist það sæmi- lega niður í geimfei-ðastöðina í Houston, Texas. Eftir að White hafði svifið í geimnum og notað þrýstilofts- byssurnar, sem McDivitt kvað hafa starfað mjög 'vel, smeygði hann sér-aítur inn um lúgu Gem ini IV heill á húfi eftir þetta mikla ævintýri. Var honum skip að af jörðu niðri að fara inn aft- ur sökum þess að skömmu síðar átti geimfarið að fara „inn í nótt ina", þ.e. yfir hinn myrkvaða helming jarðar. Upphaflega hafði verið ráð — Ég kem ekkert Framhald af bls. 1 myndavélina hér? White: Já. MeDivitt: Snýr hún að þér? Whité: Nei, ekki núna. Snúðu henni. Ég er ekki meS á myndinni. McDivitt: í hvora áttina? (Truflað svar frá White) McDivitt: Heyrðu, farðu ekki aftur þangað sem þú.... White (grípur fram í): Nei, ég er ekki fyrir aftan þig, ég ég er beint framundan. Grissom, stöðugt ofan í truflað samtal geimfaranna: Gemini IV Houston, Gemini IV Houston, Gemini IV Houston. White: Ég er aðeins húinn að taka fjórar eða fimm myndir. McDivitt: Allt í lagi. Ég er búinn að Ntaka n-r.rgar, en -þær eru ekki mjög góðar. Þú ert of nærri á þeim flestum, Mér tókst loks að stilla fók- usinn á 8 fet eða svo. Grissom: Gemini IV Houst- on, Gemini IV Houston. Jarðstjórn til flugstjórnar: Flugstjórn, viljið þið biðja Gemini IV að sleppa rofan- um þegar þið reynið að tala við það. McDivitt: Veiztu það, ~ÉA, að þetta um tilvitnunina, sem þú minntizt á, það lítur út fyrir að það sé rétt. Grissom: Gemini IV Houst- on. McDiyitt:____ (truflað) .. flugstjórnin segir trað. Grissom: (greinilega) Flug- stjórnin segir þér að fara aft- ur inn. McDivitt: Hefurðu nokkur skilaboð til okkar? Grissom, ákafur: Gemini, hafðu samband. McDivitt: allt í Iagi^ við ætlum að hafa samband núna. Grissom: Roger, við hérna niðri höfum verið að reyna að tala við ykkur í góða stund. White, er hann fékk skipun um að fara aftur inn í geim- farið: Mér líður bara ágæt- lega___" McDivitt: Nei, komdu inn aftur. Komdu. White, hlæjandi, en truflað: Ég kem ekkert inn. McDivitt: Við eigum þrjá og hálfan, dag fyrir höndum, vin- ur sæil. White, með tregðu: Ég er að koma inn. McDivitt: Allt í lagi. Grissom: Þið hafið um 4 mínútur þangað til þið komið að Bermuda___ (hér heyrð- ist ekki meira). McDivitt til White: Allt í lagi, allt í lagi, hafðu engar áhyggjur. Komdu bara inn. McDivitt: Hvernig gengur þér? White: Mér gengur stórkost- lega. McDiyitt: Gott. McDivitt: Jaeja, látum okk- ur . . . hananú, gættu að þér þarna. White: Ég er að . . . ég er fyrir því gert að White yrði 12 mínútur fyrir utan geimfarið, en þær urðu 20 áður en lauk. White talaði án afláts við McDivitt með an hann var fyrir utan, og átti stjórn geimferSarinnar á jörðu niSri fulit í fangi meS aS komast að. Umtíma vildi White helzt ekki sinna skipunum frá- jörðu um að fara aftur inn í geimfar- ið, og var það ekki fyrr en bæði Virgil Grissom, sem stóð í tal- sambandi við geímfarið, svo og McDivitt, voru farnir að byrsta sig, að hann fór inn aftur. (Sjá samlal geimfaranna og Griss oms á öðrum stað). Eftir að White var kominn inn, lýstu læknar á jörðu niðri því yfir, að heilsa hans væri með hinum mestu ágætum eftir þessa eftirminnilegu lífsreynslu. Varðbergsféiðg ÁHUGAMENN um vestræna samvinnu efna til stofnfundar Varðbergsfélags á Snæfellsnesi í samkomuhúsinu í Ólafsvík í kvöld kl. 21.00. Að undanfömu hefur staðið yfir undirbúningur að félagsstofnuninni og hafa tek- ið þátt í henni menn úr lýðræðis- flokkunum þremur, frá Stykkis- hólmi, Grundarfirði, Hellissandi og Ólafsvík. Þeir, sem áhuga ha.a á að taka þ.átt í félagsstofnuninni eru velkomnir á fundinn. Að undarstörfum loknum verður fundarstörfum loknum vérður Evrópu", sem fjallar um þróurl- ina í Evrópu frá styrjaldarlok- um. — — Orlof húsmæðra Framihald af bls. 8 þeirra kvenna, sem gist hafa or- lofið, fært því gjafir. Allt þetta fé hafi ég móttekið og fyrir hönd nefndarinnar færi ég öllum hlut- aðeigandi innilegar þakkir. Or- lofsnefndin í Reykjavík hefir nú opnað skrifstofu að Aaðalstræti 4 hér í borg og verður hún opin alla virka daga kl. 3—5. Æskilegt er að umsóknir ber- ist sem fyrst vegna möguleika á lengingu tímans, ef með þarf. Orlof húsmæðra á að vaxa með ári hverju og hlýtur að gera sam- kvæmt eðli sínu og vinsældum — því hvíld og gleði eykur bæði fegurð manna og gæði. Fyrir hönd Orlofsnefndar húsmæðra, Reykjavík. Steinunn Finnbogadóttir, gjaldkeri. Kennedyhöfða, 3. júní — AP< — James Mc- Divitt (t.v.); oig j Edward White, koma sér fyr-1 ir í Gemini-geimfarinu í niorg] un nokkru áður en hin fræki-' lega geimferð þeirra hófst. ¦ Hún á að standa i f jóra sólar- | hringa. beint fyrir ofan hana (lúg- una). McDivitt: Nærðu engri hand festu þarna, Ed? White: Jú, ég . . . (truflað). McDivitt, svaraði truflaðri spurningu frá White: Nei, komdu inn. White segir McDivitt aftur eitthvað. McDivitt, í kröfutóni'. Ed, komdu hingað inn. White: Allt í lagi. McDivitt: Okay, misstu ekki . . . (truflað). White Ég næ þvi ekki alveg. McDivitt: Aðeins betúr. White: Allt í lagi. Ég náði því. Hér var hluti samtalsins truflaður. McDivitt: Komdu inn núna. Flugstjórn: Kallaðu í hann aftur, Gus. Grissom: Gemini IV, Houst- on. Hér truflaðist sambandið enn. McDivitt: Nokkur skilaboð til okkar, Houston. Grissom, hvasst: Já, komdu honum aftur inn. Grissom: Er hann á leiðinni inn? McDivitt: Hann stendur í sætinu núna og nú eru fætnr hans komnir niður fyrir mæla borðið. Grissom: Okay, komdu inn núna. t»ið verðið yfir Buríhuda Los eftir 20 (sekúndur). McDivitt: Hann er að koma inn. Það lítur út fyrir að hann eigi í erfiðleikum með að kom ast inn. Grissom: Er kveikt á Ijós- unum í geimfarinu ef þið skylduð lenda í myrkri? Svar McDivitt var truflað. Flugstjórnin greindi frá því, að sambandið hefði tap- azt um stund yfir Bermuda. McDivitt náði þó sambandi nokkrum sekúndum síðar og talaði við Grissom. Einhver spurði Grissom hvað McDivitt hefði sagt. Grissom svaraði: Hann sagði að hann væri upptekinn, og það væri bezt að hann talaði ekki meira við okkur að sinní. Ný sending Dragtir — Kjólar — Pils — Blússur. Skólavörðustíg 17.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.