Morgunblaðið - 04.06.1965, Blaðsíða 21

Morgunblaðið - 04.06.1965, Blaðsíða 21
V Föstudagur 4. júní 19M MORGUNBLAÐIÐ 21 Margrét Jónsdóttir frá Arnarnesi — Minning ÞAÐ VAR hringt til mín í gær- kvöldi og tilkynnt, að Margrét frá Arnarnesi væri dáin. Það er ekki talið tiltökumál, þótt kona, komin hátt á níræðisaldur, hverfi okkur sjónum. En mér brá og ég fylltist söknuði, er ég minntist gamallar vinkonu, er væri nú með öllu horfin. Margrét var jafnan kennd við Arnarnes við Eyjafjörð. Þar fæddist húa 15. júlí 1877 og lifði 6Ín bernsku- og æskuár. Hún var dóttir hjónanna Jdns Ant- onssonar útvegsbónda í Arnar nesi og Guðlaugar Helgu Sveins dóttur. Anton, faðir Jóns var Sig urðsson, gestgjafi á Akureyri, en kona Sigurðar var Guðrún Jóns dóttir, ung og mjög lagleg stúlka eins og sagt er í Sögu Akureyrar. Þótti Anton í Arnarnesi mikill atorku- og dugnaðarmaður. Kona hans hét Margrét Áttu þau hjón fjölda barna. ' Guðlaug, móðir Margrétar, var Sveinsdóttir, ættuð úr Fljótum. Var hún hálfsystir, sammæðra, Einari B. Guðmundssyni, stór- bónda á Hraunum í Fljótum, sem mikil og merk ætt er komin frá. Arnarnesheimilið þótti mðrg- vm bera af öðrum heimilum sveit arinnar. Börnin voru alls þrett- én. Tíð skörð komu í þann mikla barnahóp. Átta börn komust á legg. Hjónín í Arnarnesi gerðu eitt ýtrasta til að veita börnum sínum þá menntun, er völ var á. Fjórir bræður gengu í Möðru vallaskóla og þótti slíkt þrek- virki af bónda að geta kostað svo marga syni í skóla. Ein systirin, Helga, dó innan við tvítugt. Kristín, listmálari var við Kvennaskólann á Akureyri og stundaði síðan listnám við Kon unglega listaháskólann í Kaup- mannahöfn og Jónína gekk í gagn fræðaskólann á Akureyri. Hún var yngst systkínanna, tuttugu árum yngri en Margrét. Lifir hún nú ein þessara mörgu syst- kina og var hún heitin eftir bróð ur sínum, Jóni, er drukknaði í Hörgá á leið úr kaupstað. Ég minnist Margrétar frá því ég var barn, sem einnar glæsi- legustu konu. Hvar sem hún för, flutti hún með sér hressandi blæ. Mér fannst vanta mikið ef Mar- grét kom ekki til kirkju á sunnu dögum heim að Möðruvöllum. Það var svo gaman, þegar hún sagði frá og vakti gleði meðal kirkjugesta. Fáir hlógu eins hjartanlega og hún, eða voru eins lagnir að vekja fögnuð. Þeg ar hún þeysti í hlað á Bláusi sín- um, var eins og vorgola léki um hlaðið. Stundum kom eitthvað óvænt upp úx reiðpilsvasanum hennar, fallegur hárborði, lítill lukkupoki eða annað dýrindi, sem gladdi litla stúlku á bæn- um. Allt fas Margrétar var tals- vert ólíkt því sem gerðist í þá daga meðal sveitafólks. Hún var líka sigld, eins og fólkið sagði, fór innan við tvítugt til Kaup- mannahafnar að leita sér mennt unar og sjá sig ögn um í ver- öldinni. Þrjár föðursystur henn- éttu heima í Höfn og tóku á móti frænku sinni. Útþráin seiddi þær ungar. Höfðu þær farið hver á eftir annarri með kaupskipum frá Eyjafirði til borgarinnar við Eyrarsund og í- lenzt þar. Man ég vel þessar þrjár systur, er ég unglingurinn kom fyrst til Hafnar. Tvær voru þá orðnar ekkjur, önnur með MARINA Oswald, ekkja L*e Harvey Oswalds, sem sakaður var um morðið á Kennedy, forseta, giftLst í dag Kenneth •J. Porter, tœknifræðingi frá Dallas í Texas. Vorn þau gefta aamaa í Durant, Okla- boma, *m þangaS komu þau frá Dalla* í d>«. tvær dætur uppkonar, en hin hafði eignazt nítján börn og misst átján. Mér rann til rifja, er ég heyrði sögu þessarar gömlu eyfirzku heimasætu, sem af æv intýraþrá lagði leið sína út í lönd í von um fögur ævintýr. Eftir heimkomuna, sem mun hafa verið vorið 1898, var Mar- grét heima í Arnarnesi og studdi móður sína við umsvifamikil bú störf. Nokkru eftir aldamót réð- ist hún til afgreiðslu í brauðbúð Axels Schiöth á Akureyri og þótti gott við hana að skipta. Hún var full af áhuga og lífs- þrótti. Hún var snör í snúingum og greiðvikin við viðskiptavin- ina. Oft stakk hún upp í okkur krakkana einhverju góðgæti, þegar við vorum í sendiferð í brauðbúðina. Börn hændust mjög að henni vegna glaðværðar hennar og greiðasemL Arið 1906 urðu þáttaskil í lífi Margrétar. Þá giftist hún Sig- tryggi Benediktssyni, verzlunar- manni á Akureyri. Eignuðust þau einn son, Jón, tannlækni, sem nú er prófessor við Háskóla íslands. Jón varð brátt elsku- legur, ljúfur drengur, auga- steinn og eftirlæti móður sinn- ar. Ekkert var ofgert fyrir einka soninn. Fyrstu ár aldarinnar voru engin veltiár. Fólk þurfti að vinna hörðum höndum til að hafa í sig og á. Þau hjón, Mar- grét og Sigtryggur tóku sig upp frá Akureyri og settu á stofn veitingahús á Hjalteyri, þegar þar var byggð síldarstöð, en voru þó oft að vetrinum innfrá. Eitt ár var hún ráðskona við heima- vist gagnfræðaskólans á Akur- eyri. Þá höfðu þau hjón um ára- bil veitingahús bæði á Siglu- firði og Akureyri. Var til þess tekið hve húsfreyjan á þessum stöðum var árvökul í starfi. Fjör og vinnugleði einkenndi hana. Aldrei var hún glaðari, en þeg- ar hún hafði sem flesta kring- um sig og gat veitt á báða bóga. Áhyggjur komandi dags spilltu ekki ánægju líðandi stundar, hún var ætíð reiðubúin að mæta hverju því, sem að höndum bar í trausti þéss að alla erfiðleika mætti sigra með bjartsýni og atorku. Og þótt vinnudagur væri oft langur, var hún reiðubúin að draga í slag að loknu dagsverki, því hún hafði yndi af spilum. Styttu þau henni marga stund í ellinni. Meðan drengurinn hennar var ungur hafði hún áhyggjur af því, hvort hún gæti veitt honum það uppeldi og þá menntun, er hann kysi og honum sæmdi og tókst henni það með miklum sóma. Þá fannst henni sem hlutverki henn ar væri lokið og hún gæti lagt árar í bát. Einkasonurinn var henni allt, enda nutu þau hjón umhyggju hans og ástúðar í mörg ár eftir að starfskraftar fóru þverrandi og degi tók að halla. Mann sinn missti Margrét ár- ið 1954. Þegar Margrét fann, að hún hafði ekki lengur þrek til að hugsa um litla heimilið sitt, vildi hún fara á elliheimili, svo hún yrði engum til byrði. Flutti hún þá að Ási í Hveragerði og þar dvaldi hún, unz hún veikt- ist fyrir skömmu og var þá flutt að Elliheimilinu Grund í Reykja vík. Fyrir tæpum tveimur árum dvaldi ég í Hveragerði í nokkra daga og hitti þá daglega þessa gömlu vinkonu mína. Dáðist ég þá að henni, engu síður en með- an hún var ung og lék við hvern sinn fingur. Ennþá hélt hún gleði sinni og var þakklát for- sjóninni fyrir góða handleiðslu. Við ræddumst talsvert við þessa fáu daga, «em við vorum sam- an. Það getur verið ömurlegt að horfast i augu viö éilina, og ekki Guðrún R. Jónsdóttir iixmiifim allir sem þola það. En fjörkonan mikla og stærsta lét sér hvergi bregða. Henni fannst lífið dásam legt og samferðafólkið hafði allt reynzt hehni mætavel. Það mátti með sanni segja að hún var sátt við lífið, enda þótt ellin virtist nú vera að ná yfirhöndinni. Nú er fjörkonan horfin sjónum vorum og hlátrar hennar hljóðn- aðir. En minningin lifir hjá okk ur, sem þekktum hana. í trausti þess, að þú fagnir nú aftur góðum vinahópi, og verðir, eins og áður, hrókur alls fagn- aðar, kveð ég þig, gamla vin- kona, og þakka þér vináttu þína frá því ég man fyrst eftir mér. Einkasyninum og fjölskyldu hans votta ég samúð mína og bið þeim guðs blessunar ásamt syst- urinni, sem nú er ein orðin eftir. Hulda Stefánsdóttir. Hlinning F. 22. j á'í 1894. D. 3. maí 1965 ÞAÐ er fátítt, að glæsileg kona, sem gædd er öllum þeim hæfi- leikum sem prýða má góða hús- móður og góða móður og sýnist eiga margra kosta völ, velji sér það lífsstarf, að þjóna öðrum og fórna þeim langa ævi, og það á þann hátt, að eftir sitja góðar kærleiksríkar minningar hvar sem sporin hafa legið. En þannig var líf og starf Guðrúnar R. Jóns- dóttur. Fædd var Guðrún 22. júlí árið 1894 að Dölum í Hjaltastaða- þinghá, og var því rúmlega sjö- tug að aldri er hún andaðist eftir stutta legu 3. f.m. Foreldrar Guð- rúnar voru þau hjónin Rústikus Jónsson og Ingunn Þorvaldsdótt- ir. Bjuggu þau mestan sinn bú- skap á Hrollaugsstöðum. Var Guðrún ein af sjö dætrum þeirra hjóna. Þegar Guðrún er seytján ára að aldri missir hún móður sína, en hafði þá fyrir skömmu vistað sig á heimili þeirra hjóna Hall- dórs Stefánssonar bónda að Sand brekku og konu hans, Jóhönnu Þorsteinsdóttur. Var hún með þeim hjónum til ársins 19&1, að hún réðist til Ólafs Gíslasonar framkvæmdarstjóra og konu hans, Jakobínu Davíðsdóttur, sem þá bjuggu á Norðfirði, en fluttu síðar í Viðey. Er Guðrún á heim- ili þeirra í samfellt 18 ár. Batt Þakkarorð Krlstínar Sigfúss ddttlr írá Syðra-VöUum LAUGARDAGINN 14. maí varð ég áttatíu ára gömul, svo þið sjá- ið að æði margt muni ég hafa heyrt og séð svo langan tíma. Ó-já, alltaf hefur hjólið snúizt hratt og hátt gnæfa hin neikvæðu númer vors jarðneska sambýlis. Má gjarnan segja að við sjáum flís í flestra augum og finnum þær í eigin augum. En skulum nú athuga málið. Við íslending- ar ættum að hafa okkur hæga, athuga ýmis óhöpp og neyð ann- arra þjóða og þakka vort frið- sæla líf hér. „Vel hefur konungurinn alið oss", sagði íslendingurinn forð- um, þegar hann kippti örinni út og var að deyja. Svo mættum við og segja — vel hefur konungur- inn okkar allra alið oss — land vort og þjóð! — Gefið okkur kristna trú og kjarngott hugar- far. Þannig er íslenzkt þjóðerni gætt mikilli mannúð og vill hlýða boðum herra síns. Svo vil ég minnast á mína eig- in reynslu og náin kynni af ver- öldinni. Fékk að vísu stórt áfall í æsku, missti foreldra mína ung og fór til vandalauss fólks — sem reyndist mér vel og alls staðar fann ég hinn annan huggara, sem gaf mér sinn frið, sterka heilsu, og alla þá möguleika er ég hef til viðbragða, svo langa ævL Snemma fann ég eðli mitt hneigjast að öllu, sem stóð í einhverjum skugga. Alveg sama hvort það var há eða lág lífvera, menn eða mállaus dýr, þangað fór ég og þráði að gjöra nú eitt- hvað. Þurfti þá ekki að hafa mik- ið fyrir, því minn voldugi verk- stjóri sá um allt — frá báðum hliðum. Og enn sá ég að við er- um öll í einhverjum aldingarði. Alls staðar dýrð Guðs, krafta- verk hans og enginn munaðar- laus eftir. í hreysum vesaling- anna er musteri þeirra minninga að þeim hafi svo oft verið lagt lið frá Guði og mönnum er hann hafi sent þangað sem þörfin var mest Þarna er mjög dýrmætur háskóli fyrir mig og aðra, er hafa fengið aS snerta sjúka og sveitta hönd síns náunga. Og ekki skuluð þér ætla, að hraustir og háttsettir mennta- menn séu sjúkir af sínu einangr- aða drambi — nei og aftur nei, það er ekki svo, þar hef ég gjör- reynt hin stóru tilþrif í sterkum bróðurhug og dýrmætum skiln- ingi, mér og öðrum vesalingum til stuðnings, vináttu og lofgjörð ar. Kristur kemst nefnilega alls staðar að. Oft hef ég undrazt þann un- að, sem mér finnst lífið á jörðu mettað af — getur þó enginn mað ur séð neina hamingjuturna kringum mig. Ég hef sjálf unnið fyrir mínum nauðsynjum og eng- inn þjónað mér til afkomu, þó alltaf haft nóg af öllu og liðið svo yndislega vel. Núna 15. maí var ég í síðasta sinn með vinum minum i samkvæmi, og fann hvað þar var gott að vera. — Blessað fólkið var svo vingjarn- legt og góðviljað. Einn þeirra gekk þó lengst í sínum auðveldu afrekum — mér til heilla, og munu fleiri hafa reynt dreng- lyndi hans um dagana. Hvernig ætti ég nú að meta og mæla öll þau vinahót er mér veittust þann dag? Fékk t.d. ótrúlegan fjölda símskeyta frá fólki í Reykjavík og víðs vegar af landinu. Einnig frá Vestmannaeyjum og Færeyj- um. Þessu mun ég aldrei gleyma né gjalda það, svo sem vert væri, því slík atriði eru af helgustu hneigð hvers manns vináttu. Hjartanlega þakka ég þeim er voru með mér í Breiðfirðingabúð og öðrum dýrmætum vinum, er hafa reynzt mér vel og aukið un- að minn svo lengi. Það er og víst, að þið eruð hjól í afli allra minn- inga um góða menn, sem eru vís- ir til að styðja þá er aðrir stjaka við, vegna þess að þeir hafi hras- að og liggi særðir við veg hinna sterku. Ég bið ykkur vinir mín- ir að athuga gullið í því grjóti og muna að þeir eru -eign síns skapara þó svona færi. Enda margar orsakir til óhappa á jörðu vorri — og enginn getur skipað örlögum annarra fyrir verkum. Óska svo þjóð minni allra heilla og kveð ykkur öll með hjartans þökk fyrir góð* sam- ieið. Kristín SigfúsdótUr, frá SrVri-VMluH. Guðrún órofatryggð við þessar fjölskyldur báðar og börn þeirra, sem entist alla ævi. í 11 ár samfleytt dvaldist Guð- rún síðan á heimili þeirra Guð- mundar Magnússonar kaupm. og konu hans Sveinbjargar Klem- ensdóttur hér í borg. Reyndist hún þar veikluðum syni þeirra sem ástríkasta móðir í hvívetna. Næstu ár er hún á vist hjá Olafi Thors, forsætisráðherra og frú hans, og síðan hjá Óskari Einarssyni lækni og Jóhönnu lyf- sala, og vann sér þar, sem ann- ars staðar mikla vináttu og virð- ingu. Persónulega hafði ég ekk- ert kynnzt Guðrúnu á þessu tíma bili ævi hennar. Það var ekki fyrr en hún réðist til Guðrúnar dóttur minnar, að ég kynntist mannkostum hennar og hæfileik- um. Meginhlutann af þeim árum, sem dóttir mín var við háskóla- nám, gætti Guðrún bús og barna, með þeirri alúð, samvizkusemi og snilld, sem fáum er gefið að geta fórnað óskyldum aðilum. Minn- ast börnin jafnan hennar með djúpri virðingu, svo traust urðu böndin á milli þeirra og hennar. Frá þessum árum öllum og mörg um, sem á eftir fóru, er margs að minnast og margt að þakka, sem aldrei var að fullu endur- goldið. Þegar dóttir mín, að loknu háskólanámi hér fluttist til Vest- urheims til áframhaldandi náms þar, flyzt Guðrún til þeirra hjóna Lárusar Blöndal bókavarðar og konu hans, Margrétar Ólafsdótt- ur Gíslasonar, og dvaldi þar til dauðadags. Naut hún þar í rík- um mæli fornrar vináttu frú Margrétar, sem sýndi henni í hví vetna frábæra nærgætni og um- önnum, þegar kraftarnir voru að þrotum komnir og lífsneistinn að slokkna, og annaðist að siðustu útför hennar, svo sem um eigin móður væri að annast. Ekki naut Guðrún annarrar menntunar í æsku, en barna- fræðslu eins og hennar var kraf- izt á þeim tíma, en í samvistum við sér menntaðri menn, karla og konur, kynntist hún margvís- legum fróðleik, var og mjög bók- hneigð og las því jafnan mikið, einkum hin síðari árin. í langri vist með frú Jakobínu, tileinkaði hún sér meira nám í húsfræðslu og heimilisstjórn allri, en þótt hún hefði gengið á sérskóla i þeim fræðigreinum um lengri tíma. Kunni hún vel að notfæra sér það í lífinu. Guðrúh giftist aldrei né held- ur eignaðist hún börn, er væru hennar niðjar. En svo mörgum börnum, annarra foreldra, gaf hún ást sína, blíðu og umhyggju, að fæstar mæður hafa náð því meti. Alla sína ævi bar hún fram úr ríkum sjóði hjarta síns þau verðmæti, sem mölur og ryð fær eigi grandað, og þau verðmæti lagði hún fyrst og fremst, að fót- um þeirra, sem enn voru of veik- ir og smáir til þess sjálfir að afla sér þeirra verðmæta. Allt var henni þetta eðlilegt og ljúft, án þess að krefjast endurgjalda, þvi að trúmennskan, tryggðin og gjafmildin voru sterkustu þætt- irnir í fari hennar. Guðrún var gædd óvenjulegum næmleika fyrir fegurð og yndL Það var því ekki að undra þótt hún vandaði mjög val á hverju frækorni, sem fór um greipar hennar til gróðursetningar í 6- venjulega víðáttumiklum þjón- ustuakri. En hún naut einnig þeirrar gleði, að sjá mörg af þeim blómum, sem af þeim fræjum döfnuðu, prýða veg hennar allt til leiðarenda. Með Guðrúnu er genginn 6- venjulegur persónuleiki, er marg ir minnast og allir sakna, sem af henni höfðu kynni. Gísli Jónsson. Húseigeindafélac Reykjavíkur Skrifstofa á Grundarstíg 2A Sími 15669. Opin kl. 5—7 alla virka daga, heriia Iaugardaga.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.