Morgunblaðið - 04.06.1965, Blaðsíða 15

Morgunblaðið - 04.06.1965, Blaðsíða 15
r Föstudagur 4. júní 19W MORGUNBLADID 15 Geimferö Bandaríkjamannanna Hafa Bandaríkin náð Sovétríkjunum á sviði geimferða? EINS OG frá er skýrt annars staðar hér í blaðinu, hófu Bandaríkjamenn í gær erfið- ustu os; lengstu geimferð, sem þeir hafa framkvæmt til þessa. f fyrsta sinn hefur bandarískur geimfari yfirgef- ið geimfar sitt og svifið um út í geimnum með svipuðum hætti og rússneski geimfar- inn Alexej Leonov hinn 18. marz sl., en helmingi lengri tíma. TLlraun Bandaríkjamanna skyldi hins vegar ganga enn lengra en tilraun Rússa fyrir tveimur og hálfum mánuði. Aðstoðarflugmaðurinn í bandaríska geimfarinu átti ekki einungis að yfirgefa geimfar sitt, heldur svífa út en hann fór inn í geimfar sitt aftur. Hefur enginn maður verið honum lengur svífandi í túminu. * Báðir geimfararnir, James McDavitt flugstjóri geim- skipsins og Edward White, að stoðarfíugstjórinn, sem nú þegar hafa byrjað geimferð sína, þar sem farið verður 62 sinnum í kringum jörðina á 98 klukkustundum, gengu und ir nákvæma læknisskoðun um síðustu helgi og þá var tekin svofelld ákvörðun: Ef ekk- ert óvænt kæmi fyrir skyldi Gemini IV hefja ferð sína út í geiminn kl. 2 e.h. (ísl. tími) næsta fimmtudag hinn-3. júní. Bandaríska geimferðastofn- unin (NASA) hafði skýrt frá eftirfarandi áætlun geimferð- arinnar: Sex mínútum eftir Yfir Mexico á hinn geimfar inn, Edward White að opna hurð geimfarsins og yfirgefa það bundinn línu um 7,6 m langri. Með þrýstiloftsbyssu, sem hann stýrir með hendinni á hann að hreyfa sig hægt að eldflaugarþrepinu. Á meðan White er fyrir utan geimfar- ið, mun hann taka ljósmyndir af jörðinni, stjörnunum, geim farinu og eldflaugarþrepinu. Einnig á McDivitt að taka myndir af White, þar sem hann svífur fyrir utan geim- farið. Tíu mínútum síðar, þeg ar þeir félagar eru yfir Flor- ida, mun White fara aftur inn í geimfarið. ástæðan til þess er að geim- farið er tveggja manna far. 3f hann útskrifaðist sem B. S. (Bachelor of Science) árið 1959. McDivitt er kvæntur og á þrjú börn. Geimferð þessi fer fram úr fyrri áætlun Bandaríkja- manna, en þar var áaetlað, að fyrsta ferð Bandaríkjamanns, þar sem hann hreyfði sig út í geimnum, yrði ekkj fram- kvæmd fyrr en síðar á þessu ári og þá með Gemini V. Ef þessi geimferð, tækist, eru * Edward White er 35 ára gamall og útskrifaðist frá West Point herskólanum í New York 1952. Hann gekk í flugherinn og ntarfaði síðan í þrjú ár i Vastur-Þýzkalandi í v~ ----- ;. X- James McDivitt flugstjóri geimfarsins. að hlnu útbrunna Sðru þrepi Titan 2 eldflaugarinnar, sem flutti geimfar hans, sem nefn ist Gemini IV, á sporbraut umhverfis jörðu, og snerta það. Að svo búnu mun McDivitt, með því að setja af stað hreyfla geimfarsins, stýra því í um 25 km fjarlægð frá eld flaugarþrepinu og síðar eða um þremur klukkustundum seinna, á meðan geimfarið er í fimmtu hringferð sinni um- hverfis jörðu, stýra því aftur í um það bil þriggja metra fjarlægð frá eldflaugarþrep inu. Eftir þetta mun Gemini IV haldt. áfram hinni f jögurra sólarhringa geimferð sinni .* Geimfarinn Edward White (yzt t.v.) fer út úr sámskonar tæki og Gemini IV á æfingu á Mexico-flóa við æfingu til undirbúnings geimferðinni. A floti í sjónum rétt hjá eru McDivitt og tveir froskmenn úr bandaríska sjóhernum. ^K Það er hins vegar ljóst af gangi tilraunarinnar, að sá hluti hennar að snerta eld- flaugarþrepið hefur ekki tek- izt. Hins vegar tókst öðrum geimfaranum Edward White að fara klakklaust út úr geim- farinu og var hann síðan í 20 mínútur úti í geimnum áður Edward White, aðstoðarflug- maður í geimfarinu og sá þeirra félaga, sem var 20 mín. fyrir utan geimfarið ut í geimnum. geimskotið, þegar geimfarið hefur losað sig við 2. þrep eld- flaugarinnar, sem bar það á loft, mun flugstjóri geimfars- ins, McDivitt, stýra geimfar- inu í um 90 m fjarlægð frá hinum útbrunna þrepi. í ann arri hríngferðinni umhverfis jörðu mun McDivitt, er geim- farið er yfir Hawaii, stýra því í um 7,5 metra fjarlægð frá eldflaugarþrepinu. Eins og sjá má voru þetta hinar upphaflegu áætlanir bandarískra vísindamanna, en þær röskuðust nokkuð eft ir að ferðin var hafin, eins og sagt er frá í forsíðufrétt blaðs ins. Ráðgert er, að geimfarið lendi á Atlantshafinu um 640 km fyrir sunnan Bermuda. Hefur þegar verið sendur þang að fjoldi skipa, sem munu dreifa sér um þetta hafsvæði í því skyni að leita uppi geim farana, þar sem þeir munu þá vera á reki í geimfarinu, og taka þá um borð. Nafn sitt, Gemini IV, dregur geimfarið af hinu enska heiti stjörnumerkis tvíburanna, en þeir, sem þekkingu hafa á geimferðum, yfirleitt sam- mála um eitt: Bandaríkin munu þá hafa komizt fram úr Sovétríkjunum í þessum þætti geimferðanna. * James A. McDavitt er 36 ára að aldri. Hann var valinn í hóp geimferðaflugmanna í september 1962 og hafði þá að baki sér langan feril sem flug maður í flugher Bandaríkj- anna, en í flugherinn gekk hann 1951. Menntun sína í flugverkfræði hlaut hann við Michigan háskóla, en þar hlaut hann hæstu einkun, ex þotuflugdeild. Hann nam síð- an við Michigan háskóla, þar sem hann lauk B. S. prófi í flugvélatækni 1%2. Edward White er kvæntur og á tvö börn. Báðir eru þeir MeDavitt og White majorar í bandaríska flughemum. Á þessari mynd sést, hvernig ráðgert var, að geimfarið, neðra tækið á myndinni, og 2. þrep eldflaugarinnar, efra tæk ið, ferffuðust á hringferð sinni umhverfis jörðu, unz geimfar- ið hefði, eins og sést síðast á myndinni, reynt að komast eins nærri eldflaugarþrepinu og unnt væri. Eins og þegar hefur verið greint frá, tókst þessi þáttur tilraurtarinnar ekki fuUkomlega.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.