Morgunblaðið - 07.11.1967, Blaðsíða 4

4
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 7. NÓV. 1967

MIAGNÚSAR
SKIPHOLTI21 SÍMAR 21190
eftir lokun limi 4038

Hverfisgötu 103.
Sími eftir lokun 31160.
LITLA
BÍLALEIGAN
Ingólfsstræti 11.
Hagstætt leigugjald
Sffni 14970
Eftir íokun 14970 eða 81748
Sigurður Jónsson
BILALEIGAN
- VAKUR -
Sundaíugaveg 12 - Sími 35135.
Eftir lokun 34936 og 36217.
f-]====*B/iAir/GAM
RAUOARARSTÍG 31 SÍMI 22022
Riiskinnshreinsun
Hreinsum rúskinnskápur,
jakka og vesti. Sérstök
meðhöndlun.
Efnalaugin Björg,
Háaleitisbr. 58—65, sími
31380, útibú Barmahlíð 6,
sími 23337.
AU-ÐVITAÐ
ALLTAF
★ Verndum jöklana
okkar
„íslendingur“ skrifax.
„Heiðraði Velvakandi!
Hin síðari ár hafa mörg
ágæt félagssamtök orðið til í
landi voru, er öll hafa það
markmið að vernda eitthvað,
sem okkur er kært, heilagt eða
jafnvel nauðsynlegt. Hinar ís-
lenzku skógarleifar eru vernd
aðar, fisktegundir eru vernd-
aðar, hreindýr og ernir, nátt-
úran sjálf svona almennt, geð
vort, húsdýrin o.s.frv.'
Eitt hefur þó gleymzt, illu
heilli, og má vera, að enn sé
ekki of seint að hefja máls á
því. Þar á ég við jökla vora.
Ýmeum kann nú að þykja
þetta einkennilegt tal, því að
hinir köldu jöklax hafi frem-
ur spillt mannabyggð og sam
göngum á landi voru heldur
en hitt. Satt mun það vera,
að þeir hafi gert oss lífið stund
um erfiðara, en þeir hafa líka
hert oss, líkami forfeðra vorra
og sálarþrek. Hvot tveggja
höfum vér, niðjar þeirra, tek-
ið að erfðum og erum • með
réttu stoltir af.
Hvað gerir oss að
íslendingum?
Hvað er það, öðru frem-
ur, sem gerir oss að íslend-
ingum? Það er auðvitað sam-
felld byggð kynstofns vors í
þessu kalda og harðbýla landi
í bráðum ellefu hundruð ár.
Jöklarnir framleiða kulda, og
kuldinn í þessu landi hefur
gert oss að því, sem vér erum.
Ef hér væri hitabeltisloftslag,
værum véru værukærir vesa-
lingar, eins og ailt hitabeltis-
fólk, sem nennir ekki einu
sinni að tína ávextina upp af
jörðinni, eftir að þeir hafa fall
ið af trjánum, heldux betla mat
og fé af fólki, sem býr norð-
ar og í kaldara loftslagi.
Heiti lands vors, íslands, er
dregið af jöklunum, og nafn
okkar sjálfra íslendingar, aft-
ur dregið af því. Forsenda
hvorutveggja — og um leið
þjóðernis vors — mundi
hverfa með jöklunum.
Jöklarnir í hættu
Nú er það vitað mál, og
hefur lengi verið, að jöklarn-
ir ganga saman með ári
hverju. Sumir eru alveg horfn
ir, eins og t.d. Glámujökull.
Eftir standa dauð örnefni, sem
minna á fornar, hvelfdar og
hvítar jöulbungur. Loftslags-
breyting mun að mestu valda
þeasum samdrætti. Jafnvel
konungur íslenzkra jökla,
Vatnajökull minnkar stór-
lega með hverju ári sean
líður, og verður smám
saman að engu, ef ekki er
gripið í taumana. Viljum vér,
að afkomendur vorir verði
ekki færir um að skilja skáld-
skap beztu stórskálda vorra,
þegar þeir yrkja sum sinna
fegurstu kvæða um jöklana?
„Og fannhvítir jöklanna tind-
ar“, — e.t.v. skilur enginn
þessa setningu eftir nokkur
hundruð ár.
Með allri þeirri tækni, sem
nútíminn á yfir að ráða, hlýt-
ur að ver.a hægt að stöðva eyð-
ingu íslandsjökla. Kjarnorku-
knúnir ofnar við jökulrætur
gætu blásið hrollköldum gustí
upp á jöklana, þegar heitast
er á sumrin. Með því að sáldra
vissum efnum úr flugvélum
mætti auka snjókomu yfir
jöklunum.
Jöklaverndarfélag
íslands
Þá þarf að stofna Jökla-
verndarfélag íslands, þar sem
áhugamenn knýja ríkisvald til
aðgerða, en það er tiltölulega
auðvelt á vorum dögum.
Hneykslast er á fólki, og það
með réttu, sem með ógætilegri
meðferð elds veldur mosa- og
skógarbrunum. En hvað um
jöklafara, sem taka upp eld á
jöklum og bræða með því ó-
bætanleg sár í hjarnskalla
jöklanna okkar? Margt smátt
gerir eitt stórt, og munum, að
ís, einu sinni bræddur, verð-
ur aldrei aftur sami ís. Hér er
enn til ís frá fyrstu öldum ís-
landsbyggðar, og væri sárgræti
legt til þess að vita, ef vér í
efnishyggjuofsa vorum eydd-
um honum. Hann kemur aldrei
aftur.
Góðir íslendingar! Hugleiðið
varnaðarorð mín, og sivo tök-
um vér ailir höndum saman,
stofnum Jöklaverndanfélag ís-
lands, fáum ríkisstyrk, bönn-
um hitagjafa í nánd við jökla
og ónauðsynlega umferð um
þá. Að lokum fáum vér Al-
þingi til þess að samþykkja
ströng verndarlög.
Hagamús í mosa
eða letidýr í pílviði?
Gleymum ekki, að með
eyðingu jökla kemur hér
hlýrra loftslag, sem mundi inn
leiða hér allsherjar slappelsi
og slen í andlegum_ og líkam-
legum efnum. Útlendingar
gætu platað oss til hvers sem
vera skyldi, þegar núverandi
stofuhiti er orðinn að forsælu-
hita úti við um hávetur. Molla
og deyfð ríkti yfir öllu. Nor-
nænn gróður yrði hér aldauða,
birki-dg fjalldropi hyrfu, en í
staðinn kæmu orkídeur og
gladíólur úti um allt. Fjalla-
refurinn okkar dræpist út, svo
og hagamúsin og hreindýrin.
í staðinn fengjum vér risaleti
dýr hangandi í pílviðargrein-
um. Vill nokkur íslendingur
bera ábyrgð á því, að svo færi?
Nei, og aftur nei!
Með kaldri kveðju.
íslendingur.“
★ Smábátaútvegur-
inn
Einar Thoroddsen, yfir-
hafnsögumaður, skrifar:
„Bátaeigandi, sem er að gef-
ast upp“, skrifar Velvakanda
2. nóv. sl. um aðstöðu smábáta
í Rey.kjavíkurhöfn. Telur bréf-
ritari, „að hvergi á byggðu
sjávarútvegsbóli þekkist ann-
að eins sleifarlag á smábáta-
útvegsmálum, og hér í Reykja-
vík“. Bátum sé þvælt fram og
a-ftur um höfnin'a, og af náð og
miskunn hengdir í aumustu
baujur, sem hann hefur séð,
kolryðgaðar tunnur, og það
fyrir 3.000,00 kr. 3 miánuði
atrix verndar.
fegrar
JUBSCO
'BÆLURHAR
með gúmmíhjólunum
• Ódýrar.
• Afkastamiklar.
• Léttar í viðhaldi.
• Með og án mótors.
• Með og án kúplingar.
• Stærðir %—2’
• Varahlutir jafnan fyrirliggjandi.
Góðfúslega leitið upplýsinga hjá oss.
&isli c7. cJoRnsan 14
UMBOflS- O G HEb DVFRZLUN
SÍMAR: 12747 ■ 16047 VKTURCÖTU 45
sumarsins. Ekki er lýsingin á
stigunum betri en efni standa
til; að lokum segir hann, að
þeir menn sem stundað hafi
handfæraveiðar í sumar, hafi
verið á aigerum hrakhólum
með báta sín<a.
Það er ekki rétt, að höfnin
taki kr. 3000,00 í leigu fyrir
baujurnar. Leigan er kr.
1-2000,00, en ekki fyrir 3 mán-
uði, heldur allt árið. Að bauj-
urnar séu óhæfar kolryðgaðar
tunnur, er ekki heldur rétt.
Allflestar þeirra voru teknar
upp snemma á sl. vori til eftir-
lits, og endurbættar það sem
þurfa þótti. Fyrir nokkrum ár-
um lét höfnin smíða þessar
baujur fyrir bátafélagið Björg,
án þes-s að greiðsla kæmi fyrir.
Bátafélagið Björg átti að ann-
ast víðhald þeirra og deila
þeim á milli félagsmanna siinna.
Þessi 'háttur var hafður á um
tíma, en félagið gafst fljótlega
upp, og taldi sér ekki fært að
halda þeim við, vegna kos'tnað-
ar. Leigjutekjur niægðu ekki
f.yrix viðhaldskostnaði. Af
hendi hafnarinnar var þó veitt
ókeypis aðstoð við að leggja
baujunum út, og taka þær upp,
þegar þess þurfti með.
Um gerð baujanna var haft
samráð við þáverandi forystu-
menn bátafélagsins, sem töldu
þær góðar; síðan h'afa þær
breytzt í „aumustu baujur",
sem sést hafa. Nýir siðir m.eð
nýjum herrum.
Að bátum sé þvælt fram og
aftur um h-öfnina er tilbúning-
ur. Þeir bátar, sem eru at-
vinnutæki, hiöfðu í sumar allir
samlastað. Þeir sem ekki höfðu
baujur, en sumir, bátaeigendur
óskuðu ekki eftir þeirri að-
stöðu,. voru staðsettir framan
við hús Slysavarnafélagsins,
en sá staður er öruggasta lægi
fyrir smábáta í höfninni,
enda eftir því sótt að vera
þar.
Stigarnir, sem settir voru á
garðhleðslurnar (ekki bryggj-
ur), niður að bá'tunum hafa ver
ið undir eftirliti. Hlaifi borizt
kvörtun um brotinn stiga, hef-
ur verið úr því bætt. Að stig-
arnir séu óhreinir er rétt, en
hver treystir sér til að bæta þar
um?
Við leigu á baujunum hefur
höfnin látið þá bátaeigendUr,
sem hafa báta sína í atvinnu-
skyni, ganga fyrir. Á sl. sumri,
ætla ég, að allir, sem undir það
falla, hafi fengið samastaða fyr
ir báta sína. Hinsveg'ar varð að
synja beíðnum um aðstöðu fyr-
ir skemmtisiglingabáta.
Nokkur brögð eru að því, að
m.enn komi með báta sína í höfn
ina, án þess að lá'ta nokkuð
vita, og skilja þá eftir í al-
gjöru reiðileysi. Einnig er
ámælisvert, hversu sumir báta-
eigendur eru kærulausir með
báta aína. Dæmi eru til þess, að
bátar hafi legið mánuðum sam-
an, án þess að vart hefði orðið
við, að nokkur maður kæmi
nálægt þeim. Það skal tekið
fram, að margir hugisa vel um
báta sína, svo sómi er af, en
hinir eru of margir, sem trass'a
að gæta þeirra, og lítt skiljan-
legt hvers vegna þeir eru að
setja fleytur sínar á flot.
Út í samanburð við aðra
staði ætla ég ekki að fara. Til
þess brestur mig kunnugleika.
Ég ætla mér þó óhætt að segja,
að fullyrðingar bréfritara um
sleiflarlag hér sé ómaklegt, og
að samianburður við aðra staði
yrði Reykjavík ek.ki óihagstæð-
ur, í þessu efni.
Einar Thoroddsen.
f} "-'T 7L í íjj!
1 fíf ínni

©pi b!| COPIHHAGEN