Morgunblaðið - 16.11.1971, Blaðsíða 11

Morgunblaðið - 16.11.1971, Blaðsíða 11
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 16. NÓVEMBER 1971 11 Thor Vilhjálmsson; Fáein orð um Karl Kvaran Sízt er ætlunin að fara að ryðjast inn í ræðu háttsettra gagnrýnenda eða auka við álits gerðir þeirra þótt hér sé reyní með fáum orðum að þakka und- urfagra sýningu Karls Kvarans í Bogasalnum sem staðið hefur um sinn og lýkur að kvöldi nú- líðandi dags. Að mínu viti er þessi sýning mikill viðburður, og ætti ekki sízt að vera kær- komin til að auka birtu hið innra í skammdeginu með hreggi og éljum eða án; tær list eldi skirð þar sem öllu er hafn að sem ekki þarf brýnt, sköpuð með vægðarla.usri sjalfsögun og er árangur af langri baráttu þar sem aldrei var slakað á en glímt við að heyja sér alþjóð- lega fullgil't formmáJ; og nú mætir augum persónuleg og sjáifstæð list, djúp og einlæg sem talar til okkar þannig að við finnum að þessi maður seni er einn af okkur, hann gefur þeim ekkert eftir sem eru í útlandinu. Nóg er um það í sýningav- sölum og listhúsum tíðarinnar að færðir séu fram með misnmn andi fyrirhöfn og stundum eifið islaust hjarðbrandarar sem ganga á renniböndum um ver- öldina: Austurríki og Portúgal, Japan og allt að tarna, bo-mm- bomm og dúlla bommbomm svo vitnað sé í Keisarann af Portú- gal eftir Selmu Lagerlöf, vél- mennafyndni sem einn tekur eít ir öðrum undir þvi yfirskini að verið sé að rjúfa vanaviðbrögð- in, eða kannski hneyksla borg- arana (épater les bourgeoises) eins og var kallað í fyrragær og kannski löngu fyrr, í gamla daga, kannski í upphafi aldar- innar og einkum á öldinni leið) eða plata sveitamanninn sem hér var lengi sagt meðan siður var að mæra bændamenningura sællar minningar, hver hneyks! ast nú á hverju nema ef væri einhver tittilingaskítur? Eða þá bara brandarasmalanum laiðis';, kannski hann sé að tjá tómleik- ann þar setn hann sjálfur er ai- veg tómUT og sýnist heimurimin líka sama tómið, kannski er hann bara timbraður: illa bundnar sátur í sýningarsölum eða sand , dreif á gólfi, ofvaxnir tannburst ar líkt og til að klóra fil á bak við eyrun; eða kannski bara listamaðurinn sjálfur með hirð sinni á leiksviði að sauma hnappa á þorska (sem i Sviþjóð hljöt'a að vera geddur), liví ekki rennilás? Og á hinn bóg- inn eru velmeinandi hópar ungra manna sem vilja útvega okkur lífvænlegt þjóðfélag og gá ekki að sér í ákafanum, og gerast stundum einsýnir gagn- vart list, heimta að hún sé ein- föld og snöggvirk í daglegri baráttu fyrir byltingu þjóðfé- iagsins, stundlegur áróður. Ekki skal ég amast við slíkum áróðri ef hann er ekki alltof subbulega framihn; auðvitað get- ur hann ekki. komið í staðinn fyrir list; ég trúi því lika að Iist sé nauðsyníeg. Og hvílíkur fðgnuður að sjá á þessum upphefðardögum hinna kunnátttilausu sýningu Karls Kvarans, þar sem sá lístamaður sækir sífellt inn á við til sjáOfs sin, og hefur aldrei slakað á kröfunum um æ hreinni tón; og hefur með miskunnarlausum aga sínum náð mikilli músík í verk sitt. Það hefur verið heill andi að fylgjast með ferli þessa listamanns, allt frá hálf-fígúra- tívri formbyggingu við sjóinn sem sýndist kannski vera hug- leiðing um konu við hafið og vakti athygli á septembersýn- ingu á vori listferils, yfir í kafla þegar Karl Kvaran mál- aði strangar afstraktar formbygg ingar með hárfínt stiKíum l'it- um í hreinum hornréttum flöt- um sem gjarnan voru nndir- lagðir svörtum konstrúksjónum eða þó öll'U heldur færðir ofan á svartar uppistöðugrindur sem litirnir voru leiddir út frá, og bar í fljótu bragði séð einhvern meinlætasvip. Þ>á voru beinar línur skyldugar en bjúgformin bönnuð. Sú list sem nú talar ti! okkar virðist kannski aðgengi- legri fleira fólki; sterk og tær sem talar til okkar með lýnsk- um innileika. Þar er ekkert auð fengið né ódýrt. Það má kalla þetta afstrakt eins og músík; en í sumum myndunum getur hver lesið eins mikið landslag og hann þráir eftir þvi sem imynd unaraflið dugir, og aðrir geta fengið mannmyn.dir dansandi eða líðandi inn á hugarsvið. Þessi list vekur margvíslegar hugrenningar, og talar ekki bara til heilans heldur líka til hjartans ef ég má nota dálitið þvælt l'íkingamál sem ailir ættu að skilja. Þarna er unnið með fáum lit- um í senn, hreinir litir og form sem virðast einföld; en eru oft ótrúlega margslungin og marg- við með sérstakri músik' í lín- unni sem er einungis á valdi mikilla listamanna að virkja. — 75 ára Framh. af bls. 5 stöðu í Stykkishólmi, en siðustu 10 árin starfaði hann sem sveit- arstjóri á Eskifirði og naut þar í hvivetna trausts Eskfirðinga í því starfi og náði það langt út yfir raðir sjálfstæðismanna. Esk- firðingar háfa sýnt honum marg- víslegan sóma eftir að hann lét af störfum sveitarstjóra fyrir um tveimur árum síðan. Þorleifur naut sín sérstaklega vel i starfi sveitarstjóra, enda hafði hann mikla og góða reynslu í þeim málum frá fyrra starfsferli í Hafnarfirði. Þorleifur réðst til starfa hjá undirrituðum fyrir rúmu ári og hafði ég ekkert þekkt hann áður nema af afspurn, en siðan hef ég haft margvisleg og sérstaklega ánægjuleg samskipti við hann á öllum sviðum og hefur mér ver- ið ómetanlegur styrkur af starfi hans hjá mér. Þorleifur er sér- staklega glöggur á aðalatriði í hverju máli. Hann er mikill lög- fræðingur, vandvirkur, nákvæm- ur o'g einbeittur og á mjög létt með að tjá sig, bæði munnlega og skriflega, enda var hann stofn andi og eigandi blaðsins Hamars í Hafnarfirði og ritstýrði því alla tið með miklum ágætum, þar til hann gaf sjálfstæðismönnum Hafnarfirði blaðið. Þorleifur er að mínum dómi sjálfstæðismaður af gamla skól- anum, veit sem er, að hagsmun- ir allra stétta hljóta að fara sam- an ef vel á til að takast. Hann er uggandi yfir hinum sívaxandi afskiptum ríkisvaldsins, bæði á sviði einstaklingsins og atvinnu- lífsins, en jafnan fylgir auknum rikisafskiptum yfirtroðsla á rétti einstaklingsins. Fyrst og fremst er Þorleifur þó málsvari þeirra, sem minna mega sín og er boð- inn og búinn til þess að rétta hlut þeirra, sem á er hallað og er hann þá mikill málafylgju- maður og hefur jafnan sitt fram, enda er hann gæddur góðum gáf- um, sem einkennast af réttsýni, drenglyndi og sanngirni. Þorleifur á miklu barnaláni að fagna, enda verið sérstakur upp- alandi og leiðbeinandi barna sinna. Það er heiður fyrir Kópavog, að þessi ágætismaður skuli búa hér hjá okkur á góðu heimili yngsta sonar síns og tengdadótt- ur. Megi blessun Guðs fylgja hon- um um ókomna framtíð. Sigurður Helgason, Kópavogi. Runólfur Ásmunds- son — Minning „Náttúran skapar manninn." ÖRÆFIN á Islandi. Ætli þetta sé ekki eitthvert kaldranalegasta nafn á mannabyggð í veraldar- sögunni. Ég minnist þess frá unglingsárum mínum á Norður- landi, að um mig fór hálfgerður hrollur, þegar minnzt var á Öræfasveitina, sem maðúr vissi það eitt um, að hún var innikró- uð af mestu jökulvötnum lands- ins, er voru ýmist illfær eða ófær nema fuglinum fljúgandi. Það var því með eftirvæntingu og nokkrum ugg að ég, fulitíða maður, lagði i fyrsta sinn leið mína austur yfir Skeiðarársand til þessarar ævintýrasveitar. Sið- ar lá leið mín það oft um Öræf- in, að mér gafst færi á talsverð- um kynnum af sveitinni og ibú- um hennar. Og hvilik kynni: Ein svipmesta náttúrufegurð, sem sést í sveit á IslandL Eina svéit- in, er hefur hvort tveggja í senn, seiðmagn hálendisins og blíðu sveitasælunnar. Hvergi á landinu hefi ég kynnzt jafn langvarandi veðurblíðu og sums staðar í Ör- æfum, enda þótt þar geti og brugðið til stórviðra. Þessi ein- angraða sveit í jöklanna skjóli hefur ekki svikizt undan því lög- máli náttúrunnar, að móta börn sín eftir eigin mynd. Þar býr hreinskilið, drenglundað og hjálpsamt fólk, með gestrisniinB i guðastóli og kann ráð til að leysa hvers manns vanda. Þetta er margra alda arfur, sem ein- angrunarneyðin hefur þroskað til meiri fullkomnunar en al- mennt gerist. Hjartahlý.ia, æðru- leysi, yfirvegun og karlmennska er aðalsmerki Öræfinga. í þessum gróðurreit manndóms og mannkosta fæddist Runólfur Ásmundsson hinn 20. april 1894 að Hnappavöllum, óvikinn sonur æskustöðvanna. Foreldrar hans voru Þuríður Runólfsdóttir og Ásmundur Davíðsson, sæmdar- hjón, er þá dvöldu í húsmennsku, en fluttu litlu síðar að Hofi, þar sem þau hófu búskap og bjuggu lengst af, en síðast í Sandfelli. Ruríólfur var elztur 6 barna, og eru aðeins tvö þeirra lifandi. Runólfur dvaldi æskuárin á Hofi, en frá fermingu og fram undir tvitugt vann hann að sveitastörf- um hér og þar í Öræfum. Þá hvarf hann til sjómennsku á Eyrarbakka og síðan i Þorláks- höfn, en þar var hann jafnframt ráðsmaður í 9 ár hjá Þorleifi alþingismanni Guðmundssyni frá Háeyri. 1 janúarmánuði 1925 tók hann þátt í björgun enskra togarasjó- manna úr sjávarháska í Þorláks- höfn. Hlaut hann fyrir það heið- urspening og áletrað vasaúr frá Bretakonungi. Árið 1927 flutti hann til Reykjavíkur og gerðist togara- sjómaður í nokkur ár, en stund- aði síðan landvinnu. Var um skeið vigtarmaður við kolaverzl- un Þórðar Ólafssonar, en árið 1949 gerðist hann starfsmaður Olíufélagsins hf. og vann hjá þvi til 1970, að hann kenndi van- heilsu, er endaði með sjúkrahús- vist á Landakoti, þar sem hann andaðist aðfaranótt hins 8. þ.m. 1 upphafi þessarar greinar er manngerð Runólfs þegar óbeint lýst. Til viðbótar skal þess þó getið, að hann var eftirsóttur starfsmaður sökum dugnaðar, reglusemi og trúnaðar. Þessi vin- fasti drengskaparmaður er eftir- Framh. á bls. 19 MORCUNBLAÐSHUSINU 'veröá Volvo'72 Nú verða vafalaust fleiri sem geta fært sér í nyt hin hagstæðu verð á Volvo 72, „Ég verð á Volvo og sagt: 1972". 142—124 Evrópa.......................... 2ja dyra 4ra gíra 90 ha vél kr. 398.300.- 142—484 GrandLuxe..................... 2ja dyra 4ra gíra 135 ha vél — 485.900.- 144—124 Evrópa.......................... 4ra dyra 4ra gíra 90 ha. vél — 415.900.- 144—134 DeLuxe......................... 4ra dyra 4ra gíra 90 ha. vél —441.800.- 145—124 Evrópa Station___............ 4ra dyra 4ra gíra 90 ha. vél • *— 456.000.- SöluumboS á Akureyri: MgX VEIjTlR BEF. MAGNÚS JONSSON ~ ~ -~»--» ¦-"-¦--• ÞÓrshaffirí" ¦BSBl SuðuriaWsbftut 16-Reykjavik-Simnefni: Volver-Simi3520Ö

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.