Morgunblaðið - 05.01.1972, Blaðsíða 3

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUÐAGUR 5. JANÚAR 1972
3
Jarðskjálftakippirnir
skiptu hundruðum
Er skýringanna á þeim að leita í kenningunni
um gliðnun landsins?
ÍBÚAK í Grindavík og ná-
grenni urðu varir við nokkra
snarpa jarðskjálftakippi á
nýársdagsmorgun, og í hinum
stærsta ultu ýmsir munir úr
hilhun Jkit víða i húsum. —
Jarðskjálftar hafa verið
býsna tíðir á Reykjanesskaga
sl. ár, og tíl að fá nánari vitn-
eskju unt þá lögðum við leið
okkar í jarðeðlisfræðideild
Veði ustof unnar. __________
Að sögn Ragnars Stefáns-
sonar, jarðskjálftafræðings,
sean þar varð fyrir svörum,
sldptu j arðsk j áilif tarn ir í hryn-
unni 1. janúar hundruðum.
Fíestdr voru þeár þó svo smá-
ir, að þeir fundust ekki, en
hinn stærsti mældist um 4 og
% stig á Richterkvárða og
gerði sá nokkurn usia, eins
og að framan greinir.
Ragnar var spurður að því
hvort ekki hefði verið óvenju-
mi'kið um jarðsikjálfta á árinu
sem var að liða, en hann kvað
það velta nokikuð á þvi hvaða
viðmiðun væri tekin. Jarð-
skjálftarnir si. ár hefðu ekki
verið snarpari en undanfarin
ár, og tæpast fleiri ef miðað
væri við landið allt. Hins veg-
ar væri það rétt, að óvenju-
mikið hefði verið um jarð-
— Ágreiningur
Framhald af bls. 1
ásakana frá Bandaríkjunum
og Kanada. Einn helzti tals-
maður ameríska málstaðar-
ins er Grænlandsráðherrann
Knud Hertiing. Vill hann taf-
arlausa friðun laxins við
Grænland í því skyni að bæta
veiðiaðstöðu grænlenzkra
fiskimanna, og telur gagn-
rýni bandarískra og kana-
dískra fiskifræðinga eiga við
rök að styðjast.
Christian Thomsen fiski-
málaráðherra er ekki á sama
máli og Hertling. Segir Thom-
sen að ekki sé rétt á þessu
stigi að taka ákvörðun um
friðunaraðgerðir við Græn-
land, heldur rétt að biða fund
ar Norð-Vestur Atlantshafs-
nefndarinnar, sem halda á í
Washingt.on í mai. Thomsen
telur það fljótfærni að rasa
nú út í friðunaraðgerðir. Vill
hann að alþjóðasamningar
verði hafnir, og segir enn-
fremur að rnauðsynlegt sé að
afla upplýsinga um það hve
mikið magn af laxi aðrar þjóð
ir veiða á miðum við Græn-
land.
Jens Otto Krag forsætis-
ráðherra fer þarna hil
beggja. Hann hefur lýst
þeinri skoðun sinni að stefna
skjáiftah rynur á þessu til-
tekna þéttbýl issvæði —
Reyikjanesinu.
Hann kvað hrynumar þó
ekki bundnar við einn stað,
heldur væru þær dreifðar —
allt frá Krýsuvík og vestur
úr út í Eldey. Þannig áttu
jarðsikjálftamir á nýársdag
upptök sin við Grindavík. Áð-
ur varð vart við verulegar
jarðskjáiiftahrynur á Reykja-
nesinu 10. október, og áttu
þær þá upptök sin í Krýsu-
vik. 19. öktóber varð aftur
vart við jarðskjá) fta á nesiniu,
og þá voru upptökin út af
Reykjanesvita. Eins var tals-
vert um jarðsikjái'ftakippi í
Hemgtinum í lok marzmánað-
ar. í>á drap Ragnar á jarð-
skjálftabrynu í Biskupsfung-
um i febrúar, en kvað þá hafa
verið smáa, enda þótt þeirra
hefði orðið greiniiega vart og
kvað það stafa af þvi hversu
náiægir þeir vom og grunnir.
Loks gat hann þess, að jarð-
skjálfta hefði orðið vart i
nokkrum mæli norður af land-
inu. Þeir væru þó lítt kann-
aðir, en stundum virtust ein-
hver tengsl milli þeirra og
hræriniganna á Reykjanesi.
Ragnar var spurður af því,
hvort hann hefði einhverjar
skýringar handbærar á þess-
um tíðu jarðskjálftum á
Reykjanesi. Hann svaraði þvd
til, að það væri algeng sikoð-
un meðal jarðeðlisfræðinga,
að landið væri smám saman
að gliðna i sundur nokkum
veginn eftir miðju. Hér á
Reykjanesskaga væri hins
vegar um mdðgengishreyfingu
að ræða eftir skaganum endi-
iömgum, og þar gæti verið að
ieita skýringanna á þessum
jarðskjálftahrynum. Hins veg-
ar tók hann það fram, að
þessi kenninig væri hvengi
nærri sönnuð og aðrar skýr-
ingar mætti fimna, en henni
hefði þó vaxið fylgd með árun-
umn.
Blaðamaðurinn minntist
þess, að á undan breýtingun-
uim á hverasvæðinu við
Reykjanesvita höfðu farið
jarðskjáiftahryniur, og þvi
spurðum við Raignar hvort
hann væri trúaður á einhverj-
ar áþekktar breytingar, t. d. á
Krýsuvíteurevæðinu. Varðandi
þetta tiitekna dæmi, þ. e.
breytingamar við Reykjanes-
vita, sagði Ragmar, að þar
væri ekki hægt að fu'Hyrða
um orsök eða afleiðimgu. Jarð
skjálftamir gátu verið afleið-
inig þessara breytinga, en hitt
yrði einnig að hafa í huga,
að fjölmörg dæmi væru um
það að jarðskjálftakippir
gætu valdið slíikri röskun á
jarðlögum, að vatnið leitaði
upp á nýjum stöðum. Annars
kvað hann það ekki koma sér
á óvart þó að einhverjar breyt
ingar yrðu i Krýsuvi'k — það
mœtti búast við flestu þarna
á Reykjanesinu. Eldigosi?
spurðum við. — Ekki af völd-
um jarðskjálftanna, svaraði
hann og brosti, en það gæti
aiveg eins orðið gos þarna
sem annars staðar á landinu.
STAK8TEII\EAR
Þessi strimill frá jarðskjálftaritara Veðurstofunnar spannar yfir 80 niinútur og á liann ern
skráðir 30 jarðskjálftar, sem nrðu í kringum hádegi á nýársdag.
J
Chr. Thomsen,
fiskimálaráðherra.
dönsku stjómairinnar í þessu
máli verði að liggja ljós fyrir
áður en nefndarfundurinn
hefst í Washington i vor.
Ekki hefur þó forsætisráð-
herrann tekið ákveðna af-
stöðu í málinu, en segir að vís
indalega sé ekki sanmað hvort
um ofveiði er að ræöa, sem
orsaki minnkandi laxagengd
í ár í Bandarikjunum og
Kanada. Ástæðan fyrir þess-
ari minnkandi laxgengd geti
allt eins verið meingun i án-
um.
Aður en núverandi rikis-
stjórn Danmerkur tók við
völdum kom til greina að J.
Risgaard Knudsen tæki sæti í
hennd sem fiskimálaráðherra.
Jens Otto Krag,
forsætisráðherra.
Segist hann nú fagna þeirri
ákvörðun sinni að neita ráð-
herrastólnum. Kveðst hann
hafa vita að ágreiningur yrði
við Hertling um laxveiðimál-
in.
Knud Hertling kom fram í
viðtalsþætti í danska útvarp-
inu um áramótin og ræddi þar
laxveiðimálin. Benti hann á
að friðun við Grænland hefði
litil áhrif á afkomu danskra
fiskimanna í heild þar sem
aðeins 12—14 bátar — aðái-
lega frá Borgundarhólmi —
stunduðu þessar veiðar að
jafnaði. Hins vegar hefði
friðunin mikil áhritf á afkomu
grænlenzkra fiskimanna.
„Mér er nokkuim veginn
Knud Hertling,
Grænlandsmálaráðherra.
sama hvort amerískir sport-
veiðimenn fá nokkurn lax í
ám sínum,“ sagði Hertling ráð
herna, „ég vil aðeins vernda
það grænlenzka atvinnulíf,
sem byggist á laxveiðunum.“
Um tíma leit út fyrir að lax
veiðideilan gæti valdið stjórn
arslitum i Danmörku, því
stjórnin á við mjög nauman
þingmeiriihluta að styðjast.
Þessu svarar Hertling: „Það
get ég ekki ímyndað mér. Ég
býst við að við komumst að
samkomulagi eiftir frekari við
ræður.“ Talið er að viðræður
um málið hefjist í þess-um
mánuði innan dönsku stjórn-
arimnar.
J
Almenn kauphækk-
un ekki veruleg
- að mati ríkisstjórnarinnar og
þess vegna er ekki grundvöllur
endurskoðunar samnings BSRB
Morgunblaðinu barst í gær eít-
jrfarandi fréttaitilkynning frá ri'k-
isstjórninni um deiluna vegna
samninga B.S.R.B.:
„Bandalag starfsmanna ríkis
og bæja gerði með bréfi frá 10.
desember 1971 kröfu um endur-
skoðun á gildandi kjarasamningi
opinberra starfsmanna á grund-
vel'li 7. gr. laga nr. 55/1962, en
lagagreinin hljóðar svo:
„Kjarasammingur skal vera
skriflegur, igerður til eigi
skemmri tima en tveggja ára i
senn og gildistími hans miðast
við áramót.
Nú verða aimennar og veru-
iegar kaupbreytingar á samn-
ingstímabili, og má þá krefjast
endurskoðunar kjarasamnings
án uppsagnar hans. Náist ektei
samteomulag aðilja innan mán-
aðar frá kröfuigerð, fer um með-
ferð máls samtevæmt III. og IV,
teafla laga þessara að öðru en
þvi, að samnimgur eða dómur
Kjaradóms skal gilda frá þeim
tima, sem um semst eða Kjara-
dómur ákveður."
Að mati rikisstjómarinnar er
sú 4% alimenna kauphækkun,
sem nýlega heíur verið samið
um, ektei svo „veruleg kaupbreyt
ing á samnimgstimabi']inu“, að sú
'hækkun réttlæti kröíugerð B.S,
R.B. um endurskoðun á þeirra
kjarasamningi, enda komu til
meiri hætekanir hjá opinberum
starfsmönnum þann 1. janúar sl,
samkvæmt áfamgahækteun í
þeirra kjarasamningi en hjá
þeim, sem njóta 4% hækteunar
innar. Og í ljós heíur komið, að
'kjarasamningurinn frá 19. des
emfoer 1970 leiddi af sér meiri
kjaraha'-kk'un en þá var gert ráð
fyrir. Þess vegna gerði ríkis
stjómin svohljóðandi samþykkt
um málið og var B.S.R.B. ti'l
kiynnt það með bréfi 28. f. m.:
„R’ikisstjómdn telur ekki grund
völl til endurskoðunar á kjara-
samninigum opinberra starfs-
Framhaid á bls. 26
„Sum dýr eru
jafnari en
önnur“
Allt frá því ríkisstjórn Oiaís
Jóhannessonar var mynduð hef-
ur það legið fyrir, að kommún-
istar hafa komið ár sinni svo vel
fyrir borð, að með ólikindum er,
og eru þó ekki ÖU kurl kontin tíl
grafar. Nú siðast hafa kommún-
istar sett samstarfsflokknm sin-
um enn einu sinni stólinn fyrir
dyrnar með þeim árangri, að for-
maður stjórnar STOFNUNAR-
INNAR er úr þeirra röðum, —
sem ef ttl viU er ekki svo illa
við hæfi vegna skyldleika henn-
ar við samsvarandi STOFNAN-
IR austrænar. Áður höfðu
kommúnistar sölsað undir sig
öll atvinnumálin að landbúnaðar-
ráðuneytinu þó undanskUdu, við-
skiptamálin og tryggingarmáUn.
Formaður f járveitinganefndar er
úr þeirra hópi og síðast en ekld
sizt má utanríkisráðherra nna
því að sitja vikulega fundi með
tveimur fyrrverandi Þjóðviljarit-
stjórum, þar sem þeir lesa hon-
um lexíuna.
Það undrar þvi engan, þótt
vaxandi óróa og óánægju gætí
nú innan Framsóknarflokksins,
og þótt minna tilefni hefði
verið tU. Ólafur Jóhannesson
reynir að vonum að friða flokks-
menn sína og tekst hvorki betr
ur né verr en honum er lagið.
Þannig segir hann í áramóta-
grein sinni í Timanum m.a.:
I>að er hvislað að Framsöknar-
mönnum, að þeir beri ekki það
frá borði í stjórnarsamvinnunni
er þeim ber.“ Og síðar segir
hann: „AUt þetta tal er tilefnis-
laust og út í hött. En eigi að
siður er ástæða til að vara við
þessum áróðri. Og út af þessu
vil ég taka fram, að það er min
skoðun, að stjórnarsamstarfið
eigi að byggja á fullkomnu jafn-
ræði samstarfsflokkanna, alveg
án tillits tU þingstyrks þeirra.
Þeir eru allir jafnnauðsynlegir i
samstarfinu. Allur metingur
þeirra á milli er óheppilegur."
Þessi orð forsætísráðherra
væru skiljanleg, ef honum hefði
farizt öðru vísi i skiptum sinum
við kommúnista en raun ber
vitni og stuttlega hefur verið
rakið. En eins og sakir standa
fer ekki hjá þvi, að mönnum
komi í hug fleyg orð úr bók Or-
wells, Félaga Napóleon: „öll
dýr eru jöfn,“ en síðar var bætt
við: „En sum dýr eru jafnari
en önnur."
Til hvers mundi
það leiða?
Nú á þessum siðustu dögum
vinsælla tilvitnana virðist ekki
úr vegi að vísa enn til bókarinn-
ar Félaga Napóleons, en þar eru
Skræki, sem er „lítið, feitt svín,
húlduleitt mjög“ færð þessi orð
i niunn: „Féiagar, sagði hann.
Ég treystt því, að öll dýr kunni
að meta þann fórnarhug, sem
félagi Napóleon hefur sýnt með
því að taka að sér þetta aukar
starf. Þið skuiuð ekki haida,
félagar, að það sé ánægjulegt að
vera foringi! Það er eitthvað
annað! Það er erfitt verk og
ábyrgðarmikið. Enginn skilur
það betnr en félagi Napóleon, að
öll dýr eru jafn rétthá. Honum
væri kærast að þið réðuð ykkur
sjálf. En stundum gætu ákvarð-
anir ykkar verið rangar, félagar
góðir, og tíl hvers mundi það
leiða?"