Morgunblaðið - 13.04.1972, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 13.04.1972, Blaðsíða 10
10 MORGUNBLAÐlÐ, FIMMTUDAGLTR 13. APRÍL 1972 „FERÐIRNAR HAFA SANNAÐ GILDI SITT" Spjall við Úlfar Þórðarson um augnlækningaferðir um helgar Olfar Þórðarson, augn- læknir, hefur si. 3—4 ár faæ- ið i reglubundnar augnlækn ingaferðir til Norðurlands, sem eru með nokkuð nýstár- legu sniði. 1 viðtali, sagði Olfar: „Upphafið að þessum ferðum var það að enginn augnlæknir fékkst til að taka við af Helga Skúlasyni, er hann lét af störfum. Land- læknir fór þess þá á leit við mig, að ég tæki að mér að sjá um augnlækningaþjónustu í þessum landsf jórðungi. Það var hreinlega í björg- unarskyni að ég féllst á að taka þetta að mér, þvi að það var ótækt að heill landsfjórð ungur væri án augnlæknis- þjónustu. Landlæknir gerðist síðan milligöngumaður um að skipuleggja ferðirnar og skapa aðstöðu fyrir augn lækni á sitöðum, þar sem héraðslæknar og sjúkrahús- læknar voru, til að hægt væri að færa allt sem gert væri í sjúkrasögu á hverjum stað ag að læknarnir gætu átt sinn þátt i að skipuleggja starfið og fylgjast með því." — Hvernig er þessum ferð um háttað? „Við fljúgum frá Reykja- vík á laugardagsmorgni, vinn um allan daginn og sunnu- dag, en komum aftur tii Reykjavíkur á sunnudags- kvöldi. Oft er annar læknir með í förinni svo og aðstoð- arfólk til þess að forðast langa biðlista." — Hvers vegna voru helg- arnar valdar? „Þær eru eini timinn, sem við höfum frí frá störfum hér í bænum. Auk þess er aðstað an á sjúkrahúsunuim og i læknamiðstöðvunum laus til afnota þessa daga og einnig á fólk miklu auðveldara með að komast á staðinn um helg ar." — Hver er helzti tiigangur ferðanna? „Að veita fólki nauðsyn- lega læknisþjónustu á þessu sviði og jafnframt að leita að gláku og öðrum augnsjúk- dómum, alveg eins og gert er á læknastof um." — Hvernig hafa þessar ferðir tekizt? „Að minum dómi hafa þær tekizt mjög vel, því að undir tektir fóiksins hafa verið mjög jákvæðar." — Er hægt að framkvæma aðgerðir á þessum stöðum? „Já, ég hef gert aðgerðir á öllum þessum stöðum, minni- háttar aðgerðir. Allir þeir, sem þarfnast meiriháttar að- gerða, eru sendir tii Akur- :' .*.:."Í Clfar Þórðarson. eyrar, eða ef þeir kjósa held ur til Reykjavikur." — Hversu margar ferðir eru farnar á hverju ári? „Þær eru milli 15 og 20 ef meðtalin eru þau skipti, sem veður hefur heft för og tíðni ferðanna fer eftir biðlistun- um. Héraðslæknirinn eða sjúkrahúslæknirinn eru okk- ar milligöngumenn. Fólkið hefur samband við þá og þeir láta skrifa niður biðlistann. Síðan hafa þeir samband suð ur og þá komum við." — Eru þessi ferðalög ekki erfið? „Vinnan er ekki svo mjög erfið, en auðvitað geta svona ferðir verið þreytandi Kannski er mesta spennan i að komast til baka á sunnu- dagskvöldi, því að það er oft eríitt að ferðast í litlum flug vélum að vetrarlagi. Hins veg ar hefur það hjáipað mikið, hve veturnir hafa verið mild ir undanfarið. Ferðirnar eru þýðingarmiklar og einnig skemmtilegar. Það má segja að þær hafi tviþætt gildi. Læknarnir á stöðunum hafa fengið áhuga á þessu og mjög gott samstarf skapaat. Við berum saman bækur okkar hverju sinni og þannig verð- ur auðveldara að fylgjast með sjúklingunum. Hitt er svo, að ferðirnar hafa áróð- ursgildi, því að þegar læknir inn kemur reglulega hvetur það fólk til að leita til hans og láta líta á augun." — Þú sagðir að þessar ferð ir væru skemmtilegar? „Já, ég hef persónulega not ið þeirra mjög mikið. Ég hef kynnzt mörgu fölki og kom- izt þanmig í skem'mti'le'g tengsi við landsbyggðina. Annars var ég einu sinni héraðslækn ir á Sauðárkróki og hef á ferðum minum þangað endur nýjað gömul kynni. Það er einnig mjög skemmtilegt að starfa með læknunum úti á landsbyggðinni." — Ekki er þetta frambúð- arlausn á þessu vandamáli? „Nei, það þyrfti auðvitað að fá lækni til að ferðast reglulega um þetta svæði svo og alit landið um nokkurra ára skeið í samvinnu við Iand læknisembættið, en það verð ur erfirt að fá mann til slíkra starfa. Það er þó hugsanlegt að starfið verði fýsilegra, ef hægt er að koma upp góðum tækjabúnaði á stöðunum og skapa góða aðstöðu. — Hefur árangur þessara ferða verið góður? „Maður veit auðvitað ekki hvað fólkið hefði gert ef eng inn læknir hefði komið á stað inn, en við teljum sterkar lík ur á að sjúkdómar hafi uppgötvazt fyrr en ellia hefði orðið, þó að ekki sé hægt að fuilyrða um það. En við höf- uim orðið varir við að minna er um alvarleg tilfelli og við vitum að við höfum náð tit fólks, sem annars hefði ekki leitað til læknis. Með þetta í huga tel ég að þessar ferð- iir, sem landlæknir skipu- lagði, hafi fyililega sannað réttmæti sitt og gildi og ætti að mínum dómi að skipu- leggja slikar ferðir á öðrum sviðum. 200 ár liðin frá sláttu mynt ar með nafni íslands Hálf öld frá útgáfu sjálf- stæðrar myntar á íslandi Ræða Birgis Kjarans, formanns bankaráðs Seðla- banka íslands á ársfundinum HÉR fer á eftir að meginefni til ræða sú, sem Birgir Kjaran, formaður bankaráðs Seðla- banka íslands, flntti á árs- fundi Seðlabankans í gær: „Mér finmst ástæða til þess að geta þesa að í ár esru nokk- ur tímamót í sögu íslenzkrair mynitar. Nú mun að mestu vera lokið nýskipun íslenzkrar myntar og pendngasláttu og jafnfiramt vill svo til, að um tvö hundruð ár eru liðin frá því að fyrst var slegiin mynt með naifni íslands á, en það var árið 1771 og jafnfraimt er hálf öld síðan ísland hóf að gefa út sjálfstæða mynit. Það getur því varla talizt út í hött, að stiklað sé hér í mjög stór- um dráttum á báttum íslenzikr ar myntsögu. Talið er að landnámsmewn hafi í upphsfi flutt með sér talsvert af ómótuðu silfri og það verið notað sem gjaldimco- iil milli mamna, en þó einkum í viðskiptum við útlönd. En silfrið hvarf smám saman úr umferð og í staðinn kom skipti verzlun. Þessi skiptiverzlun fékk á sig lögbundið form, svonefndan ! ainðröfureiknárog, sem gtlti lanr't fram eftir ö'd um. Að sjálfsögðu fluttist erlend mynt til landsins, en i svo litlum mæli, að um almennt gangsilfur var ekki að ræða. Heknildir eru til fyrir því, að enskir „Half-Crowm" guilpen- ingar, þýzkiir Kreuzthaler, Carolusthaler, damskar Gull- rósenóblur og fleiri teguindir frægra mymta hafi borizt hing að til lands og verið hér eitt- hvað í umferð. Þegar Danír komu til sög- unmar var kaupmönmuim gert að skyldu að sjá íslenzku efinia- hagslífi fyrir mauðisynlegum gjaldmiðli. — En ekki verður sagt, að hinir erlendu kaup- menin hafi ávallt rækt skyldur sínair í þessu efnd, enda var her stöðugur gjaldeyrishörg- ull. Flestum mum hafa verið ljóst, hvaða erfiðleikum slikur gj aldmiðilsskortur olli. Mun það ásamt öðru, hafa leitt til þess, að stjórnin lét setja í um- ferð á íslandi danska Couramt- seðla á árunum 1780 til 1804. Var íslenzk áletrun á bakhlið þeirra, seninilega til þess að vekja traust landsmanina. Tölu vei-t var af þessum seðlum hér lendis í umferð og urðu all- margir íslendinigar fyrir fjár- hagstjóni þegar peningahruin- ið varð í Danimörku árið 1813, að lokmum Napóleoms-styriöld- umum. Þá urðu þessir seðlar sem næst verðlauöir. Eftir því sem atvinnuvegum íslendiinga óx fiskuir um hrygg og viðskipti og verzlutn færð- ust í auka, varð gjaldmiðils- þörf meiri og skortur hanis til- fininiainilegri. Reyndu þá ein- staklinigar með eiinhver j um hætti að leysa vandanm og um miðja síðustu öld tóku ýnnsir kaupmenin að gefa út svo- mefnda vörupeniraga. Carl Franz Siemsen, kaupmaður í Reykjavík, reið á vaðið árið 1846. Gaf hamn út tvo peninga, 18 skildimga og 4ra skildinga. Voru þeir og í raotkun í Fær- eyjum, en þar rak hanm eiirandg verzlun. Fleiri kaupmenn fet- uðu í fótspor haras og kuran- astir urðu himir svonefmdu Bíldudalshlumkar, sem gefrair voru út á vegum verzlumar Péturs J. Thorsteinissomar á Bíldudal. Síðustu vorupendmig- arndr murau hafa verið gefndr út af Lefoliis-verzluninni á Eyrairbakka um aldamótim. Þessi einkamyntslátta olli íslenzk mynt frá upphafi í safni Seðlabankans. Birgir Kjaran. nokkrum rugliragi í peninga- kerfimu, svo ófullkomið sem það var. Því var með löguim frá Alþiragi árið 1901 lagt batnm við einlkamymtisláttu. Hinis vegar mátti enn halda áfram að slá svokallaða brauð- peraimga, enda notkun þeirra álitim aramars eðlis. Murau himir síðustu þeirra haifa verið í gangi á vegum Karls Eyjólfa- sonar í Bolumgarvík, fram til ársinis 1932. Árið 1873 voru himar fornu norrænu myniteinimigar lagðar niður og sameigiiralegur miymit- fótur tekinm upp fyrir öll Norð uirlönd. Stofrauðu þau með sér miymtsam'band, svonefirat Stoand iniavisk Mönitundon. Var þá tekin upp sameiginleg krómu- mymt og akveðið, að úr eimu kílógraimjmd af gulli mættá slá 2480 króniur. Jafruflraimit vair ákveðið, að hver myirabslátta um sig skyldi vera löglegur gj aldimiðili á öflluim NorðXir- lönduim, og þar með talið Is- lamd, enda taUð hluti Dama- veldis. — Norðiirlamdakiiiániuir urðu því hér ekki fáaéðTar, eft- ir því sem auraráð ju)ku»t, en Framhald á bls. 12.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.