Morgunblaðið - 23.10.1973, Qupperneq 16

Morgunblaðið - 23.10.1973, Qupperneq 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 23. OKTÖBER 1973 Útgefandi hf. Arvakur, Reykjavík Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson Ritstjórar Matthias Johannessen, Eyjólfur Konráð Jónsson, Styrmir Gunnarsson. Ritstjórnarfulltrúi Þorbjörn Guðmundsson Fréttastjóri Bjorn Jóhannsson. Auglýsingastjóri Árni Garðar Kristinsson. Ritstjórn og afgreiðsla Aðalstræti 6, simi 1 0-100. Auglýsingar Aáalstræti 6, sími 22-4-80. Áskriftargjald 360,00 kr. á mánuði innanlands. í lausasólu 22.00 kr eintakið Iræðu, er Geir Hall- grímsson formaður Sjálfstæðisflokksins flutti á Alþingi s.l. fimmtudag í umræðum um stefnuyfir- lýsingu ríkisstjórnarinnar, gerði hann að umtalsefni ástandið í efnahagsmálum þjóðarinnar og sagði m.a.: „Verðbólgan er heimatil- búin afleiðing af efnahags- málastefnu ríkis- stjórnarinnar eða réttara sagt skorti á efnahags- stjórn af hennar hálfu. Ríkisstjórnin hefur haldið frá byrjun uppteknum hætti, bætt sífellt elds- neyti á verðbólgubálið með hækkun ríkisútgjalda og stórfelldri aukningu útlána úr sjóðum, án þess að tryggt væri fé nema með síauknum erlendum og innlendum lántökum. Af- leiðingin er örari og meiri verðbólga en orðið hefur hér um áratuga skeið.“ Formaður Sjálfstæðis- flokksins vék síðan að því, að ræða Ólafs Jóhannes- sonar forsætisráðh. hefði leitt í ljós mikla breyt- ingu á viðhorfum ríkis- stjórnarinnar til efnahags mála. En forsætisráðherra lagði áherzlu á það í ræðu sinni, að árangursríkt andóf gegn verðbólgu hlyti að byggjast á „samstilltu átaki á sviði launa- og verð- lagsmála, fjármála ríkisins og annarra opinberra aðila o.s.frv.“. Sagði Geir Hallgrímsson, að þetta hefði einmitt verið inntak- ið í þeirri stefnu, sem við- reisnarstjórnin fylgdi í heilan áratug með betri árangri en áður hef ði náðst í íslenzkum efnahags- málum. Geir Hallgrímsson gerði síðan grein fyrir stefnu Sjálfstæðisflokksins í efna- hagsmálum, og um hana hafði hann þetta að segja: „Sjálfstæðisflokkurinn leggur áherzlu á sam- ræmda stjórn efnahags- mála, þar sem allir þættir þeirn eru teknir til með- ferðar og yfirsýn yfir þá höfð. Hér verður að breyta um stefnu. Við viljum leggja sérstaka áherzlu á: I fyrsta lagi, að sveiflur ísl. efnahagslífs sem eiga ekki sízt rót sína að rekja til verðsveiflna og aflasveiflna í sjávarútvegi, verði, eins og unnt er, jafnaðar með eflingu Verð- jöfnunarsj. sjávarafurða, sem stofnaður var í tíð við- reisnarstjórnarinnar, en núverandi stjórn hefur nýtt lítt þrátt fyrir sí- hækkandi afurðaverð sjávarafurða. I öðru lagi teljum við, að draga megi úr þessum sveiflum út- flutningstekna með því að renna fleiri stoðum undir atvinnuvegi okkar, efla út- flutning iðnaðarvara og leggja áherzlu á stóriðju og annan iðnað, sem fólginn er í því, að vatnsafl og varmaorka ásamt hugviti og vinnuhæfni íslendinga sé nýtt til framleiðslu verð- mætrar vöru. í þriðja lagi ber auðvitað að beita gengisbreytingum til að jafna sveiflur í efnahags- lífinu, en varast ber að hækka gengið, þótt verðlag sjávarafurða fari hækkandi, ef það er hinum unga útflutningsiðnaði til tjóns. Ber þá fremur að leggja áherzlu á að efla Verðjöfnunarsjóð sjávar- afurða. I fjórða lagi verður að hafa stjórn á peninga- málum og auka ekki peningamagnið í umferð með erlendum lántökum, sem kalla á aukið vinnuafl, vörur og þjónustu, sem ekki er fyrir hendi í þjóð- félaginu. í fimmta lagi verður að skera niður út- gjöid ríkis og fjárstreymið, sem fer um héndur hins opinbera við gerð fjárlaga. Fjárlög verði þannig úr garði gerð, að hið opinbera takmarki umsvif sín og taki sem minnst af aflafé borgaranna. Ákveða skal, hve háu hlutfalli af þjóðar- framleiðslu eða þjóðar- tekjum hið opinbera hafi úr að spila og fram úr því marki verði ekki farið. I sjötta lagi ber að stefna að því, að aðilar vinnumark aðarins geti með frjáls- um samningum breytt til- högun kjarasamninga og komið sér saman um skip- an mála. í því sambandi er mikilvægt með frjálsum samningum að endurskoða vísitölufyrirkomulagið og tryggja hinum lægst- launuðu sérstaklega kjara- bætur.“ Ástandið í efnahags- málum þjóðarinnar er vissulega uggvænlegt. Verðbólgan eykst hröðum skrefum, og ef miðað er við 12 mánaða tímabil frá ágúst 1972 til ágúst 1973 kemur í ljós, að verðbólgu- vöxturinn nemur um og yfir 20% á þessu tímabili, sem er allt að þrisvar sinn- um meira en í helztu nágranna- og viðskipta- löndum. En það var yfirlýst stefna ríkis- stjórnar Ólafs Jóhannes- sonar að halda verðbólgu- vextinum í skef jum og tak- marka verðbólguna við það, sem gerðist í helztu nágranna- og viðskipta- löndum. í stefnuræðu for- sætisráðherra gumaði hann mjög af aukningu kaupmáttar í tíð núverandi ríkisstjórnar, en við athug- un kemur í ljós, að kaup- máttur ráðstöfunartekna heimilanna jókst meir síðustu tvö ár viðreisnar- innar en fyrstu tvö ár vinstri stjórnarinnar, þannig að einnig á því sviði er af litlu aðstáta. STEFNA SJÁLFSTÆÐIS- FLOKKSINS í EFNAHAGSMÁLUM ÞATTASKIL I STJORN- ARSAMSTARFINU EFTIR ELLERT B. SCHRAM HVORT heldur sem ríkisstjórnin tórir lengur eða skemur eftir þau átök milli stjórnarflokkanna, sem þjóðin hefur orðið vitni að þessa síðustu daga, er öllum Ijóst, að þeir atburðir munu marka þáttaskil, ekki aðeins í núverandi stjórnarsamstarfi heldur og í íslenzkum stjórnmálum. Sér- staklega geta þeir valdið örlagaríkum sinnaskiptum í Framsóknarflokknum. — 0 — Það var Ijóst, strax eftir að úrslit síðustu þingkosninga lágu fyrir, að FVamsóknar- flokkurinn lagði ofurkapp á að komast í ríkisstjórn. Flokkurinn tók þvf með mikilli feginshendi, þegar Ölafi Jóhannes- syni var falin stjórnarmyndun, og segja má, að Framsóknarflokkurinn hafifórnað flestu til þess eins að bræða saman þá stjórn, sem nú situr. Þessu gerðu samstarfsflokkamir sér snemma grein fyrir. Af þessum ástæðum er stjórnarsáttmálinn nánast eftirprentun á óskalista Alþýðubandalagsins, og af þeim sökum hafa framsóknarráðherrarnir verið með eindæmum eftirgefanlegir í stjórnarsamstarfinu. Sérstaklega hafa ráðherrar Alþýðu- bandalagsins, með dyggri aðstoð Þjóð- viljans, fært sér þennan veikleika Fram- sóknarflokksins í nyt, og margoft haft að engu skoðanir og yfirlýsingarframsóknar- ráðherranna. — 0 — Þess má finna mörg dæmi. 1 nóv. 1971 sagði Einar Ágústsson: „Það er mfn skoðun, að varnarsamningurinn skuli fyrst endurskoðaður og síðan verði tekin ákvörðun um uppsögn samningsins að lokinni þeirri könnun.“ Aðeins nokkrum dögum seinna sagði Lúðvík Jósepsson: „Ég get ekki fullyrt að það sé rétt eftir utanríkisráðherra haft, að fyrst skuli fara fram rækileg athugun á aðstöðu hersins og síðan eigi að taka ákvörðun um brottför hans. En hér er haldið fram algerlega rangri túlkun á málefnasáttmálanum." Ólafur Jóhannesson lét 1 ljós lands- frægar persónulegar skoðanir á því, hvernig bæri að leysa efnahagsvandann um haustið 1972. Þær voru ekki virtar viðlits. Halldór E. Sigurðsson sagði á fundi í nóvember 1972: „Þessi ríkisstjórn fer ekki út 1 gengisbreytingu." Rúmum mánuði síðar höfðu ráðherrarfrjálslyndra rekið þessa yfirlýsingu ofan í fjármálaráð- herra — gengið var fellt. Landhelgismálið, eðli málsins sam- kvæmt, heyrir undir utanrikisráðherra. Samt sem áður hefur Lúðvík Jósepssyni verið látin eftir öll forysta í því máli og Framsóknarflokkurinn hefur látið teyma sig til alls kyns aðgerða og yfirlýsinga, sem Alþýðubandalagið og Þjóðviljinn hafa haft frumkvæði að. Það hefur verið raunalegt að fylgjast með því, í ljósi þeirrar staðreyndar, sem nú blasir við, að fyrir Alþb.l. hefur það frá upphafi verið markmið í sjálfu sér, að koma í veg fyrir samninga. 1 öllum þessum málum og mýmörgum öðrum hefur Framsóknarflokkurinn gerst leiðitamur meðreiðarsveinn af ótta við að upp úr stjórnarsamstarfinu slitnaði. Þessu til viðbótar hefur flokkurinn átt í innbyrðis erfiðleikum og talið sér nauð- synlegt að biðla til vinstri að geðþótta nokkurra framagosaí flokknum. Vitaskuld hefur stjórnarandstaðan gert sér mat úr þessum veikleika Framsóknar- flokksins og reyndar hefur þjóðin öll staðið forviða frammi fyrir endurteknu geðleysi framsóknarráðherranna. — 0 — Það voru því sannarlega meiriháttar tíðindi, þegar það spurðist um síðustu mánaðamót, að Ólafur Jóhannesson hefði tekið þá rögg á sig, að fresta stjórnmála- slitum og þiggja boð Heath um viðræður 1 London. Og enn meiri tíðindi hafa það sannarlega verið, þegar hann nú mælir með samningum við Breta í fullri and- stöðu við Alþýðubandalagið. Það mátti nánast heyra hvernig þjóðin varpaði feginsamlega öndinni, ekki aðeins vegna þess, að afstaða forsætisráðherra hefur þótt skynsamleg, heldur og vegna þess, að hann hefur þorað að taka þessar ákvarðanir á eigin spýtur. Enginn vafi er á því, að þessi óvænta röggsemi hefur orðið forsætisráðherra til framdráttar og engum framsóknarmanni ætti að dyljast, að nú loks, þegar for- maður þeirra býður Alþýðubandalaginu byrginn, er hlutur þeirra einhvers metinn. Það er sú staðreynd, sem hlýtur að valda sinnaskiptum f Framsóknar- flokknum. — 0 — Framsóknarflokkurinn bætir ekki þá sök, að hafa leitt Alþýðubandalagið til æðstu valda með því að láta það segja sér og ríkisstjórninni fyrir verkum fram að þessu. En Framsóknarflokkurinn getur vissu- lega dregið lærdóm af þeim viðbrögðum, sem það fær, þegar Alþýðubandalaginu er nú loks settur stóllinn fyrir dyrnar; þegar vinstra dekrið er ekki látið sitja í fyrir- rúmi. Af þeim viðbrögðum verður sú ályktun ein dregin, að öllum þorra manna hefur blöskrað hin allsráðandi áhrif Alþýðubandalagins. Þjóðin vill ekki að forsætisráðherra Islands sé handbendi kommúnista. Þessar augljósu ályktanir munu marka þáttaskil f stjórnarsamstarfinu. Nú þegar hafa þessi veðrabrigði gert Ölafi kleift að leysa deiluna við Breta til bráðabirgða. Þau munu styrkja mjög öfl innan Fram- sóknarflokksins, sem vilja flýta sér hægt f varnarmálunum og þau munu áður en yfir Iýkur ráða örlögum þessarar rfkisstjórnar.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.