Morgunblaðið - 02.02.1974, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 02.02.1974, Blaðsíða 17
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 2. FEBRÚAR 1974 17 ,Argentína - dauðadæmt land f"7' """*-> ^MjA' N^_^»» j' 9 .^fll II æ ,JÍG elska Argentínu. .. en ég á enga von landinu til handa." A þessa leið fórust Jorge Luis Borges, einum kunnasta rithóf- undi Suður-Amerfku orð f við- tali við Ann Scott, blaðakonu bandaríska timaritsins NEVVSVVEEK fyrir skömmu. Borges er löngu frægur um heim allan fyrir sinn sérkenni- lega skáldskap, og hann hefur eins og menn muna komið til tslands, enda mikill áhugamað- ur um norrænar fornbók- menntir. En Jorge Luis Borges er einnig einn af fáum Argentfnumönnum, sem hafa þorað að vera ómyrkir í máli f garð Juan Perons forseta og stjórnarhátta hans. Eftirfar- andi er viðtal NEVVSVVEEKS við Borges: — Þjáðust þér mjög fyrst, er Peron var við völd? — Þeir handtóku móður mina og systur fyrir að taka þátt í mótmælaaðgerðum, og þeim tókst að bola mér frá litla starfinu mínu við Landsbóka- safnið. Eftirað þeir höfðu rekið mig buðu þeir mér stöðu yfir- manns alifuglaræktar. Auðvit- að var það aðeins móðgun, — ríkisstjórnarfyndni. — Hafiðþér orðið fyrir óþæg- indum nú, þegar Peron er aftur við völd? — Alls ekki; ég hef ekkert samband haft við ríkisstjórn- ina. Þeir vita, að ef þeir gera mér mein mun það valda al- þjóðlegri mótmælaöldu. Og ég hef hjálpað þeim. Ég hef vakið athygli heimsins frekar á Argentinu, og með því að segja af mér stöðu minni sem for- stöðumaður Landsbókasafnsins mánuði áður en þeir tóku við valdataumunum, sleppti ég þeim við þau vandræði að verða að reka mig. Mér fannst afsögn heiðarlegustu vinnubrögðin. — Hvað finnst yður um nú- verandi ríkisstjórn Perons? — Vinir mínir, sem eru að hjálpa mér með bókina mina, eru mér nú sammála um að minnast ekki meir á stjórnmál einu orði. En ýmislegt getur gerzt hér. Þér megið taka skýrt fram, að ég er andvígur þessari rikisstjórn. — Það hefur verið sagt, að Argentina eigi sér enga sál. Haldið þér, að Peron geti hjálp- að þjóðinni til að eignast mynd af sjálfrisér? — Peron er annars flokks maður. Hann er ekkert sér- stakt, ekkert, sem skiptir máli. Þegar hann deyr verður eins og ekkert hafi gerzt. Hann mun engin áhrif hafa á þetta land. — Getið þér þá skýrt hvers vegna meir en 60% þjóðarinn- ar studdu hann f sfðustu kosn- ingum? — Studdu þau hann i raun og veru? Á fyrsta valdatima hans vildi enginn segja, að hann Viðtal við rithöfundinn Jorge Luis Borges styddi hann; menn voru hrædd- ir um að verða að athlægi. Nú styðja allir hann. Menn eru að- eins á höttunum eftir atvinnu. — Eru ekki Suður-Ameríku menn hrinfnir af þriðja-heims heimspeki hans? — Það er brandari að kalla Peronisma heimspeki. Enginn hugsar um hreyfingu Peronista, heldur um eigin hagi þvi hvað þeir fá út úr henni. Það er ekki unnt að taka Peronisma alvarlega, eins og kommúnisma til dæmis. Ég er ekki kommúnisti, en hann hefur þó að minnsta kosti ákveðna hugmynd til grundvallar, með ljósri heims- mynd. Peronismi er ekki ein- lægur þannig. — Haldið þér að hinir vinstri sinnuðu skæruliðar hér séu einlægir? — Þeir eru aðeins f lækingar, glæpamenn — ekkert meira. En raunarer ég sjálfur „gorila" (orð vinstri manna í Suður- Ameríku yfir hægri sinna, sem leggja mikið upp úr lögum og reglu). — Hvað finnst yður um Isabel Peron, hinn nýja vara- forseta Argentínu? — Lélegur staðgengill Evu. Líka götudrós. Sú fyrsta dó, veslingurinn, svo að þeir sögðu, að við yrðum að finna einhvern f staðinn. Það er auðvelt að finna staðgengla götudrósa. — Hvernig teljið þér, að hin nýja ríkisstjórn muni hafa áhrif á menningu Argentínu — leiklist, listir, bókmenntir? — Ég er aldrei i leikhús, en mér skilst, að þeir séu að reyna að gera þau eins argentísk og þeir geta, — sem þýðir að það verður allt tóm tilgerð. Það er ekki til nein argentínsk menn- ing. Það er háð i þvf að tala um menningarstigið hér. Stigið er mjög lágt. Og nú mun það verða verra. Á siðustu árum hefur til dæmis verið mjög erfitt að flytja erlendar bækur til Argentínu. Nú er jafnvel hugsanlegt að þeir muni tak- marka innflutning blaða og tímarita. — Margir argentínskir rit- höfundar, t.d. Manual Puig, hafa fengið mjög góðar viðtök- ur f Evrópu og Bandarfkjunum. Spegla verk þeirra ekki þróaða menningu? — Ég hef aldrei lesið Puig — þegar ég frétti að hann hefði skrifað bók, sem nefnist ,,Boquitas Pintadas" („Litlar málaðar varir") sagði ég, því- líkt þvaður. — Svo að þér teljið, að Argentína eigi sér engasál? — Ég elska þetta land — öll fjölskylda min hefur verið héð- an, kynslóð eftir kynslóð. En það er talað um þjóðareinkenni — hvaða þjóðareinkenni. „Gauchoana"? Það er meira af þeim í Brazilíu og Uruguay en i Argentinu. La Boca (lítrikt ítalskt hafnarhverfi i Buenos Aires)? Það er ítalía. Eg hef aldrei komið þar á ævinni. — Hvað teljið þér, að fram- tíðin beri í skauti sínu fyrir Argentínu? — Þetta var fyrsta Iatneska landið fyrir 50 til 60 árum; nú er það hið síðasta. Peset- inn er ekki mikils virði, bókmenntirnar eru ekki neitt, borgin er sóðaleg. Ég hef enga von landinu til handa. Fólkið brosir ekki, það yglir sig, og nú er það byrjað á að drepa hvert annað. Enginn vill lifa eða vinna úti í landi. Allir vilja skrifstofu- rinnu i borginni; litill draumur það. Peron lofar þessu, — öruggu opinberu starfi. Þess vegna hefur hann stuðning. Og hann er ríkur maður, og þannig vilja allir verða. Framhald 4 bls. 29. Ingólfur Jónsson: Frumvarp til jarðalaga er til meðferðar i efri deild Alþingis. Landbúnaðarráðherra virðist hafa áhuga fyrir því, að frum- varpið verði að lögum á yfir- standandi þingi. Búnaðarþing fjallaði um frumvarpið á liðnu ári, og átti það miklu fylgi að fagna þar. Ekki er að efa, að margir alþingismenn hafa ým- islegt við frumvarpið að at- huga. Er óliklegt, að það nái fram að ganga, nema veigamikl- ar breytingar verði á því gerð- ar. Gert er ráð fyrir, að Land- nám ríkisins verði lagt niður, en þau mál, sem sú stofnun hefur á hendi, verði flutt að mestu leyti til landbúnaðar- ráðuneytisins og búnaðarfélags islands. Ekki verður séð, að sparnaður eða vinnuhagræðing náist með þeirri breytingu. Landnám rikisins hefur fátt Verði jarðlagafrumvarpið að lögum er valdið dregið frá heimamönnum starfslið og takmarkað hús- næði. t þeirri stofnun er vel unnið að margþættum verkefnum. Það væri óraunhæft að reikna með sparnaði i mannahaldi og húsnæði, þótt Landnám rikisins yrði lagt niður, ef ætlazt er til, að unnið verði að þeim verk- efnum, sem stofnunin hefur á hendi. En þau verkefni eru margvísleg og mikilvæg. Má m. a. nefna skipulagsmál i strjál- býli, sem mótuð voru með lóg- um um stofnlánadeild land- búnaðarins, landnám, ræktun og hyggingar i sveitum. Land- nám rfkisins hefur unnið að framkvæmd málsins með göð- um árangri. Jarða- og ábúenda- skrá er þegar orðinn grundvöll- ur að skráningu í lífeyrissjóð bænda og til viðmiðunar, þegar lán eru veitt úr stofnlánadeild landbúnaðarins. Einnig vinnur stofnunin að þvi að gera land- búnaðaráætlanir. Byrjað hefur verið á landa- merkingum i samstarfi við ýms- ar aðrar stofnanir. Grunnkorta- gerð yfir landið allt, gróðnr- greining og skráning lands er nauðsynleg til undirbúnings eiginlegu skipulagsstarfi á'ein- stökum jörðum. Lög um Land- nám ríkisins ákvarða verksvið stofnunarinnar og er það miklu víðtækara en hér hefur verið nefnt. Landnám rikisins sér um reikningshald fyrir heyköggla- verksmiðjurnar í Gunnarsholti, Hvolsvelli og i Dalasýslu. Land- námsstjóri og fulltrúi hans eru i stjórnum verksmiðjanna ásamt heimamönnum, þar sem verksmiðjurnar eru starfrækt- ar. Stjórnunar- og skrifstofu- kostnaður með þvi fyrirkomu- lagi hefur reynzt ótrúlega litill. Væri það mikill skaði, ef breyt- ing yrði gerð á því fyrirkomu- lagi, eins og landbiinaðarráð- herra hefur lagt til í f rumvarpi um heykögglaverksmiðjur rík- isins. Þar er gert ráð fyrir einni stjórn yfir óllum verksmiðjun- um. Með þeim hætti nýtist ekki þekking heimamanna, en ný stofnun með skrifstofuliði yrði stofnsett í Reykjavfk. xxx Vonandi næst samkomulag um það á Alþingi, að Landnám ríkisins starfi áfram eins og að undanförnu og horfið verði frá því að gera breytingar, sem gæti orðið til tjóns g kostnaðar- auka. Jarðalagafrumvarpið ger- ir ráð fyrir, að stofnuð verði 23 byggðaráð með 69 mönnum og jafnmörgum til vara. Kostn- aður við byggðaráðin greiðist að hálfu úr rikissjóði og að hálfu af viðkomandi sýslufél- ögum og búnaðarsamböndum. Byggðaráðin eiga að hafa víð- tækt vald til ráðstöfunar á jörð- um og jarðahlutum. Þau eiga einnig að hafa á hendi vissa þætti skipulagsmála, svo sem úthlutun lands undir sumarbií- staði og til ræktunar og al- mennra nota. Byggðaráð verður ný stofnun með sérstóku skrifstofuhaldi og væntanlega allmiklum kostn- aði. Með stofnun byggðaráða eru sveitarstjórnirnar snið- gengnar og margháttuð völd, sem sveitarstjórnirnar hafa lengi haft, eru af þeim tekin. Landshlutasamtök og sveitar- stjórnarsambönd hafa verið stofnuð. Þau eru til aðstoðar sveitarstjórnunum. Byggðaráð- in eru því óþórf og aðeins til kostnaðarauka. Talsmenn jarðalagafrumvarpsins telja nauðsynlegt að lögfesta það til þess að koma i veg fyrir brask með jarðir og tryggja. að jarðir haklist í byggð. Ekki verður séð, að frum- varpið geti náð þeiin tilgangi, þótt að lögum yrði. Sveitar- stjórnir hafa þau völd lögum samkvæmt, að lagt er til, að byggðaráðin fái. Það er mikils virði fyrir sveitarfélögin, að góðar jarðir haldist i ábúð. Það mætti e. t. v. tryggja eðlilega ábúð jarða betur en verið hefur með þvi að gera ábiiðarlögin nokkuð ákveðnari og auðvelda með því sveitar.stjórnum að hyggja jarðir hæfum mönnum, hver sem kann að eiga jörðina. Ef jarðareigendum yrði full- komlega ljóst, að skylt væri að halda jörðum í ábúð með hæfi- legum leigukjörum og nauðsyn- legu frjálsræði ábúenda um framkvæmdir, er brostinn sá giundvöllur, sem ýmsir telja. að verið hal'i fyrir braski með jarðir. Það væri ekki rétt að afgreiða jarðalagat'rumvarpið á þessu þingi. Það þarf að breyta þvi verulega, m. a. lil þess að tryggja völd heimainanna. Einnig virðist vera nauðsyn- legt, að skipulagslogin verði endurskoðuð ;i sama líma. lil þess að tryggja samræmi i lög- gjöf' um jarðamál og skipulags- mál.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.