Morgunblaðið - 10.12.1976, Blaðsíða 16

Morgunblaðið - 10.12.1976, Blaðsíða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 10. DESEMBER 1976 HfpiitMW»i!> Utgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri hf. Arvakur, Reykjavík. Haraldur Sveinsson. Matthlas Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Þorbjörn Guðmundsson. Björn Jóhannsson. Árni Garðar Kristinsson. Öfgaöflin taka völdin í Alþýðubandalaginu Ásíðustu árum hefur svo virzt, sem nokkrar breytingar væru að verða á Alþýðubandalaginu sem stjórnmálaflokki og arf- taka Sósíalistaflokksins í íslenzkum stjórnmálum. Hinir gömlu foringjar kommúnista sem voru alls- ráðandi i Kommúnista- flokki fslands og síðar Só- síalistaflokknum og Al- þýðubandalaginu, hafa smátt og smátt dregið sig í hlé, og nýir menn komið til skjalanna. Enda þótt aug- ljóst hafi verið, að þessir nýju menn væru undir sterkum áhrifum frá hin- um gömlu foringjum kommúnista hefur þó mátt merkja nokkra breytingu á viðhorfum þeirra frá þvi, sem áður var. Eftir að for- maður Alþýðubandalags- ins gaf í skyn í blaðagrein í haust, að Alþýðubandalag- ið kynni að breyta um stefnu í utanríkis- og varnarmálum, a.m.k. að því er varðaði þá áherzlu, sem flokkurinn hingað til hefur lagt á þessa málaflokka, hafa menn að vonum velt því fyrir sér, hvort breytt afstaða gæti skapað nýjar víddir í íslenzkum stjórn- málum. Atburðarásin á þingi ASl hefur dregið úr líkum á því að svo sé. Margt bendir til þess, að ofstækisfull öfga- öfl séu að komast til stór- aukinna áhrifa í Alþýðu- bandalaginu. Fyrir ASÍ- þing var vitað, að mikil átök stóðu yfir í verkalýðs- armi Alþýðubandalagsins. Þar tókust á hinir ábyrgari verkalýðsforingjar þess og öfgaöfíin. Hin síðarnefndu vildu gera tilraun til þess að „hreinsa út" lýðræðis- sinnuð öfl í miðstjórn ASl. Hinir fyrrnefndu töldu óhyggilegt að raska því jafnvægi, sem verið hefur milli ólíkra hópa í ASÍ um skeið. Talið var víst fyrir þingið, að hinir ábyrgari menn hefðu orðið ofan á. En þegar á þingið kom varð ljóst, að þeir réðu ekki við órólegu deildina, sem svo hefur verið kölluð. Á þinginu kom í ljós, að öfga- mennirnir eru orðnir svo áhrifamiklir í Alþýðu- bandalaginu, að þeir geta farið sinu fram, hvað sem hinir reyndari forystu- menn segja. Þessi staðreynd boðar aukin átök í verkalýðs- félögunum og á vinnu- markanum. Framferði öfgamanna á ASÍ-þingi sýnir að vænta má harðn- andi átaka innan verka- lýðshreyfingarinnar. Hin einstöku verkalýðsfélög hafa á annan áratug verið blessunarlega laus við flokkspólitísk átök innan sinna vébanda. Um og upp úr 1960 fóru fram harðar kosningar í flestum hinna stærri verkalýðsfélaga. Flokksvélarnar tóku þátt í þeirri kosningabaráttu. Nú má búast \íið, að öfgamenn- irnir í Alþýðubandalaginu vinni markvisst að því að ryðja lýðræðissinnum úr áhrifastöðum innan verka- lýðssamtakanna. Þetta þýð- ir að lýðræðissinnar hvar í flokki, sem þeir standa, verða að snúa bökum sam- an og standa sameiginlega gegn væntanlegu áhlaupi öfgamanna í röðum komm- únista. Það er líka ljóst, að of- stopamennirnir hefðu ekki náð svo langt, sem raun ber vitni um á ASl-þingi, ef þeir hefðu ekki þegar náð umtalsverðum styrkleika innan Alþýðubandalagsins sjálfs. Margt bendir til þess að skipulega sé unnið að því að ryðja hinum hóf- samari forystumönnum Al- þýðubandalagsins til hlið- ar. Alþýðubandalagið yrði þá í enn ríkara mæli en nú er harðsvíraður kommún- istaflokkur, sem beitti öll- um þeim vinnubrögðum, sem slíkum flokkum eru töm. Slík þróun innan Al- þýðubandalagsins nú mundi að sjálfsögðu hafa þau áhrif, að flokkurinn mundi einangra sig frá hvers kyns samstarfi við aðra flokka, þvi að rétttrú- aðir kommúnistaflokkar eru ósamstarfshæfir. Um leið er auðvitað ljóst, að slík þróun herðir samstarf lýðræðisflokkanna í land- inu, bæði þeirra, sem nú starfa saman i ríkisstjórn, og þeirra, sem utan við standa. Menn verða að gera sér grein fyrir því strax, að yfirvofandi valdataka öfga- aflanna í Alþýðubandalag- inu mundi leiða til þess að stjórnmálabaráttan hér á landi harðnar mjög og verður harðskeyttari og all- vígari en hún hefur verið um nokkurt skeið. Lýð- ræðissinnar verða að búa sig undir það. Hitt er svo eftir að sjá, hvernig hinir hófsamari menn í Alþýðu- bandalaginu bregðast við þessari þróun og hvort þeir gera ráðstafanir til þess að vísa öfgaöflunum á bug. Þessi þróun, hvernig, sem hún verður, mun hafa mik- il áhrif á framvindu ís- lenzkra stjórnmála næstu árin. Heldur fleiri erlendir ferða- menn en í fyrra FRÁ áramótum til 1. þessa mánaðar komu 69.325 erlendir ferða- menn hingað til lands og er það aðeins meira en á sama tíma í fyrra. Alls hafa í ár komið 123.839 ferðamenn hingað og af þeim eru Islendingar 55.672. I nóvembermánuði sl. komu hingað til lands 5.585 ferðamenn, 3319 Islending- ar og 2266 erlendir ferða- menn. Voru Bandaríkja- menn fjölmennastir I þess- um hópi, eða 1120, Danir 150, Svlar 145, Norðmenn 129, Spánverjar 191 og V- Þjóðverjar 94. Hér má sjá „Jólagjöf vélaiðnaðarins til hraðfrystiiðnaðarins" eins og Bj stjóri Stálvirkjans, komst svo skemmtilega að orði. Lengst til hægri sést einnig sjást dælurnar og stjórnbúnaður. HJá „jólagjöfinni" standa f.v. 1 Bjarni Guðlaugsson framkvæmdastjóri Stálvirkjans og Alexander Sigurcl íslenzk fiskkassaþvottavél r ýmsum nýjungum komin á r FYRIR skömmu var lokið við smfði á fyrstu fslenzku f iskkassa- þvottavélinni og er hún sérhönn- uð með tilliti til fslenzkra að- stæðna. Það er Halldór Gfslason, verkfræðingur sem hefur hannað vélina, en Stálvirkinn h.f. sá um smfði hennar en það fyrirtæki hefur smfðað fjölmargar vélar fyrir fslenzkan iðnað. Þessi nýa þvottavél hefur ýmsa kosti fram yfir þær erlendu, sem hingað hafa verið keyptar. Felst það aðallega I þvl að I henni eru sérstakir vatnsventlar, sem snú- ast af miklum krafti og skola kass- ana mjög vel, en sllkir snúnings- ventlar munu vera nýjung I vél- um af þessu tagi. Mjög kraftmikl- ar, riðfríar dælur eru í vélinni og erskolkrafturinn meiri en venju- lega gerist eða 12 kg/fsm. Þá er vélin breiðari en hingað til hefur þekkzt, þannig að auk fiskkass- anna er hægt að þvo frystipönnur og trébrettin, sem kössunum er staflað á. Vélin er algjörlega sjálfvirk og við þvott fara kassarnir gegnum þrjú stig: forskolun, þvott og loka- skolun, og að þvotti loknum koma þeir sjóðheitir úr vélinni þannig að þeir þorna mjög fljótt. Siðan er hægt að útbúa færiband frá vél- inni og þarf því Htinn mannafla við þvottinn. Halidór gerir I hönn- un sinni ráð fyrir þremur mis- munandi hröðum, sem stilla má eftir þvf hvað kassarnir eru óhreinir. Hámarksafköst þessarar fyrstu vélar eru 300 kassar á klst., en búið er að selja hana til Skaga- strandar og þótti ekki ástæða til að hafa afköst vélarinnar meiri. Hins vegar gerir Halldór ráð fyrir hámarksafköstum allt að 7—800 kössum á klst. Halldór hefur éinnig gert ráð fyrir mismunandi aðstæðum á hverjum stað hvað varðar orku til að knýja vélina. Þessi vél er búin ðflugum elementum sem hita vatnið en einnig er hægt að útbúa vélina fyrir hitaveitu, sem yrði töluvert ódýrara. Vélin er einnig sjálfvirk að þvi leyti að ef ekki er nægilegt vatn á henni, slekkur hún á sér, og held- ur þannig alltaf réttu vatnsyfir- borði. Þá er á vélinni klukkurofi, svo hægt er að láta hana kveikja sjálfkrafa á sér og hita vatnið á nóttunni, þegar. rafmagnið er ódýrast, og þannig er hún tilbúin til notkunar strax og menn hefja vinnu að morgni. Verð vélarinnar mun vera 31á — 4 milljónir en til samanburðar má geta þess að erlendu þvotta- vélarnar, sem hingað hafa verið keyptar, munu kosta frá 4 — 6 milljónum. Þá má einnig geta þess að gert er ráð fyrir að kostn- aður á ári við að handþvo fisk- kassa úr einum togara nemi um 2V4 milljón. Sem fyrr sagði hefur vélin þegar verið seld til Skaga- Blaðað I nýju bókinni. F.v. Brynjólfur BJarnason forstjóri A.B., Tómas Guðmundsson formaður bókmenntaráðs AB, en hann vakti fyrstur manna máls á útgáfu bókarinnar, og Þór Magnússon þjóðminjavörður. A myndina vantar Eirfk Hrein Finnbogason bókmenntafræðing, sem einnig á þátt I útgáfu bókarinnar. Ljósm. Friðþjðfur. Ein myndanna í bókinni, sem gefur Bændurnir eru komnir I kaupstað greiðslu. Kaupmaður og búðarþjðnn Ekki er vitað nákvsmlega hvenær ráða af klæðaburði mannanna. Ný bók: Ljósmyndir Sigfúsar Eymundss Fróðleikur í myndum f HJÁ Almenna bókafélaginu er kominn út ný bók. sem nefnist Ljósmyndir Sigfúsar Eymundssonar. Er hér um aS ræða bók meS um 100 Ijós- myndum af húsum, mann- virkjum og mannlffi í Reykja- vík og þorpum og sveitabæj- um úti um land, sem kenndar eru við Sigfns Eymundsson Ijósmyndara og bóksala. Sigfús Eymundsson (1837—191 1) var eirin af frumkvöðl- um Ijósmyndunar hér á landi og var hann mjög mikilvirkur Ijósmyndari, einkum framan af, og varð hann fyrstur Ijósmyndara til að taka útimyndir að ráði. Myndaefnin hans var mjög fjöl- þætt, mannamyndir, myndir af mann- virkjum og atburðum, bæjum , husum, fólki við dagleg störf, skipum og bát- um, útgerðarstöðum og yfirleitt flest- um þáttum þjóðlifs þess tlma. Þótt titill bókarinnar bendi aðeins til verka Sigfúsar eins, eru þó teknar með allmargar myndir, sem líkur eða jafnvel vissa er fyrir, að Daníel Danlelsson, mágur hans og eftirmaður, hefur tekið. Danlel hafði lært Ijósmyndun bæði hjá Sigfúsi og éinnig erlendis og tók hann margar myndir I nafni Sigfúsar og rak Ijósmyndastofu hans siðustu nrin. Plöturnar eru þó allar ómerktar og óskráðar og er þvi oft vafamál, hverjar Sigfús og hverjar Danlel hefur tekið. Má þó gera ráð fyrir að Daniel hafi tekið nýrri myndirnar allflestar Að Sigfúsi látnum keypti Þjóðminja- safnið allt plötusafn hans, sem var mikið að vöxturm, og eru allar myndirn- ar i bókinni unnar af þeim plötum, en þær hefur valið Þór Magnússon, þjóð- minjavörður. Þótt Ijósmyndirnar tali mest sjálfar slnu máli i bókinni. fylgja þeim einnig greinargóðar upplýsingar, bæði um myndefnið sjálft og annað tengt þvi — Hefur Þór Magnússon samið skýringarnar, en hann ritar einnig for-

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.