Morgunblaðið - 19.03.1977, Blaðsíða 21

Morgunblaðið - 19.03.1977, Blaðsíða 21
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 19. MARZ 1977 21 rður-Atlantshafi fiallar um: »¦¦ > í 9 U I- þorskastríd ...........liiiMnw^— Sovézkur Delta-kafbátur. (im er að ræða tvær gerðir — Delta I, sem ber 12 langdrægar kjarnorkueld- flaugar, og Delta II, sem ber 16. Mynd þessi er úr bðkinni Jane's Fighting Ships, þar sem segir m.a., að við núverandi aðstæður geti Sovétmenn hæglega smfðað a.m.k. 6 slfka kafbáta á ári. 11 igs 1- Ég nn- n að idi að ust koma þannig f veg fyrir að NATO gæti haft not af þeirri mikilvægu aðstöðu, sem þar er til að haf a eftirlit með umferð á haf inu. Hvað gerðu Sovétmenn raunveru- lega til þess að þeir eigi þessa ásökun skilið? Þeir sendu öf lug- an og sýnilegan flota (sagt er að f honum hafi verið 10 beitiskip, freigátur og aðstoðarskip og jafn margir kafbátar) inn á átaka- svæðið (fslenskt yfirráðasvæði) á viðkvæmum tfma deilunnar (strax eftir að hlutverk breska flotans breyttist úr óbeinni í beina þátttöku, þegar freigátur hans fóru inn fyrir 50 mflurnar) og þegar mjög mikið var að ger- ast." Niðurstöður höfundarins af þessum atburði, sem hann lýsir þarna, eru ekki sfður athyglis- verðar en frásögnin sjálf, þvf að hann telur þetta tilvik annað af tveimur fram til 1975, sem sýni, að Sovétmenn hafi beitt flota sfn- um f pólitískum tilgangi á Norð- ur-Atlandshafi. Hitt tilvikið bendir hann á, að sé þegar efnt shafi, sem haldin var að Hótel Loftleið- tiristopher Bertram, Björn Bjarnason, G. Weinland. var til sovéskra f lotaæf inga f júlf 1968, skömmu fyrir innrásina f Tékkóslóvakfu. Mig langar til að geta þess, að á tveimur ráðstefnum um flotamál- efni hef ég hitt Robert G. Wein- land, og f bæði skiptin látið f ljós miklar efasemdir um rétt- mæti þessarar kenningar hans, þar sem ég teldi, að það þjónaði lftt hagsmunum Sovétmanna gagnvart Islandi, að þeir sýndu um of flotavald sitt hér við land. Þrátt fyrir þau andmæli mfn, og raunar einnig annarra, heldur hann f ast við skoðun sfna og hef- ur nú fært fyrir henni ftarleg rök. Hann er mikils metinn sérfræð- ingur f málefnum sovéska flotans og hefur rannsakað þau um langt árabil og starf ar nú við Brookings Institute, sem er mjög virt stofn- un. Hér má minna á það, að 27. nóvember 1975, aðeins tveimur dögum eftir, að brezki flotinn hóf fhlutun sfna innan 200 mflnanna, sáu menn f gæzluf lugvél Land- helgisgæslunnar óþekktan kafbát 33 sjómflur norðvestur af Langa- nesi, sem stakk sér f djúpið, þeg- ar hann varð f lugvélarinnar var. Þann 2. desember 1975 hefur Morgunblaðið það eftir áreiðan- legum upplýsingum, að kaf bátur- inn hafi verið sovézkur. — Kemur Island vfða við sögu f bókinni? — Já, óhætt er að fullyrða það, þvf að enginn getur f jallað um öryggismál á Norður-Atlantshafi án þess að sfaukið hernaðarlegt mikilvægi landsins komi inn f þá mynd. Ég ætla að lokum að vitna til greinar eftir George R. Lindsay frá Kanml , sem f jallar um framtfð kafbátanna og áhrif þeirra á flotaumsvif á Norður- Atlantshafi og á heimskautssvæð- inu. Hann minnir á, að hernaðar- stefna Sovétrfkjanna fyrir og eft- ir sfðari heimsstyrjöldina hafi haft það markmið að mynda um- hverfis Rússland eins konar varnarbelti til að halda hugsan- legum innrásaraðilum f fjarlægð. Kröfurnar f garð Finna 1939 haf i verið settar fram f þvf skyni að vernda svæðin umhverfis Murmansk og Leningrad, vetrar- strfðið milli Finna og Rússa hafi einmitt leitt til þess, að það mark- mið náðist. Við Kyrrahafið hafi Rússar slegið eign sinni á eyjar nálægt Japan. Austur-Pðlland haf i verið tekið 1939, Eistland, Lettland, Lithauen, Bessarabia og Norður-Bukovina 1940. Raunar megi Ifta á aðildarlönd Varsjár- bandalagsins sem slfkt belti milli Rússlands og NATO-rfkjanna. Þannig sé það f fullu samræmi við fyrri stefnu að ætla, að sovézk- ir herfræðingar vilji koma á svip- uðu belti á hafinu, og færa yfir ráð sfn þar út, hvenær sem tæki- færi gefst. Þeir mundu þá byrja næst ströndunum við Murmansk, og þá koma helzt til álita Norður- Noregur, Svalbarði, Jan Mayen, Grænland, tsland og Færeyjar. 1 bókinni „New Strategic Factors in the North Atlantic" eru birt f heild erindi, sem flutt voru á fyrrgreindri ráðstefnu, sem Institute for Strategic Studies í Lundúnum og Norska utanrfkismálastofnunin gengust fyrir f Reykjavfk f október árið 1975, og greinargerðir, sem þar voru lagðar fram, en þar var f jall- að um breytt viðhorf f vörnum þeirra rfkja, sem strendur eiga að Norður-Atlantshafi. í bókarfor- mála segir, að ráðstefna þessi muni vera sú fyrsta þar sem vfsindamönnum, sérfræðingum og stjórnmálamönnum frá öllum strandrfkjum við Norður- Atlantshaf hafi gefist kostur á að f jalla sérstaklega um breytt við- horf f öryggismálum þessa heims- hluta. Eins og fyrr segir, er Björn Bjarnason einn höfunda bðkar- innar, og ber grein hans heitið „Stefna tslands f öryggismálum". Auk höfundanna, sem f jalla um öryggismál Norður- Atlantshafsins frá hinum ýmsu sjðnarmiðum, er f formála minnst á nokkra, sem lögðu fram efni til ráðstefnunnar, og er Már Elfsson, fiskimálastjðri, þar á meðal. Umsjón með útgáf u „New Strategic Factors in the North Atlantic" höfðu Johan Jörgen Holst, núv. aðstoðarvarnamála- ráðherra Noregs, og Christopher Bertram, forstjóri International Institute for Strategic Studies f Lundúnum. „New Strategic Studies in the North-Atlantic" verður f áanleg f Bðkaverzlun Sigfúsar Eymunds- sonar f næstu viku. __A.R. slusvæði Sovétríkjanna „Að loka augun um og leita inn" Baltasar sýnir olíumálverk og teikningar á Kjarvalsstöðum BALTASAR listmálari sýnir nú 50 olíumálverk á Kjar- valsstöðum, en þar af eru 13 málverk i einkaeign. Þá eru einnig á sýningunni 40 teikningar af öllum bænd- um í Grimsnesinu fyrir u.þ.b. árautg. Sýningin verður opnuð í dag kl. 2 og mun standa í tvær vikur. í spjalli við Baltasar um sýning- una sagðist hann hafa gert þessar teikningar af Grimsnesbændum að gamni sinu „Við riðum oft út þarna á þessum tíma." sagði hann, „og það var var þvi ágætt tilefni að heimsækja fólkið og kynnast þvi og teikna Þetta eru blýantsteikningar og það var skemmtilegt að vinna þetta, en allar myndirnar eru andlits- myndir. Sumu fólkini náði ég ekki öðru vísi en að fylgiast með þvi við störf sin i búskapnum. i fjósi og við önnur verk. þvi sumt fólk er feimið hef reynt að setja mig inn i stemmn- inguna á þeim vettvangi og ætla mér að leita áfram á því sviði Vegna drottnunar afskræmda listformsins hefur þjóðsögufyrirmyndin ekki ver- ið mikið tekin fyrir upp á síðkastið. en margt af þvi er mjög myndrænt og það skemmtilega við það finnst mér að það er engin hetjudýrkun. heldur Pétur og Páll með sinum draugum. Annars finnst mér þessi sýning aðeins hljómrænm en venjulega, nær eðli minu, og þess vegna kom upp sú hugmynd að flytja tónlist og dans á sýningunni Helga Ingólfs- dóttir semballeikan og Ingibjörg Björnsdóttir ballettdansan ásamt hópi dansara munu flytja 6 sinnum á sýningartimanum um hálfrar stundar dagskrá með barrokdönsum frá Spáni og það má því segja að þetta sé nokkurs konar uppákoma aftur á bak." Elztu dansarnir á sýnmgunni eru frá 1 450. en flestir eru frá miðn 1 6 Baltasar viS málverk sem hann hefur gert af Thor Vilhjálmssyni rithöf- undi. og vill ekki sitja fyrir Að sumu leyti eru þessar myndir orðnar heimildar myndir. þvi nokkrir mannanna eru látnir " ,,Hvað viltu segja um stil þinn i málverkinu nú?" „Myndirnar sem ég sýni hér eru frá siðustu þremur árum og þær sýna að minn still er að breytast Það er bjartara yfir honum en var og ég spila meira upp á gráa tóninn en fyrr. Allt sem ég mala nú. nema and- litsmyndir, er málað eftir minni úr minu drauma- og tilfinningalífi. Það sem er eftirtektarvert og minnisstætt hefur þannig komið fram á léreftinu. Þetta er ekki beiniinis draumsýn. maður lokar augunum og leitar inn. Þannig er maður ekki eins staðbund- inn við ákveðin form. Nú eru einnig fleiri viðfangsefni i verkefnavali minu. hundar eru komnir til viðbótar hestum, naktar fyrirmyndir og þjóðsögur, en fyrr hef ég ekki fengizt við þjóðsögur. Ég öld og dansað er i 16 aldar búning- um. Ingibjörg Björnsdóttir og Helga Ingólfsdóttir sogðu að þetta væru fjörugir dansar frá þessum tima. hopp og læti, en ekki aðeins bugt og beygingar eins og ætla mætti Það taka tvö börn þátt I flutningi dag- skránnnar, Þórir Hrafnsson, sem leikur á flautu og, Mireya Baltasars- dóttir sem leikur á tambonnu Þau dansa einnig stuttan dans Helga sagði að það hefði verið mikil vinna að æfa upp dagskrána, þvi þau hefðu lagt áherzlu á að hafa alveg sömu sporin og fyrr á öldum Dansarar eru: Guðbjörg Björgvins- dóttir, Ingibjörg Björnsdóttir, Odd rún Þorbjörnsdóttir. B|örn Sveins- son, Ólafur Ólafsson og Örn Guð mundsson. Meðan á sýningu stendur verða dansaðir spánskir dansar á eftirtöld- um dögum 20 mars kl 5. 24 mars kl 9. 26 mars kl 5. 31 mars kl 9, 2. apríl kl 5 og 3 april kl 5 Þessir hljóðf æraleikarar og dansarar munu sýna listir slnar 6 sinnum meðan á sýningarttmanum stendur. Myndin var tekin fyrir æfingu á KjarvalsstöSum. Ljósmyndir Mbl. Friðþjófur

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.