Morgunblaðið - 10.06.1977, Blaðsíða 13

Morgunblaðið - 10.06.1977, Blaðsíða 13
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 10. JÚNÍ 1977 13 markvert skáldverk. Það sam- bland af frumstæðu atferli og hof- mannlegu samkvæmislífi sem gengur eins og tvinnaður þráður gegnum sóguna er trúverðugt f sjálfu sér ef sleppt er samanburði við veruleikann. Þannig verður sagan sem heild sjálfri sér sam- kvæm, dæmi fléttunnar gengur upp. En hvert er þá lifssannindagildi sögunnar? Hvernig skírskotar hún til raunveruleikans? Hvernig koma persónur hennar og atburð- ir heim við lífið eins og við þykj- umst gerst þekkja það? Það tel ég allt lakara. Fleira telst mannlegt eðli en kynhvötin ein þó sterk sé. Þar að auki er mannlegt eðli fjölþættara og flóknara en svo að unnt sé að rekja það sundur og greina einn þátt frá öðrum. Síðasta kvöld i hafi er einhliða skáldverk þar sem allar söguhetjurnar keppa að sama markinu. Nema þær sem teljast mega áhorfendur fremur en þátttakendur i keppninni. Þar sem söguhetjurnar koma hver úr sinni áttinni hefði að óreyndu mátt ætla að þær bæru hver um sig ærna lífsreynslu á herðum, ættu að baki mismunandi lífsbar- áttu, ælu hver sina von i brjósti og kepptu hver að sínu marki. Þannig er það i lífinu. En lítt fer fyrir þvi í sögunni. Skapari skáld- verksins lætur þeim snjóa þarna niður til að leika þann leik sem hann setur á svið, reynsla þeirra mælist öll á sama kvarðann og markmiðið verður aðeins eitt þeg- ar öllu er á botninn hvolft. Þetta er ekki dæmigert fólk — enda ekki verið að lýsa fólki heldur frumhvötum — raunar er það talsvert ýkt miðað við þær mann- eslyur sem við hittum dagsdag- lega á götunni eða í — samkvæmi. Orðfæri þess, umræðuefni og við- brögð miðast varla við það sem sennilegast hlýtur að teljast held- ur þann þátt mannlífsins sem ver- ið er að skoða og skilgreina. Sið- asta kvóld í hafi ber því sams konar ágalla og fyrri sögur Jóns Dans, tengslin við raunveruleik- ann eru of laus, lífið i sögunni of ótrúlegt. En Jón Dan er síður en svo byrjandi í skáldsagnaritun. Og það, sem áfátt er að einu leytinu kann hann að vinna upp á annan hátt. Sagan er faglega upp byggð. Ég hefði að vísu kosið að hún endaði »síðasta kvöld í hafi« eins og nafn bókarinnar gefur fyrir- heit um. Þá hefði leikurinn endað er hæst hann stóð. En höfundur Jón Dan. hefur kosið að fylgja söguhetjum sínum í land og leyfa lesandanum að fylgjast með þeim nokkra stund á fastri grund, og það sjón- armið á líka rétt á sér. Innviðir sögunnar (ef nota má svo langsótt líkingamál) bresta hvergi. Og meti maður nokkurs heflaðan og fágaðan stíl skyldi ekki látið undir höfuð leggjast að skyggnast eftir vinnubrögðum Jóns Dans i þessari bók. Sú aðferð að skoða sömu hlutina gegnum augu fleiri en einnar söguhetju gefur annars einhæfum myndum fjölbreyttara svipmót. Táknmál sögunnar er margvíslegt og vísar bæði inn á við — inn í leyndar- dóma tilfinningalifsins — og út á við — til lifnaðarhátta á yfir- standandi tímum. Fyrsta farrýmis farþegarnir eru smækkúð mynd af þeim hluta mannkyns sem velt- ist i munaði en dritar um leið sorpi yfir jörð. Sumar söguhetj- urnar hafa glatað sinum hrein- leika í óeiginlegum skilningi, aðr- ar berjast við að halda honum en gengur misjafnlega. Sú spurning gerist áleitin þegar á söguna líður hvers vegna frumhvatir, sem eru í sjálfu sér náttúrlegar og hrein- ar, slysast oft til að seyra niður mannlegt líf, draga þolandann of- an í svaðið, skilja eftir niður- brotnar tilfinningar og strá þann- ig dauða í slóð sína. í fáum orðum sagt: vel skrifuð bók, ekki raunsæisleg heldur að ýmsu leyti táknræn, efni einhæft en texti skipulega samin og sagan því heilsteypt innan eigin þröngra takmarka, sem sagt: góð- ur texti. Erlendur Jónsson. Húsbúnaður eftir vali kr. 10 þús. 69 9697 18218 28615 39606 47417 55863 66950 87 9845 18279 28889 39683 47614 55980 67208 181 9942 18416 29139 39814 47626 56303 67477 217 10669 18710 29485 39910 47675 56350 67724 618 10973 18736 29748 40111 47805 56368 67884 665 10975 19388 29752 40145 47870 56594 68008 672 11155 19482 29903 40157 47920 56754 68040 943 11364 19632 30461 40383 48101 57459 68082 1027 11415 20636 30516 40460 48688 57469 68092 1030 11685 20734 30539 40484 49033 .57518 68101 1043 11870 20827 30714 40548 49079 57920 68482 1160 12063 20862 30921 40703 49162 57951 68677 1166 12308 21426 30939 40716 49285 58301 68755 1536 12465 21515 31485 40795 49497 59036 68936 1651 12678 21645 31892 40864 49594 59547 68997 1712 12796 21809 32407 40877 49654 59647 69598 1899 12862 21940 32423 41233 49860 59902 70001 2438 12884 22379 32488 41487 50331 59927 70198 3181 12947 22612 32576 41622 50427 59985 70369 3315 12971 22659 32858 41885 50770 60067 70458 3799 12985 22677 33041 41904 51042 60301 70502 3834 13158 22872 33191 42039 51162 60365 70574 3937 13594 23416 33597 42065 51203 60646 70761 4490 13711 23602 33651 42130 51317 60833 70862 4898 13858 23714 33671 42804 51346 60966 70873 5495 13962 23855 33893 43042 51476 60994 71228 5699 14129 24209 34261 43303 51687 61418 71271 5877 14242 24284 34323 43305 51705 61441 71283 5920 14767 24338 34592 43346 51714 61560 72127 6057 14793 24365 34995 43483 52601 61860 72141 6087 15020 24454 35115 43549 52833 61895 72493 6305 15214 24673 35262 43553 52948 62602 72615 6351 15548 24677 35362 43592 52978 62734 72664 6397 15825 24683 35370 43843 53024 62767 72669 6649 16069 25076 35405 44203 53097 62990 72702 6737 16085 25696 36000 44533 53264 63372 73233 6813 16436 25850 36621 44540 53595 63400 73324 7103 16673 25924 36830 44578 53634 63869 73580 7420 16675 26156 36917 45184 53663 63986 73658 7627 16807 26388 36975 45341 53907 64079 73821 7671 16884 26423 37042 45374 53960 64317 73980 7904 16887 26637 37210 45405 54072 64577 74023 7949 17154 26757 37575 45533 54272 64907 74464 7952 17347 26779 37621 45637 54641 65118 74917 7981 17458 27593 37788 45665 54805 65679 8228 17632 27748 37802 45907 54955 65769 8435 17644 27893 38188 46268 54962 66219 8652 17744 28267 38568 46483 55276 66259 8742 17816 28271 38692 46753 55323 66497 8768 18100 28312 38808 46977 55407 66909 8920 18145 28325 38852 47395 55748 66947 ^- ^fylgistþú með grœnmetisalmanakinu? ER TÓMATATÍMINN VOLKSWAGEN VESTUR-ÞYSK GÆÐAFRAMLEIÐSLA LT SENDIBÍLLINN FRÁ VOLKSWAGEN Fáanlegur í ýmsum gerðum, — t.d. full yfirbyggður, sem pallbíll, — eða grind með öku- mannshúsl tilbúlnn til yfirbyggingar að ósk yðar. Volkswagen LT hefir margt sameiginlegt með vörubíl. Kraftmikla vél fram í, og mikið rými aftur í, allt frá 7.85 rúmm. upp í 10.4 rúmm. í sendibílnum, og frá 6 til 7.5 ferm. á pallbílnum. LT Volkswagen gegnir hlutverki vöru- og sendibíls, þannig að ef sendibíll er of lítill, en vörubíll of stór — þá er sennilega LT frá Volks- wagen einmitt sá bill. sem hentar yður. © Fáanlegur með bensín- eða dieselvél. Viðgerðir- og varahlutaþjónusta. HEKLAhf. Lauqavegi 170—172 — Sími 21240

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.