Morgunblaðið - 17.08.1977, Qupperneq 18

Morgunblaðið - 17.08.1977, Qupperneq 18
18 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 17. AGUST 1977 — Frystihúsin Framhald af bls. 32 eða að einhvers konar gengistil- færslur kæmu til eða þá breyting- ar á innflutningsgjöldum látnar vega upp á móti. Þegar Mbl. spurði Ölaf, hvort þessi mynd hefði verið ljós, þegar gengið var frá kjarasamningum i vor, sagði hann svo hafa verið. „Samband fiskvinnslustöðva rit- aði forsætisráðherra bréf um það leyti sem sáttatillagan kom fram, þar sem á þetta var bent og einnig var gengið á fund sjávarútvegs- ráðherra og honum skýrt frá mál- inu, þegar mynd var að komast á fiskverðið. Hins vegar var sú staða, að fisk- vinnslan varð að skrfa undir sam- komulagið eins og aðrir. Það hefði aldrei hjálpað fiskvinnslunni að fá vinnuafl að vilja ekki greiða sama kaup og aðrir og allir hljóta að sjá, hvað það þýðir fyrir þjóð- ina, ef undirstöðuatvinnuvegur- inn er ekki samkeppnisfær um vinnukraft," sagði Ölafur B. Olafsson að lokum. Þegar Mbl. ræddi við Ölaf í gærkvöldi var hann fundarstjóri á fundi i Keflavík, þar sem frysti- húsamenn á Reykjanesi voru að gera alþingismönnum Reykjanes- kjördæmis grein fyrir málinu. — Miklar Framhald af bls. 3 dæmi fremur en öðru, en hitt er svo annað mál að prófkjör geta haft miklar breytingar í för með sér í Alþýðuflokknum og á það á auðvit- að eftir að reyna Enn er svo það að margir kratar hafa verið þeirrar skoðunar að timabært sé að gera breytingar, m.a þær að Benedikt flytji sig til Reykjavfkur og gefi kost á sér i prófkjöri þar. Slíkar óskir hlýtur maðurinn eðlilega að hug- leiðá rækilega." „Eins og málin standa i dag". „Að svo komnu máli hygg ég aðeins á þátttöku i prófkjöri vegna borgarstjórnarkosninga, eins og málin standa i dag," sagði Björgvin Guðmundsson fulltrúi um hugsan- lega þátttöku sína í prófkjöri Alþýðu- flokksins í Reykjavik vegna næstu alþingiskosninga Aðspurður um álit Benedikts Gröndals sem fram kom I Mbl. i gær varðandi framboð formanns i Reykjavik, sagði Björgvin: „Mér finnst það ekki nauðsynlegt að for- maðurinn sé fulltrúi Reykjavikur, en það kann að vera að honum finnist það betra sjálfum Það að formenn sumra flokkanna eru þingmenn utan af landi sýnir að slikt er ekki nauð- syn, en það kann þó að vera þaegi- legra á ýmsan hátt og Benedikt virðist meta það þannig." — Fornleifa- fundur Framhald af bls. 17 eyraránni," sögðu Mjöll og Guðmundur. Guðmundur og Mjöll sögðu aö næsta sumar yrði grefti á svæðinu fram haldið, og þá kannaðar ýmsar fornleif- ar í kring um sjálfan skálann. Ekki kváðust þau hafa fundið áhöld í rústunum ef undan væri skilið pottbrot úr klé- bergi og smástykki úr tálgusteini. „Fólk hefur flutt í burtu rólega á þessum tíma, og því tekið allt meó sér,“ sagði Mjöll. Hér á síðunni birtast nokkrar myndir sem þau þremenningarnir tóku í sumar er þau unnu að uppgreftinum. — Sjúkur skipverji Framhald af bls. 2 velli og var læknir frá sjúkrahús- inu í Keflavfk með í förinni. Klukkan 21:15 var skipverjinn kominn um borð í þyrluna og var þá haldið til Islands. Klukkan hálfellefu í gærkvöldi kom upp vélartruflun í Hercules-vélinni og var þá ákveðið að hún færi til Woodbridge i Englandi og að það- an kæmi önnur vél í staðinn með eldsneyti handa þyrlunni. — Flugleiðir Framhald af bls. 2 lögð. Sagði Martin að þessi far- gjöld Flugleiða væru aðeins ákveðin i vetur í tilraunaskyni. Loks gat Martin þess að hin nýju fargjöld Flugleiða væru mið- uð við 3—4% af sætaframboði félagsins og yrði hætt að selja þau, þegar því marki væri náð. Þetta mark sagði Martin svipað og væri hjá flugfélögunum á leiðinni New York — London, sem eru sex talsins, en þau hafa leyfi fyrir 2.900 sæti í viku á þessum lágu fargjöldum og sagði Martin að til dæmis hlutur Pan Am næmi 3—4% af sætamagni félagsins. „Þetta er svona fyrst og fremst hugsað til að við getum sagt að við séum með eins fyrirkomulag og aðrir," sagði M:rtin. „Hins vegar dreg ég enga dul á það, að ég tel þessi lágu fargjöld á flugleiðum yfir Norður-Atlantshafið vera millibilsástand. Það er þörf fyrir fargjaldahækkun á þessum Ieið- um og þar eru öll flugfélög á sama báti, þannig að framtíðin er sú, að fargjöldin hækki, nema menn ætli sér að reka flugfélögin með botnlausu tapi og það held ég að enginn ætli sér til iengdar.“ Þegar Mbl. spurði Martin, hvort þessi lækkun hefði engin áhrif á flugfargjöld milli Norðurland- anna, sagði hann, að Flugleiðir hefðu reynt að aðiaga sig þeirri þróun að fólk seildist eftir lægri fargjöldum á þeim flugleiðum. Sagði hann Flugleiðir hafa tekið upp einfaldari reglur varðandi flug milli Norðurlandanna, þann- ig að fólk ætti nú kost á þeim sem einstaklingar en þyrftu ekki að vera í hópum, eins og áður var. „Við erum með svokallað þrjá- tíu-daga-sérfargjald, sem hefur verið mjög vinsælt í sumar,“ sagði Martin. „Og breytingin er fólgin í því, að áður gerðist fólk félagar i alis kyns kiúbbum til að ná þess- um fargjöldum, en nú geta ein- staklingar notfært sér þau sem slikir." — Gerði þetta Framhald af bls. 3 unnar, þá átti Einar Hjörtur riff- ilinn, en hann mun hafa fengið byssuleyfi fyrir 2 árum. Þau Einar Hjörtur og Halldóra höfðu búið í Svíþjóð frá því í maí á síðasta ári, en komu á ný til íslands 1. júlf síðastliðinn. Einar Hjörtur fór síðan aftur út um miðjan júlí og kom aftur til lands- ins með Smyrli s.l. laugardag. Að sögn Arnar Höskuldssonar, full- trúa hjá Rannsóknarlögreglu ríkisins, mun Einar Hjörtur að Ifkindum hafa starfað sem bíl- stjóri í Nyköbing í Svíþjóð þann tima sem þau bjuggu úti og þar keyptu þau bílinn. örn Höskuldsson sagði, að Ein- ar Hjörtur hefði viðurkennt að hafa skotið á Halldóru, þar sem hún sat í framsæti bilsins hægra megin. Hafði hann stigið út úr bilnum, þar sem hann hafði stanz- að á vegarkafla sem liggur i átt að Elliðavatni skammt frá Norð- lingabraut um 600 metra frá Suðurlandsvegi. Er ekki ljóst, hvort hann skaut á Halldóru þar sem framhurðin stóð opin, eða hvort hann opnaði vinstri aftur- hurð og hleypti skotunum af, þar fyrir utan. Eftir að Einar Hjörtur hafði skotið Halldóru til bana, mun hann hafa setzt inn i bílinn og hleypt skoti í gegnum brjóst sér, en eins og áður sagði, ætlaði hann einnig að stytta sér aldur. Skotið fór i gegnum brjóst hans vinstra megin neðarlega og gekk kúlan í gegn án þess að særa Einar alvar- lega. Þá skar Einar með rakvélar- blaði á slagæðar á úlnliðum og ók síðan í Rauðhóla, þar sem hann segist hafa ætlað að deyja, en hann sneri við og ætlaði til borg- arinnar á ný. Við yfirheyrslur lét hann ekki uppi hvort honum hefði snúist hugur eða hvað það var sem olli því að hann sneri við úr Rauðhólum. A staðnum þar sem Einar Hjört- ur framdi verknaðinn fann lög- reglan í gær nokkur tóm skot- hylki, en annars var ekki að sjá neitt rót á staðnum. Ekki lá held- ur fyrir þegar Morgunblaðið ræddi við rannsóknarlögregluna hve langur tími leið frá því að Einar Hjörtur skaut Halldóru, þar til að komið var að bílnum á fjárgirðingunni í Rauðhólum. — Borgarráð Framhald af bls. 32 aði með bréfi 12. ágúst sl. verkfall hjá fjórum verkfræðingum í framkvæmdadeild Rafmagns- veitu Reykjavíkur, en alls starfar 31 almennur verkfræðingur hjá Reykjavíkurborg. Að sögn Jóns Tómassonar, skrifstofustjóra Reykjavíkurborg- ar, hafa þrír samningafundir ver- ið með verkfræðingum, sá síðasti 9. ágúst sl. Staðan þá var sú að sögn Jóns að tilboð Reykjavíkur- borgar hljóðaði upp á 44.000 króna hækkun frá maíiaunum og sömu áfangahækkanir og gildis- tíma og ASl og VSI sömdu um. Krafa verkfræðinganna hljóðaði hins vegar upp á 66.000 króna hækkun og vildu þeir hafa gildis- tíma samnings til 15. marz n.k. — Minning Framhald af bls. 22 var alltaf syngjandi frjáls eins og fuglinn í skóginum. Hinn yfir- þyrmandi grái tölvuheimur kom ekki mál við hann. Að þessu leyti var hann hamingjumaður. Hann var alltaf hinn sami, þó að árin færðust yfir og hann ætti við ýmsa erfiðleika og vanheilsu að stríða, sumir orðuðu þetta svo, að hann væri hinn eilífi bóhem, i rauninni var hann hinn sann- frjálsi maður. Og alltaf var hann trölltryggur sínum gömlu vinum, en liklega mat hann dr. Sigurð Pálsson vígslubiskup mest þeirra allra. Vinátta okkar gömlu bekkj- arbræðranna hefur nú staðið i meira en hálfa öld. En hópurinn er nú sem óðast að þynnast. 1 sömu vikunni hafa horfið tveir af okkar gömlu stúdentafélögunum frá 1928, Hjörtur og Gústaf E. Pálsson borgarverkfræðingur. Með Hirti Halldórssyni er horf- ínn maður, sem var engum öðrum líkur og er ógleymanlegur sínum gömlu vinum. Ég votta hinni ágætu konu hans, Unni Árnadótt- ur, og sonum hans samúð mina. Ölafur Hansson. — Grundvöllur Framhald af bls. 32 komin i algjör greiðsluþrot og munu þau flezt öll stöðvazt í þess- um mánuði, ef ekkert verður að gert. Likur benda til, að frystihús annars staðar á landinu fylgi i kjölfarið á næstu mánuðum. Áætlað er að rekstrarhalli frysti- húsanna i landinu á siðara miss- eri þessa árs verði við núverandi aðstæður 3 til 4 milljarðar króna. Þar sem fiskfrysting er út- flutningsiðnaður og hefur því ekki aðstöðu til þess að velta kostnaðarhækkun af sér innan lands og engar skynsamlegar lik- ur eru fyrir verðhækkun á er- lendum mörkuðum umfram það sem orðið er, er ljóst, að gera þarf tafarlausar ráðstafanir af hálfu stjórnvalda til þess að komast hjá algerri stöðvun frystiiðnaðarins." Morgunblaðið ræddi i gær við Gunnar Guðjónsson, stjórnarfor- mann Sölumiðstöðvar hraðfrysti- húsanna og spurði m.a. um tölur um afkomu frystihúsanna eftir landshlutum. Gunnar kvaðst ekki hafa handbærar tölur til birtingar að svo stöddu. Þjóðhagsstofnun mun vera að vinna að könnun á afkomu frystiiðnaðarins og vildi Gunnar ekki tala um tölur, fyrr en könnun Þjóðhagsstofnunar lægi fyrir. Þá var Gunnar spurður að þvi, hvers vegna þessar tölur hefðu ekki legið fyrir fyrr á þessu ári og áður en kjarasamningar voru undirritaðir. Hann sagði: „Þessar upplýsingar hafa alltaf legið fyrir og þeim var slegið fram á fundum í kjarasamning- unum og ríkisstjórninni var gert aðvart um það áður en skrifað var undir samninga, hvaða afleið- ingar samningarnir myndu hafa og hækkað fiskverð í kjölfar þeirra. Það hefur enginn gengið gruflandi að því, að hverju stefndi, en þvi miður hafa menn ekki virzt hafa áhuga og andvara- leysi hefur verið í þessum mál- um.“ Þá var Gunnar Guðjónsson spurður um verðlagsþróun á Bandaríkjamarkaði. Hann kvað hana hafa verið mjög góða og ótrúlega, en það hefði þrátt fyrir allt ekki dugað til þess að hamla gegn þeim óskaplegu kostnaðar- hækkunum, sem orðið hefðu innanlands. Því næst spurði Morgunblaðið, hvort ekki væri unnt að bjarga frystiiðnaðinum með breyttum greiðslum í verð- jöfnunarsjóð. Gunnar Guðjónsson sagði að viðmiðunarverð greiðslna til sjóðsins hefði verið sett fyrir ofan markaðsverð og ríkissjóður tekið ábyrgð á því. „Það kemur okkur því lítið til góða,“ sagði Gunnar. Er hann var spurður um það, hvort ekki væri þá unnt að lækka greiðslur í sjóð- inn sagði hann að auðvitað væri unnt að leysa málið. Einhvers staðar frá yrði þetta fjármagn að koma og slík vandamál yrðu alltaf leyst með fjármagnstilfærslum milli hólfa í þjóðfélaginu. „En það er ekki okkar að segja til um það,“ sagði Gunnar, sem kvað stjórn SH engar skoðanir hafa á því, hvernig leysa ætti þetta vandamál. „Stjórnin hefur lagt fram skýrslu um staðreyndir og gerir í sjálfu sér engar kröfur, bendir aðeins á að menn séu að gefast upp. Við erum að skýra frá því, og svo verða aðrir :ð ráða fram úr því,“ sagði stjórnarfor- maður Sölumiðstöðvar hraðfrysti- húsanna. Þá ræddi Morgunblaðið við Jón Pál Halldórsson, framkvæmda- stjóra Hraðfrystihússins Norður- tanga á Isafirði. Blaðið spurði Jón Pál, hvernig afkoma vestfirzkra frystihúsa væri. Hann kvaðst ekki vilja skýra frá því og væri ástæð- an sú, að hann hefði hvað mest haldið því fram innan samtaka hraðfrystihúsamanna, að um væri að ræða vandamál hraðfrystiiðn- aðarins i heild en ekki einstakra húsa eða landshluta. Ilins vegar kvað hann það ekkert launungar- mál að á siðastliðnu ári varð sæmileg afkoma frystihúsa á Vestfjörðum og á Norðurlandi. Hins vegar væri reyndin sú nú að málið væri mjög alvarlegs eðlis og hann kvaðst halda að það væri alvarlegra en menn hefðu í raun gert sér grein fyrir. Hann sagðist ekki búast við að neitt frystihús á landinu væri rekið með hagnaði — ekki einu sinni þau bezt reknu. Hins vegar kvað hann það mundu vera misjafnt, hve lengi frystihús- in gætu þraukað og þar stæðu húsin á Suðurnesjum langlakast. Fyrr eða síðar kvað hann önnur hús myndu stöðvast, ef ekkert yrði að gert. Þá spurði Morgunblaðið Jón Pál Halldórsson, hvort ekki hefði verið óráðlegt fyrir vestfirzka vinnuveitendur að ganga fram fyrir skjöldu eins og þeir gerðu i kjarasamningunum i júni og semja og þar með leggja línurnar um kauphækkanir, þegar þessar staðreyndir hefðu legið á borðinu. Jón Páll kvað alrangt að vestfirzk- ir vinnuveitendur hefðu markað linuna i kauphækkunum. Það hefði sáttanefndin gert með um- ræðugrundvellinum, sem lagður var fram 17. mai, þar sem kveðið var á um 15 þúsund króna hækk- un strax og 6 þúsund krónur um áramót. Vestfirzku samningarnir hefðu síðan verið undirritaðir 13. júni og þá hefði upphafshækkun verið 16 þúsund krónur, en hækk- unin um áramótin 5 þúsund. Þvi hefði vestfirzki kjarasamningur- inn í raun aðeins fært 1.000 krón- ur fram um hálft ár. Þvi yrði ekki i móti mælt að stefnan hefði verið mörkuð með sáttatillögunni, enda kvað hann hafa komið i ljós að í Reykjavík hafi samizt um 2 þús- und króna hærri upphafshækkun en fyrir vestan. Samtök atvinnuveganna bentu á, sagði Jón Páll, þegar er sáttatil- lagan kom fram, að ekki væri grundvöllur til að veita slika kauphækkun. Þetta var aftur gert, þegar fiskverðsákvörðun var tekin. Akvörðun fiskverðs var tekin með atkvæðum seljenda og oddamanni gegn atkvæðum fisk- kaupenda. Jón Páll kvað stjórn- völdum hafa verið sent bréf á sínum tíma og þeim bent á hætt- una, sem þessu væri samfara. Árni Benediktsson, fram- kvæmdastjóri samtaka Sam- bandsfrystihúsa, kvað fréttatil- kynningu SH ekki boða nein ný sannindi. Hér væri um gamla frétt að ræða, því að unnt hefði verið að gefa þessar viðvaranir þegar í júnimánuði og það hefði verið geqt, þegar kjarasamningar voru undirritaðir og fiskverð ákveðið. Árni sagði: „Fiskverðsákvörðunin, sem óhjákvæmilega kom í kjölfar kjarasamninganna, svo að sjó- menn fengju sambærilega hækk- un og aðrir launþegar varð 20%, en hún samsvarar 12% hækkun heildarútgjalda frystihúsanna. Vinnulaunahækkunin varð meiri en það, svo að vinnulaunahækkun varð á bilinu 25 til 26%. Er þá heildarútgjaldahækkunin orðin eitthvað á bilinu 17 til 20%“. Arni kvaðst ekki hafa tölur um hversu afkoman skiptist á milii landshluta og kvað hann Þjóð- hagsstofnun vera að athuga þau atriði. Þó kvað hann Norðurland, Vestfirði og hluta Vesturlands betur sett en aðra landshluta. Ástæðan fyrir því er sú að þorsk- ur hefur þar verið hlutfallslega meiri í aflanum. Hefur útkoman á honum verið betri. Árni var þá spurður að þvi, hvort nokkurs staðar væri nú hægt að finna frystihús, sem rekið væri með hagnaði. Hann kvað það hugsan- legt við beztu aðstæður. Gæti slíkt átt sér stað t.d. á Isafirði, Bolung- arvik, Akureyri eða á Húsavik. Hins vegar kvað hann það aldrei verða lengi, sem slikt ástand yrði, ef ekkert yrði að gert. Ef allt fer saman, hagstætt, gott hráefni, góð samsetning hráefnis og tiltölu- lega litlar skuldir, þannig að vaxtabyrði sé í lágmarki, þá er hugsanlegt að þar sé hagnaður. Hins vegar er ljóst, sagði Arni, að staðan fyrir vestan og norðan hef- ur verið betri á siðustu árum og þess vegna þola þau hús þetta ástand örlítið lengur. Hann kvað á hinn bóginn rétt og nauðsynlegt að fram kæmi, að verulegan þátt í þessu ætti hlutfallsleg lækkun af- urðalána, en afurðalán hafa á undanförnum árum eða allt frá 1960, verið um 75% af verðmæti, en eru núna að meðaltali um 68%, hafa lækkað um allt að 10%. Vaxtahækkun á þessum lánum kemur ekki inn í stöðuna eins og hún er nú, þar sem hún kemur ekki fram fyrr en um næstu mán- aðamót. Undir venjulegum kring- umstæðum hafa afurðalánin dug- að fyrir hráefni og vinnulaunum. Eins og er duga þau rétt fyrir hráefni. Hráefni og vinnulaun eru nú nær 85% af söluverði, en afurðalánin 68%. Hjá meðalhúsi vantar því milljónir upp á í hverri einustu viku. Fiskverðið er nú fyrir 60% af heildarútgjöldum frystihúss. Að lokum sagði Árni Benedikts- son framkvæmdastjóri: „Hver sá, sem ekki vissi þetta undir mán- aðamótin júni — júlí, hann hefur sannarlega ekki etið af skilnings- trénu." AUM.VslNíiASIMINN KH: 22480 2tl*retiniili)bib

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.