Morgunblaðið - 30.09.1978, Blaðsíða 17

Morgunblaðið - 30.09.1978, Blaðsíða 17
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 30. SEPTEMBER 1978 17 tonn. Þetta samsvarar u.þ.b. 34 amerískum centum á lítra (miöað við að meðaleðlisþyngd sé 0.73). TAFLA 2 Framleiðsluverð eldsneytis (675.000 tonn/ ári, 8000 klst. starfræksla) Þáttur Kostnaður millj. $/árí $/tonn Fastakostn. 60 88.89 Gufa 0.2 0.30 Rafm. 97.73 127.10 Heildarkostn. 157.9 250.70 Kostnaður/liter = $0.34 - 104 Isl. kr. Það samsvarar svo aftur ísl. kr. 104 á hvern lítra eldsneytis. Til samanburðar má geta þess að meðal innflutningsverð á benzíni og olíu er u.þ.b. kr. 33 pr. lítra. Þættir í útsöluverði benzíns eru sýndir í Töflu 3. TAFLA 3 Þættir í verði benzíns Þáttur verð kr./l Innflutningsverð 40 (c.i.f.) Til olíufélaganna 25 (Dreifingarkostn ofl.) Til vegamála 48 Onnur opinber gjöld 54 Samtals 167 kr./l. Af töflunni má sjá að með því að lækka opinber gjöld á benzíni framleiddu innanlands mætti hafa verið til neytandans jafnvel lægra en það er nú. Yfirlit og niðurstööur Hér á undan hefur verið rætt um það að olíuskortur muni valda miklum verðhækkunum á heims- markaðnum á olíu og benzíni e.t.v. þegar á miðjum næsta áratug. íslendingar þurfa að flytja inn helming þeirrar orku er þeir nota og án þessa innflutnings mun atvinnulífið í landinu stöðvast. Því munu landsbúar nauðbeygðir að halda honum áfram, þrátt fyrir hækkandi verð, nema því aðeins að innlendar orkulindir geti komið í staðinn, þegar það borgar sig. Verði að halda innflutningnum áfram á síhækkandi verði, mun það þýða lægri lífskjör en ella. Sýnt þykir að þegar olíuverð héfur rúmlega þrefaldast frá þvi sem nú er, miðað við annað verðlag, muni hagkvæmt að hagnýta innlenda orku á farartæki. Landsmenn eiga um 3000 MW í ónytjaðri vatnsorku sem hag- kvæmt mun að virkja. Ef u.þ.b. 1500 MW eru virkjuð til elds- neytisframleiðslu verða samt 1500 MW óvirkjuð, sem ásamt 4500 MW af jarðvarma duga til þess að reka orkufrekan efnaiðnað sem getur séð u.þ.b. 70.000 manns fyrir lífsviðurværi. Það er nokkurnveg- inn sá fjöldi sem reiknað er með að muni bætast við íbúatölu landsins fram til aldamóta. Benda má á, að þegar virkjanir og verksmiðjur til eldsneytisframleiðslu eru að fullu greiddar, jafngildir eldsneytis- framleiðslan útflutningsiðnaði, þar eð hún kemur í stað samsvar- andi innflutnings. Ennfremur ber að geta þess að sé eitthvað meira framleitt í landinu af metanoli, en þarf til brennslu, má nota það sem hráefni í ýmsan frekari efnaiðnað. Ekki má gleyma því að það þarf rannsóknir, undirbúning og tíma til þess að reisa bæði orkuver og efnaverksmiðjur. Athuga þarf með hvaða hætti er hagkvæmast að knýja farartæki; með rafmagni, vetni, eða þá benzíni og olíu. Ennfremur þarf að athuga hvaða breytingar þarf að gera á dreifi- kerfi aflgjafans og hagkvæmni þeirra. Ekki er ráð nema í tíma sé tekið og veitir ekki af að fara að athuga þessi mál þegar í dag. Engilbert Ingvarsson, bóndi Tirðilmýri: Eins og komið hefir fram í fréttum frá aðalfundi Stéttarsam- bands bænda um síðustu mánaða- mót voru lögð fram drög að nefndaráliti sjö-manna nefndar, sem landbúnaðarráðherra skipaði s.I. vor til að fjalla um fram- leiðslu- og skipulagsmál land- búnaðarins. Aðalfundurinn féllst á þessi drög með því að samþykkja með 39 atkvæðum gegn 4 tillögu framleiðslunefndar um málið. Þar sem ég var einn af þeim fjórum sem greiddi atkvæði gegn ályktun fundarins og mælti gegn samþykki hennar vil ég gera grein fyrir afstöðu minni. Aukafundur Stéttarsambands- ins í fyrrahaust samþykkti að óska eftir breytingu á framleiðsluráðs- lögunum og heimilt verði að leggja á sérstakt gjald, allt að 25% á trúar hafi fullan rétt til að greiða atkvæði samkvæmt sannfæringu sinni. Gunnar Guðbjartsson form. stéttarsamb. bænda sagði í skýrslu sinni til aðalfundar þegar hann ræddi um fundahöld meðal bænda og mótmæli gegn samþykktum aukafundarins: „það lét svo hátt í andstæðingunum að stjórnvöldin heyktust á að breyta framleiðslu- ráðslögunum að þessu sinni. Málið var stöðvað." í vetur var ákveðið að afurðasölufélög héldu eftir af afurðaverði til bænda til að mæta halla á útflutningi nam þetta kr. 70/- pr. kg. kjöts og yfir 1 milljarð Kvótakerfi- fóðurbætísskattur innflutt kjarnfóður og kvótakerfi. I þeim drögum sem frá sjömanna- nefndinni kom er þetta sama lagt til, fóðurbætisskattur og kvóta- kerfi, ekkert nýtt kemur fram um skipulag framleiðslunnar, þó gerð sé nánari grein fyrir hugsanlegu kvótakerfi. í ályktun aukafundar stéttar- sambandsins var ákvæði um að Framleiðsluráði sé heimilt að endurgreiða fóðurbætisskatt „til bænda í byggðarlögum, sem að dómi þess hafa of lítið heyfóður, eða markaðsaðstæður eða aðrar ástæður gera endurgreiðslu þess nauðsynlega." Ekkert slíkt ákvæði er í drögum sjömannanefndarinn- ar. Það liggja fyrir fjöldamargar fundarsamþykktir frá bændafund- um víðsvegar um landið, sem mótmæla fóðurbætisskatti. Rétt fyrir stéttarsambandsfund var t.d. haldinn almennur bændafundur á vegum Búnaðarsambands Strandamanna, þar voru sam- þykkt mótmæli gegn fóðurbætis- skatti, en aðeins 6 voru meðmæltir slíkri gjaldtöku. Óvíst er að stéttarsambandsfulltrúar hafi stuðning umbjóðenda sinna til að samþykkja fóðurbætisskatt og óska eftir að lögfesta slíkan gjaldstofn með þessum hætti, þó ekki sé meira sagt. Ekki skal þó dregið í efa lögmæti samþykkta stéttarsambandsfunda og að full- í heild. Nú mun vera ákveðið að þetta verði greitt úr ríkissjóði, svo ég vil meina að eins gott var að bændastéttinni hafi ekki tekist að vera búin að jafna á sjálfa sig þessum milljarði. Árið 1973 voru býli á Vestfjörð- um 7,78% af búum alls á landinu en árið 1976 7,76%, svo ljóst er að bændum fækkar og hlutfallslega meira en annars staðar á landinu. Búvöruframleiðsla er ennþá lægra hlutfall á Vestfjörðum þar sem búin eru að jafnaði minni en annarsstaðar á landinu. Þó hefir meðalbústærð aukist úr 307 ær- gildum 1973 í 311 ærgildi 1976. í sumum sýslum Vestfjarða hefir meðalbú minnkað, en stækkað mest í N.-ís. úr 323 ærgildum 1973 í 359 ærgildi 1976. Vestfirskir bændur eiga enga sök á þeirri offramleiðslu sem talað er um, þvert á móti skortir mjólk og mjólkurvörur í þéttbýlis- staði t.d. hefir þurft að flytja mjólk í stórum stíl til ísafjarðar frá öðrum landsfjórðungum. Naut- gripum hefir fjölgað í N.-ís. úr 430 1971 í 563 1977 þrátt fyrir það að ekki hefir komist á tankvæðing eins og nánast hjá öllum öðrum bændum. Bændurnir verða sjálfir að sjá fyrir vetrarflutningum á mjólkinni og þessir erfiðu brúsa- flutningar eru alls ekki metnir til verðs og engin greiðsla kemur fyrir. Ræktunarskilyrði eru verri á Vestfjörðum en annarsstaðar og ræktunarkostnaður allt að helmingi hærri. Byggingar eru miklu dýrari vegna flutnings- kostnaðar og aðstöðumunar varðandi verslun. Ekkert tillit er tekið til þessarar sérstöðu varðandi ríkisframlög. Matsverð er látið gilda varðandi lán og er það sama allsstaðar á landinu. Aukin lánafyrirgreiðsla hefir þó fengist í Inn-Djúpi og Árnes- hreppi, en mun varla hafa dugað til að mæta aðstöðumun. Á undanförnum árum hafa bændur á Vestfjörðum verið hvattir til að stækka búin og auka framleiðsluna, þetta hefir tekist þrátt fyrir ýmsa erfiðleika. Það hefir verið lagt í fjárfestingar í trausti þess að aukin bústærð og meiri afurðir gætu staðið undir fjárfestingarkostnaði. Það kemur því úr hörðustu átt ef bændastétt- in samþykkir á sjálfa sig skatta og álögur, sem yrðu til þess að íþyngja svo þeim sem verst eru settir að alvarleg byggðaröskun hlytist af. Á Vestfjórðum má engin jörð fara í eyði svo ekki stafi hætta af því fyrir næstu nágranna eða heil sveitarfélög. Byggðin er svo strjál og stendur miklu valtari fótum en víðast annarsstaðar þar sem eru samfelld tún og þéttbýlar sveitir. Margsinnis hefir verið farið fram á það að verðjafna flutning á graskögglum og öðrum fóðurvör- um, engar undirtektir hefir það fengið. Kjarnfóður er því miklu dýrara á Vestfjörðum en þar sem bændur eiga við betri samgöngur að búa. Með því að ekki sjást nein áform um að rétta hlut Vestfjarða og annarra svæða sem við svipaða aðstöðu búa i þeim tillögum sem lágu fyrir stéttarsambandsfundi greiddi ég atkvæði gegn nefndar- áliti framleiðslunefndar. Eg tel fráleitt að fallast á aðgerðir sem bitna með sama þunga á vestfirsk- um bændum og öðrum. Þegar skipulagsaðgerðir til að draga úr búvöruframleiðslunni koma til framkvæmda ætti að skipta landinu í framleiðslu- og markaðssvæði og taka tillit til byggðasjónarmiða. Þá bæri að undanþiggja gjaldtöku landsvæði eins og Vestfirði, N.-Austurland og einstakar sveitir norðan lands og austan. Þarna verður búvöru- framleiðslan fyrst og fremst að standa undir tekjuöflun bænda og fátt um önnur atvinnutækifæri. Framleiðslan á þessum svæðum yrði ekki afgerandi, i tekjuöflun til Framleiðsluráðs, t.d. á Vestfjörð- um líklega um 5% af heildarbú- vöruframleiðslunni. Til þess að framkvæma kvótakerfi þarf að setja upp viðamikið og kostnaðar- samt innheimtu- og eftirlitskerfi, það myndi létta á apparatinu ef ákveðnum landssvæðum yrði sleppt við innheimtu. Eg get fallist á kvótakerfi með því að landinu yrði skipt í 2 til 3 framleiðslusvæði. Þar sem byggðir standa höllum fæti á að efla búskap en ekki íþyngja með gjaldtöku. Ég er algjörlega á móti því að lögfest verði heimildarákvæði um gjaldtöku á innflutt kjarnfóður. Veigamikil rök fyrir fóðurbætis- skatti hafa verið þau að hann væri svo ódýr. Nú mun innflutt kjarn- fóður líklega hækka um 100% á einu ári, svo óskadraumar um hækkað fóðurbætisverð eru að rætast, og þarf ekki til þess fóðurbætisskatt. Eg orðlengi ekki frekar um rök gegn fóðurbætisskatti, það er orðið margrætt, en endurtek það sem oft hefir komið fram áður, að það er fráleitt af bændastéttinni að standa að því að fá lögfestan skatt á sjálfa sig, gjaldstofn sem yrði e.t.v. gripið til síðar án þess að bændur yrðu spurðir að. ^SANYO sýnir sanna liti ^SANYO sýnir sanna liti Áöur en þú kaupir litasjónvarp, skaltu bera nýja sjónvarpiö saman við önnurtæki 1. Fjarstýring 2. Sjálfvirk birtustjórrí 3. Auka litblæ stýring (tint control) 4. Rafstýrð litstjórn 5. Tónstillir 6. segulbandstengill framan á tækinu. 7. tengill fyrir eyrnahátalara framan á tækinu. Sanyo X ' X X X X er japanskt urvals sjónvarp Viö bjóöum Sanyo CTP 6212 meöan birgöir endast á aoeins kr. 446b000 - kr. 432.600.~ gegn staögreiöslu Pú átt næsta leik . . . unnai S^b^ámm h.f. Suðurlandsbraut 16, sími 91-35200. $5? SAINfYO sýnir sanna liti fö SANYO sýnir sanna liti ^ SANYO sýnir sanna liti

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.