Morgunblaðið - 03.09.1986, Page 28

28
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 3. SEPTEMBER 1986
Útgefandi Árvakur, Reykjavík
Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson.
Ritstjórar Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson.
Aðstoöarritstjóri Björn Bjarnason.
Fulltrúar ritstjóra Þorbjörn Guðmundsson, Björn Jóhannsson, Árni Jörgensen.
Fréttastjórar Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson, Ágúst Ingi Jónsson.
Auglýsingastjóri Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 83033. Áskriftargjald 500 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 50 kr. eintakiö.
Línur skýrast
í Rainbow-málinu
Deilan vegna sjóflutninga
fyrir varnarliðið á Kefla-
víkurflugvelli hefur nú staðið í
rúm tvö ár án þess að nokkur
niðurstaða sé í sjónmáli. Eins
og kunnugt er stundar banda-
ríska skipafélagið Rainbow
Navigation þessa flutninga í
skjóli bandarískra iaga frá 1904,
sem mæla fyrir um forgang
bandarískra skipa á flutningum
fyrir bandaríska herinn. íslensk
skip sáu alfarið um þessa flutn-
inga á árunuum 1967 til 1984.
Síðan Rainbow krafðist þeirra
með vísan til einokunarlaganna
hefur verið efnt til fjölda funda
milli íslenskra og bandarískra
stjórnvalda um málið, meðal
annars hafa utanríkisráðherrar
þjóðanna rætt það oftar en einu
sinni. Enginn árangur hefur þó
náðst.
Þeirri hugmynd hefur verið
hreyft oftar en einu sinni, að
rétta svarið af okkar hálfu væri
að setja lög hér á landi, sem
tryggðu framgang kröfu
íslenskra stjómvalda í málinu:
að skipafélög Jjjóðanna sitji við
sama borð. A meðan Banda-
ríkjamenn hafa látið í veðri
vaka, að unnið væri að lausn
málsins, hefur ekki þótt tíma-
bært að grípa til lagasetningar
hér á landi og svara þannig í
sömu mynt. Nú eru greinilega
að verða þáttaskil að þessu leyti.
Þorsteinn Pálsson, formaður
Sjálfstæðisflokksins, hefur lýst
yfir því, að gerist ekkert í Rain-
bow-málinu á næstu vikum verði
að setja lög hér á landi, sem
hindri að þessir flutningar njóti
vemdar bandarískra einokunar-
laga.
Tilefni þess að Þorsteinn
Pálsson lét þessi orð falla var
útvarpsþáttur í Bandaríkjunum,
þar sem þau rök bandarískra
skipafélaga vom endurtekin, að
einokunarlögin frá 1904 væru
kaupskipaflotanum nauðsynlegt
skjól og hann væri ómissandi
hluti þess viðbúnaðar, sem óhjá-
kvæmilegur er til að gæta
öryggishagsmuna Banda-
ríkjanna og bandamanna þeirra.
Á síðasta ári greiddi flutninga-
deild bandaríska sjóhersins
skipafélögum um 80 milljarða
íslenskra króna í farmgjöld. Sjó-
herinn vill lækka þessa fjárhæð
með því að leyfa erlendum
skipafélögum að bjóða í flutn-
ingana. Talsmenn bandaríska
kaupskipaflotans, sem er ósam-
keppnisfær á heimsmarkaði
vegna þess hve illa hann er rek-
inn og hve mikillar opinberrar
verndar hann nýtur, mega ekki
til þess hugsa að missa þennan
spón úr aski sínum. Þeir herja
því á þingmenn sér til verndar;
og nú eru kosningar í nánd í
Bandaríkjunum eins og svo oft
áður; ef látið yrði undan kröfum
Islendinga yrði opnuð gátt, sem
ógerlegt yrði að loka. Kveinstaf-
ir af þessu tagi frá þeim, sem
reka fyrirtæki sín á kostnað
skattgreiðenda, koma engum á
óvart.
íslenskir stjórnmálamenn,
sem taka á hveijum degi á móti
óskum um opinbera fyrir-
greiðslu í einni eða annarri
mynd, ættu auðveldlega að geta
sett sig í spor starfsbræðranna
í Bandaríkjunum, Hér eru skipa-
félög ekki á opinberu framfæri,
á hinn bóginn eiga þau rök jafnt
við hér á landi og í Bandaríkjun-
um, að með tilliti til öryggis-
hagsmuna þjóðarinnar er
nauðsynlegt að viðhalda öflug-
um kaupskipaflota. Á þetta
hefur verið minnt hvað eftir
annað hér á þessum stað, þegar
rætt hefur verið um Rainbow-
málið. Með hliðsjón af því, að
Bandaríkjamenn hafa skuld-
bundið sig til að tryggja vamir
og öryggi íslensku þjóðarinnar
með sérstökum samningi, sem
gerður er á grundvelli þátttöku
þjóðanna í Atlantshafsbanda-
laginu, er fráleitt að bandarísk
einokunarlög reki fleyg í þetta
samstarf með þeim hætti, sem
hér er lýst.
í ræðu, sem Matthías Á.
Mathiesen, utanríkisráðherra,
hélt í upphafi ráðstefnu með
kjörræðismönnum íslands, vék
hann að Rainbow-málinu með
þessum orðum: „íslensk stjórn-
völd hafa haldið því fram að
einokun í þessum flutningum sé
úrelt fyrirkomulag. Bandaríkja-
menn hafa marglýst vilja sínum
til að finna lausn sem íslending-
ar geti sætt sig við. Brýnt er
að staðið verði við þau fyrirheit
svo samskipti ríkjanna bíði ekki
frekara tjón en orðið er af þessu
máli.“
Ástæða er til að harma það,
að mál skuli hafa þróast á þann
veg, að formaður Sjálfstæðis-
flokksins sjái þann kost vænstan
að draga skýrari línu í Rain-
bow-deilunni með því að hóta
gagnaðgerðum af hálfu Alþing-
is.
AF INNLENDUM
VETTVANGI
eftir GUÐMUND MAGNÚSSON
Þing SUF í Eyjafirði:
Ungir framsókn-
armenn sækja
í sig veðrið
UNGIR framsóknarmenn koma bjartsýnir og í sóknarhug af 21.
sambandsþingi sínu, sem haldið var í Hrafnagilsskóla í Eyjafirði um
síðustu helgi. Þeir eru staðráðnir í því, að reyna að breyta „nei-
kvæðri ímynd flokksins í fjölmiðlum“, eins og það er orðað, og gera
hann aðlaðandi og nútímalegan. Þeir telja, að breytt skipulag flokks-
ins, stórbætt áróðurstækni og nýjar málefnaáherslur séu forsendur
þess að flokknum takist að styrkja sig í sessi á ný. Ennfrcmur þurfi
að koma til endurnýjun hluta af þingliði flokksins og örugg þing-
sæti konum og ungu fólki til handa.
Reynsla er fyrir því, að ungliða-
samtök stjómmálaflokkanna eru
yfirleitt róttækari og afdráttarlaus-
ari í stefnumörkun sinni en flokk-
amir sjálfir. Af þeim sökum hafa
ályktanir þeirra ekki sama vægi og
t.a.m. ályktanir landsfúnda flokk-
anna. Samþykktir SUF-þingsins
ber hins vegar að skoða af fullri
alvöru. Heita má að þær spegli í
grófum dráttum sjónarmið
Steingríms Hermannssonar, flokks-
formanns, enda sat hann þingið og
fékk tillögum breytt, sem hann gat
ekki sætt sig við. Segja má, að
Steingrímur styðji leynt og ljóst þá
uppreisn gegn hluta af núverandi
þingflokki framsóknarmanna, sem
SUF hefur forystu um. f stjóm-
málaályktun SUF-þingsins er hvatt
til þess, að flokkurinn endumýi „að
hluta þinglið sitt“ og kalli fram
„ungt og baráttuglatt fólk til þeirr-
ar kosningabaráttu sem framundan
er“. Steingrímur hefur í blaðavið-
tölum tekið undir nauðsyn þess, að
endurnýjun verði í þingflokknum,
þótt hann hafi ekki nafngreint opin-
berlega hverja hann vill losna við.
Það hafa ungir framsóknarmenn
yfirleitt heldur ekki gert og líklega
eru þeir ekki einhuga um það, hverj-
ir ættu helst „að íjúka". Meðal
þeirra sem oft em nefndir í því
sambandi em Alexander Stefáns-
son, Ingvar Gíslason, Jón Helgason,
Ólafur Þ. Þórðarson, Páll Péturs-
son, Stefán Valgeirsson og Þórar-
inn Sigutjónsson. Aftur á móti em
menn eins og Halldór Ásgrímsson,
Guðmundur Bjamason, Jón Krist-
jánsson, Stefán Guðmundsson og
ef til vill Davíð Aðalsteinsson taldir
ömggir í sessi. Það er athyglisvert,
að í ræðu á SUF-þinginu á föstudag
taldi Steingrímur Hermannsson
ákvörðun Ingvars Gíslasonar að
draga sig í hlé afleiðingu af hvatn-
ingu frá SUF. Ingvar sagði hins
vegar í samtali við Morgunblaðið,
að hann tæki þessa ákvörðun vegna
þeirra tímamóta að hann væri orð-
inn sextugur og hefði setið á Alþingi
í aldarfjórðung.
Stefnan góð, en ekki
skipulag og ímynd
Það var ríkjandi viðhorf í umræð-
unum á þinginu, að í rauninni væri
stefna Framsóknarflokksins góð og
ástæða til hreykni yfir árangri
„framsóknaráratugarins", sérstak-
lega hvað byggðastefnu varðaði.
„Okkur hefur tekist vel upp, en
tapað fylgi á því,“ sagði t.d. Helgi
Pétursson, blaðafirlltrúi Sambands-
ins. í svipaðan streng tók Magnús
Bjamfreðsson í erindi, sem hann
flutti á þinginu. Ástæðuna til þessa
töldu menn ranga ímynd flokksins
í fjölmiðlum og stirt skipulag
efasemdir um byggðastefnuna og
hálfvelgja í að fylgja henni eftir,
sem ráða miklu um það að fólk
missir traust á flokknum. í sam-
ræmi við þetta segir í stjórnmála-
ályktun þingsins: „Framsóknar-
flokkurinn móti nýja stefnu, sem
stuðli að eflingu byggðar og jöfnun-
ar búsetuskilyrða í landinu. Valdið
og fjármagnið verði fært heim í
byggðarlögin í ríkari mæli.“ í þessu
viðfangi er hins vegar á það að líta,
Steingrímur Hermannsson, forsætisráðherra, sat SUF-þingið allan tima
flokksstarfsins. Sú mynd sem al-
menningur hefði af flokknum væri
mynd gamaldags flokks, flokks
hentistefnu og þröngra sérhags-
muna bænda og annars dreifbýlis-
fólks. Að hluta töldu menn þetta
stafa af því að þinglið flokksins
væri óheppilega samsett, þ.e. í þing-
flokkinn vantaði ungt fólk og konur,
og eins að forystumenn flokksins
væru ekki nógu atkvæðamiklir í
fjölmiðlum. í því sambandi var bent
á, að þeir væru ekki nógu duglegir
að kveðja sér hljóðs og skýra þau
stefnuatriði flokksins, sem mættu
mótbyr, eða lýsa skoðun á þeim
málefnum, sem hæst bæri í „um-
ræðunni" hverju sinni.
I þessum umræðum var mjög
vitnað í niðurstöður skoðanakönn-
unar, sem Félagsvísindastofnun
Háskólans gerði fyrir SUF í vor og
birtar voru í fyrsta sinn á þinginu,
en þar kemur fram, að um 71%
aðspurðra telja rétt að stuðla að sem
jöfnustum búsetuskilyrðum um allt
land, jafnvel þótt það kosti aukin
þjóðarútgjöld. Þetta sýnir, sögðu
menn, að við eigum að halda
byggðastefnunni fram ótrauðir. Það
er hún, sem hefur gert Framsóknar-
flokkinn sterkan, og líklega eru það
að menn leggja mismunandi skiln-
ing í hugtakið byggðastefna og það
er alls ekki víst, að með Jöfnum
búsetuskilyrðum um allt land“ eigi
viðmælendur Félagsvísindastofnun-
ar við þá leið, sem Framsóknar-
flokkurinn hefur farið. Eins er vert
að gefa því gaum, að „aukin þjóðar-
útgjöld" merkir kannski ekki það
sama og „hærri skattar" í hugum
fólks. Spuming Félagsvísindastofn-
unar er m.ö.o. svo opin, að hæpið
er að draga víðtækar ályktanir af
svörunum, hvað þá að gera þau að
grundvelli nýrrar sóknar í þjóð-
málabaráttunni.
Miðjuflokkur?
Magnús Bjamfreðsson hélt því
fram í erindi sínu, að Framsóknar-
flokkurinn væri miðjuflokkur og
meirihluti þjóðarinnar aðhylltist
miðjustefnu. Ingvar Gíslason, al-
þingismaður, skilgreindi Framsókn-
arflokkinn á sama hátt. Þessum
orðum var ekki mótmælt, þótt
líklega séu margir í flokknum sem
fremur kjósa að kenna sig við
vinstri stefnu eða „félagshyggju"
eins og nú er í tísku. í stjómmála-
ályktun SUF er öllum leiðum haldið