Morgunblaðið - 24.04.1988, Blaðsíða 1

fMmagnttirlittofö
PRENTSMIÐJA MORGUNBLAÐSINS SUNNUDAGUR 24. APRÍL 1988
BLAÐ
hélt á vit litanna sinna
sem hann fann á íslandi í vetrarham
Þú verður að fara tíl íslands, það er þitt land, þinir litir, sagði
hinn kunni sagnf ræðingur George Duby við myndlistarmanninn
Pierre Soulages, þegar hann kom f fyrra heim til Frakklands úr
fyrirlestrarferð til Háskóla íslands. Þetta sama hafði hann heyrt
fyrr frá vinum sinum. Og nú þegar Pierre Soulages og kona
hans Colette Soulages komu til Islands í tilefni grafíksýningar
hans í Listasafni íslands og fóru á sunnudag í boði safnsins um
landið í vetrarskrúða á vordögum, fann þessi frægi Iistamaður
raunverulega litina sem hann dáir mest. Varð frá sér numinn
yf ir þessu landi, sífellt að benda konu sinni á liti og form og
biðja hana um að smella mynd út um bílglugga, til að minna sig
á. Stórkostlegt! heyrðist hann segja hvað eftir annað. Og íslensku
ferðafélagarnir, sem hefðu kannski viljað að ofurlítið væri farið
að hlýna og grænka til að sýna þessum fræga útlendingi, skildu
nú að það var hreinn misskilningur. Það sem hreif var einmitt
þessi grágræni litur á mosanum, blæbrigðin i hrauninu með
hvítum flekkjum, íshrannirnar i Hvitá með mjólkurlitum lænum,
formin í nálægð í stökum fjöllum og klettaveggnum í Almanna-
gjá eða einhver hraunmyndun undir fótum manns. Kannski vorið
hafi látið á sér standa til að sýna þessum listamanni einmitt það
ísland og þá liti, sem falla svo vel að hans skapi og skynjun?
Pierre Soulages hefur í
áratugi verið einn þekkt-
asti listmálari og grafík-
listamaður Frakka,
margverðlaunaður og
myndir hans eftirsóttar á öllum
stærstu listasöfnum heims. Gríðar-
legur fengur að fá sýningu á verk-
um hans og heiður fýrir Listasafnið
að hýsa slíka sýningu, eins og Val-
týr Pétursson, listmálari benti á hér
í blaðinu. Flestar af grafíkmyndun-
um 34 á sýningunni, sem opnaði
sl. laugardag eru löngu ófáanlegar.
Eitthvað þarf að koma til svo _að
slík sýning leggi leið sína til ís-
lands. Hér eins og svo oft þekkti
maður mann — auk þess sem lista-
maðurinn sjálfur vildi einmitt með
ánægju lána verk sín til þessa lands,
sem hann langaði til að sjá, að því
er hann sagði fréttamanni Morgun-
blaðsins á leið í rútu austur fyrir
Ejall. Svo vildi til að Jean Louis
Depierris menningarfulltrúi í
franska sendiráðinu í Reykjavík
þekkir vin Soulages og kannaði
gegn um hann viðbrögð listamanns-
ins sjálfs, stakk svo upp á því við
Selmu sálugu Jónsdóttur, forstöðu-
mann Listasafns íslands, sem tók
því fagnandi að eiga kost á slíkri
sýningu.
„Sjáðu hér er ísland, litir ís-
lands," sagði Pierre Soulages sjálf-
ur og dró blaðamann Morgunblaðs-
ins að einni myndinni fyrir miðjum
vegg við opnun sýningarinnar. Mik-
ið rétt. Þessi mógráu, svörtu og
hvítu litbrigði komu kunnuglega
fyrir sjónir einum íslendingi, sem
upplifir landið á öðrum árstímum
en rétt yfir hásumarið. Listamaður-
inn segir að vinir sínir, sem til lands-
ins komu. hafi einmitt haft orð á
nSjáðu! Þetta er ísland. Litir íslands," sagði franski listmálarinn Soulages fyrir framan eina af grafíkmyndum sínum og Ijósmyndari
Mbl., Ólafur K. Magnússon, festi hann þar á filmu.
þessu, en Soulages er einkum
þekktur fyrir jarðarliti sfna auk hina
svarta og hvíta og fyrir þá tæru
birtu sem flæði á móti skoðandan-
um milli formanna á myndunum.
„Ég átti vin, sem bjó í mörg ár í
Reykjavík og var í Færeyjum, skrif-
aði m.a. færeyska orðabók,“ segir
Pierre Souiages til skýringar. „Þeg-
ar hann kom til Parísar færði hann
mér alltaf eitthvað, hangikjöt frá
íslandi, skerpikjöt frá Færeyjum,
jafnvel hval. Hann talaði mikið um
ísland. Sagði að þangað yrði ég að
fara, það væri land fyrir mig, litir
sem þú munt elska, svart, grátt og
hvítt, sagði hann við mig. Og það
var hann sem sagði mér frá lax-
veiðiánum og íslensku hestunum,"
bætir hann við þegar ekið er upp
Artúnsbrekkuna og strax tækifæri
til að sjá íslenska laxveiðiá og
hestamenn á Rauðavatni.
Það var kalt en heiðskírt þegar
lagt var upp í ferðina á sunnudags-
morgun. Snjófölið dró vel fram
formin og dökkbláan litinn í hamra-
beltum Esjunnar, en stimdi á svell-
in í alhvítum Bláfjöllum í sólinni.
Vítt virtist til allra átta og fjalla-
hringsins. Þar til á há Hellisheið-
inni að skyndilega fór að skafa yfír
veginn, líkt og hendi væri veifað.
Eins og sýnikennsla í íslenskum
veðrabrigðum. Sem svo vék aftur
fyrir sól og sýn, þótt
ekki dygði það
til að sjá af Kamba
brún til Vest-
mannaeyja eða
alla leið til Eyja-
fjallajökuls og
Heklu, sem
geymdi sig þar til
síðar. En heiðurs-
gesturinn Soulag-
es var frá sér num-
inn, beindi sjónum
að móbrúnu litun-
um í klettum og
jarðvegi við
Hveragerði og
skrýtnu blálituðu
rgkúlunum sem
mæta vegfarend-
um í hlíð Ingólfs-
ijalls. Jafnvel þar
má sjá líkinguna
við litinn sem hann
notar sjálfur eða
notaði a.m.k. fyrr-
um. Hann hafði
einmitt á opnun
sýningarinnar í
Listasafíiinu bent
blaðamanni á yngstu
myndina frá 1952 með
þessum sama bláa lit,
þegar þar barst í tal
upphaf ferils hans sem
listmálara og að við-
mælandi hans kvaðst
fyrst hafa séð og munað
svartar og bláar myndir