Morgunblaðið - 24.09.1989, Síða 2

8 a . 0PCJ HaswaT'm hudaciumu? aIismiidhom
2 C MORGUNBLAÐIÐ SUNNÚDÁGUR 24. SÉPTEMBÉR '1989
vörum eldri nema, hlæja dátt þegar
þeir fara með gamanmál, þó svo
hann skilji ekki kímnina sem að
baki býr, og svo sakar ekki að hann
komi nokkrum tímum of snemma í
skólann svo hann geti virt fyrir sér
eldri nema og lærifeður við leik og
störf.
Kvennaskólinn hefur einnig gefið
út sérstakar reglur varðandi busa,
en aðrir skólar látið munnieg fyrir-
mæli nægja.
Auðmýkt
„Við reynum að umbera þessi
grey,“ sögðu eldri nemendur í fram-
haldsskólum borgarinnar í samtali
við Morgunblaðið. Þó gætti nokk-
urrar þreytu í röddinni. Sögðust þau
vart geta liðið hávaðasama busa,
þeim bæri að sýna hlédrægni og
auðmýkt.
„Ef þau bera ekki virðingu fyrir
okkur, þá læra þau það strax fyrstu
vikuna. Þau verða að skilja að við
erum yfir þau hafin, eldri, reyndari
og þroskaðri," sagði Sigurður Vil-
eftir Kristínu Morju Baldursdóttur
UPPBURÐALITLIR OG ekk-
ert nema augun standa
þessir eymingjar þétt upp
að veggnum og gæta þess
að vera ekki í vegi fyrir full- |
vaxta nemum sem raka sig
tvisvar í viku og hafa auk
þess þann skynsemisþroska
sem businn áttar sig ekki á.
Eftir andvökunætur og
áhyggjur af útliti, klæðaburði
og málfari eru þeir loks
komnir«skóla þar sem nem-
endur þylja Hómerskviður
af látleysi og lærifeður anda
að sér frönsku og frá sér
latínu. Og þótt kvíðinn sé
tilhlökkun og stolti blandinn
þá verður þeim strax Ijóst
að þeir eru ekkert, kunna
ekkert, geta ekkert — þeir
eru bara busar.
Morgunblaðið/Sverrir Vilhelmsson
Inýrri bók Ásgeirs Blöndals
Magnússonar, íslensk orð-
sifjabók, segir að orðið busi
sé stytting úr latínu af orðinu
„novibus" sem mun vera rang-
lega myndað þágufall fleirtölu
af orðinu „novius" sem þýðir
„nýr“. En „busia“ þýðir svo
neðsti bekkur í lærða skóla. í orða-
bók Menningarsjóðs er merking
orðsins: Lítill (feitlaginn) drengur,
skólapiltur í neðsta bekk, klaufí,
byijandi.
Byrjendur í framhaldsskólum eru
teknir inn í samfélag eldri nemenda
eftir kúnstarinnar reglum og hefur
svo lengi tíðkast. Hefur hver skóli
sinn háttinn á en yfírleitt eru menn-
„busaðir" eða „tolleraðir" en fyrir
þá athöfn hafa þeir verið undirbún-
ir með ýmsu móti. Eftir vígsluna
er síðan haldinn mikill dansleikur
þar sem allir sættast og kyssast
einhver býsn.
Á árunum þegar menn voru yfír-
komnir af heimsþjáriingu var toller-
að í Latínuskólanum gamla og seg-
ir Indriði Einarsson, skólapilturinn
sem samdi „Nýársnóttina" svo frá
í bók sinni „Séð og lifað“:
„Ég byijaði í l.bekk haustið 1866
og var „tolleraður" löglega, skap-
lega og slysalaust.„Tolleringin“ var
í því falin, að 4 - 8 eldri piltarnir
tóku nýsveinana, sem alltaf voru
kallaðir „busar" og álitnir vera hálf-
gerð kvikindi í menntastofnuninni,
og fleygðu þeim upp undir loftið í
anddyri skólans, tóku á móti þeim
aftur og þeyttu þeim upp aftur,
hvað eftir annað, oftast 9 sinnum."
Segir Indriði að eftir þetta hafi
nýgræðingurinn verið tekinn upp í
hersveitina ódauðlegu.
Busareglur
Siðurinn hefur fylgt mennta-
stofnuninni við Lækjargötuna og
eru menn enn tolleraðir með ópum
og andköfum.
En þrautagöngu busanna er ekki
lokið þótt tolleringin sé afstaðin,
því auðvitað er busi alltaf busi þar
til fyrsta vetrinum er lokið. í MR
eru gefnar út sérstakar reglur til
handa busum þar sem viðeigandi
framkoma er brýnd fyrir þeim.
Busi á t.d. alltaf að hafa bók til
reiðu sem hann færirgaumgæfílega
í öll þau spakmæli sem falla af
VÍGSLAN
Var nú businn þrifinn og spúlaður
af mikilli nostursemi.
Morgunblaðið/Einar Falur
helmsson í Fjölbrautaskólanum í
Breiðholti. Sjálfur sagðist hann vel
muna eftir því þegar hann var busi.
Hefði hann þá gætt þess vandlega
að vera ekki fyrir eldri nemendum
en reynt að aðstoða þá á allan hátt,
bera töskur þeirra og þess háttar.
Sú aðstoð hefði þó ekki náð til eldri
námsmeyja „því busi tekur aldrei
upp fyrir sig.“ En mestar áhyggjur
hafði Sigurður af því að það sæist
á honum að hann væri busi. „Van-
hæfni mín í allri framkomu bar
þess vitni að ég væri busi. í stað
þess að spyija t.d. eldri nema hvar
stofan mín væri, þá leitaði ég
gengdarlaust að henni og kom of
seint í tíma af þeim sökum.“
í nokkrum framhaldsskólum
tíðkast það að menn geti keypt sér
busa fyrir um það bil 20 krónur,
og eru þeir þá einkum notaðir til
að reima skó eldri nemans, bera
töskur og bækur, og bóna bíla.
Kvölbusanna
Busarnir sjálfi.r bera kvöl sína í
hljóði enda komist að raun um að
gáfuleg „komment“ frá þeirra
munni falla ekki í góðan jarðveg.