Morgunblaðið - 24.09.1989, Page 29

oroí HaapfTía
MORGUNBLAÐIÐ
VELVAKAfíídfitStöNBÐAOTÍ^KsEPTEMBÉR
1089
-c’ 2*£
Margrét Gunnarsdóttir Kristján Kristjánsson
yfir karli. „Sú elsta er frá 1904 en
elsta íslenska platan er frá 1907,
með söng Péturs Á. Jónssonar.“
Að fjalla um þetta merka safn þarf
meira pláss en hér gefst.
Hlakkar til vetrarins
Margrét Gunnarsdóttir verðut'
næst á vegi mínum. Margrét er,
auk þess að vera húsmóðir, skrif-
stofustúlka á bæjarskrifstofunni.
„Haustið ieggst alls ekki illa í mig,“
sagði Margrét mér er við tókum tal
saman um þessa árstíð. „Og ég get
sagt þér að ég hlakka til vetrarins,
þá gefst tækifæri til að fara á skíði
og það er holl og góð hreyfing að
moka snjó, mér er sko síður en svo
illa við snjóinn sem oftast fylgit'
vetrum hér. Ég bjó um tíma á suð-
austurhorni landsins og mér gramd-
ist hvað veturnir voru snjólitlir. Þar
bar öllu meira á rigningu með öllum
þeim óþrifnaði sem henni fylgir.“
Ég spurði Margréti hvort hún tæki
slátur á þessu haustk „Já, það geri
ég,“ sagði hún, „ég tek 10 slátur
fyrir okkur fjögur. Þetta er dýrind-
is matur, búbót fyrir heimilin, og
það tilheyrir haustinu að vasast í
slátri,“ sagði Margrét Gunnars-
dóttir.
Einstaklingurinn
mikið stærri
Fyrir utan verslun JFE hitti ég
Kristján Kristjánsson rafverktaka.
Kristján flutti hingað á síðasta ári,
einn þeirra sem kom til starfa vegna
byggingar ratsjárstöðvarinnar á
Bolafjalli. Hann kom af suðvestur-
horni landsins, en er fæddur og
uppalinn Vestfirðingur. Hvernig
leggst haustið og veturinn í hann?
„Vel, í dag er bjart og milt haust-
veður eftir undangenginn norðan
garra. Ég ætla í göngur á helginni
og smala í Sandsrétt á Ingjalds-'
sandi, sem er stærsta réttin á Vest-
fjörðum. í Sandsrétt ríkir alltaf
mikil gleði og mannlífið á Ingjals-
sandi tekur á sig sérstakan blæ á
réttardaginn. Göngum og réttum
sleppir maður ekki nema nauðugur.
Þetta er haustverk sem t.d. borgar-
börn fara að mestu leyti á mis við,
mörg hver þekkja þetta bara af
sögum. Það er, skal ég segja þér,
einn af stóru kostunum við smærri
samfélög hvað allar fjarlægðir milli
heimila manna og vinnustaða eru
litlar, menn skreppa heim í mat og
jafnvel kaffi. í smærri samfélögum
er einstaklingurinn mikið stærri
eining í heildinni og öll samskipti
eru persónulegri, sem kallað er,
hvort sem það er til góðs eða ills.“
Gunnar Hallsson
Raunverulegoir friður
fínnst aðeins hið innra
Til Velvakanda.
A
Eg hitti ferðamann um daginn
sem hafði ferðast um heim all-
an. Ilann útskýrði breytingar sem
hafa orðið í Austurlöndum, það er
að segja Indlandi, Thailandi, Indó-
nesíu svo eitthvað sé nefnt síðustu
25 árin. Árið 1953 hitti hann varla
neinn vestrænan ferðamann, en þeg-
ar það gerðist notuðu þeir tækifærið,
settust niður og spjölluðu saman um
hvað væri framundan.
Búddamusteri veittu ferðamönn-
um húsnæði og mat fyrir áfram-
haldandi för.
Hæg en stöðug breyting á íbúðun-
um varð vegna pólitískra áhrifa og
ferðamannastraums frá Vesturlönd-
um. Vegna hinna miklu efnahags-
legu hugsjóna okkar og efnahags
(samanborið við Austurlönd) láta
íbúarnir ferðamenn ekki í friði vegna
peninga sem þeir eru með. Jafnvel í
dag sækja ferðamenn þangað til að
leita andlegrar leiðsagnar frá Aust-
urlöndum. Við höfum slíkan stað í
Reykjavík fyrir þá sem eru að leita
að innri friði.
Margir lifa undir stöðugu álagi ‘
hins daglega lífs og geta ekki lengur
slappað af, ekki einu sinni við góðar
aðstæður.
Vélrænar tilraunir til að róa tauga- -
kerfið með líkamsæfingum eða nuddi
veita aðeins tímabundna slökun.
Það er til gamall inálsháttur sem
segir að þögn sé gulls ígildi en hvern-
ig á að finna þennan gullna fjársjóð
inni'i kyrrðar?
Ein góð leið er hugleiðsla. Með
þeirri leið sem er bæði einföld og
erfið getum við náð innri friði og
kyrrð hugans. Við getum auðveld-
lega náð fram hinum mörgu fjársjóð-
um þagnarinnai'. Gleði og ást á lífinu,
og sterkur vilji verður þín eign.
í hugleiðslu lærum við að stjórna
huga okkar og beina honum í eina
átt. Öll okkar orka endurnýjast og
öll ókyrrð farin.
í þögn sjálfrar þekkingarinnar
öðlumst við nýja orku og leyndir
möguleikar birtast. Þessi reynsla
getur orðið hluti af okkar daglega
lífi.
Raunverulegur friður er aðeins til
hið innra. Því meira sem við tökum
hinn innri frið því meira mun líf
okkar breytast á öllum sviðum. Þá
mun hið daglega stress ekki hafa
áhrif á okkur lengur.
Við erum fijáls. Manns eigin frið-
ur breiðist allavega til annarra og
heimilið og vinnan verða einnig fyrir
áhrifum.
í Frostaskjóli 69 er jóganunna frá
Austurlöndum sem hefur fórnað lífi
sínu til að kenna þessa heimspeki.
Tugir kvenna hvaðanæva úr heim-
inum hafa sótt kenningar hennar hér
heim og hafa sumar þeirra jafnvel
dvalið alveg á heimili hennar.
Ég hef persónulega hlotið góða
leiðsögn og er afar þakklátur fyrir
það sem hún hefur gefið mér og ég
vona að fleiri landsbúar geti nýtt sér
leiðsögn hennar á meðan hún er til
staðar.
Már Goldingay
Skrifið eða hringið til
Velvakanda
Velvakandi hvetur lesendur til
að skrifa þættinum um hvaðeina,
sem hugur þeirra stendur til — eða
hringja milli kl. 10 og 12, mánu-
daga til föstudaga, ef þeir koma
því ekki við að skrifa. Meðal efnis,
sem vel er þegið, eru ábendingar
og orðaskiptingar, fyrirspurnir og
frásagnir, auk pistla og stuttra
greina. Bréf þurfa ekki að vera
vélrituð, en nöfn, nafnnúmer og
heimilisföng verða að fylgja öllu
efni til þáttarins, þó að höfundur
óski nafnleyndar.
Aftnæliskveðja:
Þorvaldur Þorláks-
son, Blönduósi
Þorvaldur Þorláksson, Valdi í
Vísi, var sjötugur sl. fimmtudag 21.
september.
Hann er afkomandi Einars Andr-
éssonar í Bólu, sem orð fór af fyrir
skáldskap og ijölkynngi. í ættinni
eru margir hagleiksmenn á orð, tré
og járn.
Þorvaldur lærði vélvirkjun á ung-
um aldri og hefur starfað við hana
og allar járnsmíðar síðan. Hann
byggði upp fyrirtækið Vísi ásamt
bræðrum sínum, Pétri og Einari.
Meðeigandi í aldarfjórðung var
móðurbróðir þeirra, Bjarni Einars-
son. Fyrstu árin var mest um við-
gerðir á kerrum og aktygjum. Síðan
rann upp vélaöldin. Fyrirtækið varð
ijölbreyttara, viðgerðir og smíðar
urðu margþættari og vörutegundir
óteljandi í versluninni.
Um dagana hefur Valdi mætt
sínum erfiðleikum, sem leiða af
ástvinamissi. Hann hefur mætt
þeim með karlmennsku og kjarki
og haldið áfram sinni ferð. Hann-
er ekkert fyrir tilfinningasemi og
stjakar frá sér viðkvæmni ef svo
ber undir. Hitt grunar mig, að högg-
inn hafi orðið þyngri í smiðjunni
og vinnudagurinn lengri á þeim
tímabilum. Annars hefur Valdi allt-
af verið vinnusamur og helst ekki
unnað sér hvíldar frá störfum, ekki
fyrr en hann mátti til, heilsunnar
vegna.
Þorvaldur er svipmikill og á
stundum brúnaþungur. Ókunnugir,
börn og fullorðnir, fara varlega í
samræður við hann fyrsta sprett-
inn. En það sem vantar á í ávarps-
mýkt vinnst fyllilega upp í skýrleik.
Hann er hreinskilinn, hreinskiptur
og raungóður. Ég þakka góð kynni
í tvo áratugi og óska Þorvaldi og
hans ágætu fjölskyldu alls hins
Hjálmar Jónsson
Grein þessi átti að birtast 21.
þ.in. en misfórst.
Sjaldan fleiri ferða-
menn á Austfíörðum
Sleinsholti, Borgarfirði eystra.
ÞA fer nú að líða á sumarið og haustið að nálgast enda haustlitir
farnir að sjást í hlíðum og lyngi og þótt þeir séu fallegir, þá fylg-
ir þeim þó ávallt viss angurværð. Maður horfir dapur á lækkandi
sól og ineð ugg á skuggana, sem lengjast með degi hverjum, því
að flestir þekkja víst Vetrarkvíða Jóhannesar úr Kötlum, sem
sagði:,, Iiaustsins djúpi harmur heyrist senn í mínum tónum.“
Eftirmæli okkar Austfirðinga eftir liðið sumar hljóta að verða
nokkuð góð. Þótt sólskinsstundirnar hefðu mátt verða fleiri og
sjaldan hafa jafiimargir ferðamenn lagt leið sína um Borgarfjörð
og einmitt í sumar.
Nú sjást ekki kindur í brekkum
Borgarfjarðar þar sem öllu
fé var lógað vegna riðu. En senn
líður að því að aftur megi hefja
hér ljárbúskap ef farið verður eft-
ir fyi'irmælum um hreinsun húsa
og umhverfis; niðurrif gamalla og
byggingu nýrra. En mikið vantar
á að slíkt hafi enn verið gert. Auk
þess er hætt við að einhveijir
bændur hætti búskap þar sem
mikill kostnaður fylgir því að full-
nægja settum öryggisreglum og
kaupa nýjan fjárstofn enda er þeg-
ar farið að bera á þvi að fjölskyld-
ur taki sig upp og flytji í burtu
og er slíkt ekki gott fyrir fámennt
byggðarlag.
Um fiskveiðar er það að segja
að vel fiskaðist í vor og fram i
miðjan júlí en veiði mjög treg frá
veiðibanninu fyrstu dagana í
ágúst. Enda fóru gæftir að gerast
stopular er sumri tók að halla.
Mestur var fiskurinn unninn i
hraðfrystihúsi kaupfélagsins en
líka hefur Fiskverkun Karls
Sveinssonar tekið fisk í söltun.
Nú er lokið hreindýraslátrun og
voru 20 dýr felld en það var sá
veiðikvóti sem Borgfirðingum var
úthlutaður. i
í haust fóru héðan skólastjóra-
hjónin, Ólafur Arngrímsson og
Torfhildui' Sigurðardóttir, eftir 6
ára veru hér og störf og fylgdu
því nokkrar áhyggjur af því hvort
aðrir fengjust i þeirra störf. En
nú hefur ræst úr því; fengist hefur
skólastjóri, Hrafnhildur Valgarðs-
dóttir, sem auk þess er rithöfund-
ur og hefur gefið út 5 bækur, 2
barnabækur, 2 unglingabækur og
eitt smásagnasafn og fyrir bókina
„Leðuijakkar og spariskór" var
hún verðlaunuð. Maður hennar,
Karl Vernharðsson sem einnig
verður kennari hér, er myndlistar-
maður og hefur haldið sýningar,
bæði í Reykjavík og úti á landi.
Má því segja að útlit hér sé sæmi-
legt í fræðslumálum; skólastjóri
barna- og unglingabókarithöfund-
ur og kennari myndlistarmaður
og svo Óðinn G. Óðinsson, sem
kennir áfram en hann er sér-
menntaður í tónmennt. Ætlað er
að skóli hófst 20. september og
eru nemendur um 30.
- Sverrir
Nú eigið þió dansgólfið. Samkvæmis-, gömlu
og nýju dansarnir í kvöld fró kl. 21 -01.
Frábær tónlist undir stjórn
Sigurðar Björgvinssonar og Stefáns P.
Nú mæta allir sem elska að dansa.